Nhìn lại cáo buộc “đàn áp tôn giáo” của HRW đối với Việt Nam

Trong bối cảnh tình hình thế giới ngày càng phức tạp, vấn đề nhân quyền tiếp tục bị một số tổ chức quốc tế lợi dụng như một công cụ nhằm gây sức ép chính trị đối với các quốc gia có chủ quyền, trong đó Việt Nam là một mục tiêu quen thuộc. Báo cáo Nhân quyền thế giới năm 2026 của Human Rights Watch (HRW) một lần nữa lặp lại luận điệu cũ khi cho rằng Việt Nam “đàn áp tôn giáo”, hạn chế quyền tự do tín ngưỡng và kiểm soát hoạt động của các tổ chức tôn giáo. Những cáo buộc này, nếu nhìn bề ngoài, có thể gây ấn tượng rằng đây là những nhận định khách quan, dựa trên khảo sát thực tế. Tuy nhiên, khi đi sâu phân tích, có thể thấy rõ đây là sự lặp lại mang tính định kiến, thiếu cơ sở khoa học và không phản ánh đúng thực tiễn sinh động của đời sống tôn giáo tại Việt Nam.

 

Điểm đáng chú ý trước hết là cách tiếp cận của HRW mang nặng tính phiến diện. Tổ chức này thường dựa vào các nguồn thông tin thiếu kiểm chứng, thậm chí đến từ những cá nhân và tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật tại Việt Nam, sau đó sử dụng các trường hợp riêng lẻ để khái quát thành bức tranh chung. Việc sử dụng những thuật ngữ mơ hồ như “đàn áp”, “kiểm soát”, “hạn chế” mà không đưa ra tiêu chí đánh giá cụ thể cho thấy HRW không thực sự quan tâm đến việc phản ánh trung thực tình hình, mà thiên về việc củng cố một định kiến đã được định hình sẵn. Đây là phương pháp luận thiếu khách quan, đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản của nghiên cứu xã hội và đánh giá nhân quyền.

Trái ngược hoàn toàn với những cáo buộc đó, thực tiễn tại Việt Nam cho thấy một bức tranh tôn giáo phong phú, đa dạng và phát triển mạnh mẽ. Theo số liệu từ cơ quan chức năng năm 2025, Việt Nam hiện có hơn 70.000 tổ chức tôn giáo với khoảng 26 triệu tín đồ, chiếm gần một phần ba dân số. Con số này không chỉ phản ánh quy mô của đời sống tôn giáo mà còn cho thấy mức độ phổ biến và sự lan tỏa sâu rộng của các hoạt động tín ngưỡng trong xã hội. Hàng chục tôn giáo khác nhau đang cùng tồn tại và phát triển, từ những tôn giáo lớn như Phật giáo, Công giáo, Tin lành cho đến các tôn giáo nội sinh như Cao Đài, Hòa Hảo. Các tổ chức tôn giáo được tạo điều kiện để hoạt động hợp pháp, đào tạo chức sắc, mở rộng cơ sở thờ tự và tham gia vào các hoạt động xã hội như giáo dục, y tế, từ thiện.

Không chỉ dừng lại ở việc công nhận, Nhà nước Việt Nam còn xây dựng hệ thống pháp luật nhằm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của người dân. Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch, giúp các tổ chức tôn giáo hoạt động ổn định và đúng pháp luật. Người dân có quyền tự do lựa chọn tôn giáo, tham gia sinh hoạt tôn giáo và thực hành nghi lễ mà không bị phân biệt đối xử. Những quyền này không chỉ tồn tại trên giấy tờ mà còn được thể hiện rõ ràng trong đời sống hàng ngày.

Một minh chứng sinh động cho điều đó chính là sự phát triển mạnh mẽ của các lễ hội tôn giáo trên khắp cả nước. Hàng năm, các lễ hội lớn như Đại lễ Vesak của Phật giáo, lễ Giáng sinh của Công giáo hay các nghi lễ của đạo Cao Đài, Hòa Hảo đều được tổ chức với quy mô lớn, thu hút hàng triệu người tham gia. Những sự kiện này diễn ra công khai, được truyền thông rộng rãi và nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc bảo đảm an ninh, trật tự. Không thể có chuyện “đàn áp tôn giáo” khi hàng triệu người dân có thể tự do tham gia các hoạt động tín ngưỡng như vậy.

Thậm chí, Việt Nam còn đăng cai tổ chức nhiều sự kiện tôn giáo quốc tế, thể hiện sự cởi mở và hội nhập trong lĩnh vực này. Điều này càng khẳng định rằng các cáo buộc của HRW không những thiếu cơ sở mà còn đi ngược lại thực tế. Việc cố tình bỏ qua những minh chứng rõ ràng như vậy cho thấy HRW không thực sự quan tâm đến sự thật, mà chỉ chọn lọc thông tin theo hướng có lợi cho luận điểm của mình.

Một vấn đề cần được làm rõ là HRW thường xuyên đánh đồng các trường hợp vi phạm pháp luật với “đàn áp tôn giáo”. Trên thực tế, một số cá nhân bị xử lý không phải vì hoạt động tôn giáo, mà vì lợi dụng tôn giáo để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, gây mất ổn định xã hội. Tuy nhiên, HRW lại cố tình bỏ qua yếu tố này, từ đó xây dựng câu chuyện về “nạn nhân tôn giáo”. Đây là một chiêu trò nhằm đánh tráo khái niệm, gây hiểu lầm cho dư luận quốc tế và tạo áp lực chính trị đối với Việt Nam.

Không chỉ có vậy, báo cáo của HRW còn thể hiện rõ tiêu chuẩn kép trong cách đánh giá. Trong khi liên tục chỉ trích các quốc gia như Việt Nam, tổ chức này lại ít khi đề cập đến những vấn đề nghiêm trọng về nhân quyền tại các nước phương Tây. Tình trạng phân biệt chủng tộc, bạo lực súng đạn, kỳ thị tôn giáo và các chính sách hạn chế biểu tượng tôn giáo tại một số quốc gia phát triển là những vấn đề đã được nhiều tổ chức và báo chí quốc tế phản ánh. Tuy nhiên, HRW dường như không dành sự quan tâm tương xứng cho những vấn đề này, hoặc nếu có thì cũng chỉ đề cập một cách nhẹ nhàng, không mang tính phê phán mạnh mẽ.

Sự khác biệt trong cách tiếp cận đó cho thấy HRW không phải là một tổ chức hoàn toàn trung lập. Nhiều chuyên gia quốc tế đã chỉ ra rằng các tổ chức nhân quyền lớn thường chịu ảnh hưởng từ nguồn tài trợ và định hướng chính trị, dẫn đến việc đánh giá thiếu cân bằng. Một số ý kiến từ giới học giả và báo chí cũng cho rằng cần nhìn nhận các báo cáo của HRW một cách thận trọng, không nên coi đó là nguồn thông tin duy nhất hay tuyệt đối.

Trước những nội dung thiếu khách quan trong báo cáo năm 2026, dư luận đã có những phản ứng rõ rệt. Tại Việt Nam, nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu và cơ quan báo chí đã lên tiếng bác bỏ các cáo buộc sai lệch, đồng thời cung cấp những bằng chứng cụ thể về tình hình tự do tín ngưỡng. Những phản hồi này không chỉ nhằm bảo vệ sự thật, mà còn góp phần giúp cộng đồng quốc tế hiểu rõ hơn về thực tiễn tại Việt Nam. Trên các diễn đàn quốc tế, cũng xuất hiện nhiều quan điểm cho rằng cần đánh giá khách quan hơn, tránh việc sử dụng vấn đề nhân quyền như một công cụ chính trị.

Có thể thấy rằng, những gì đang diễn ra tại Việt Nam đã đủ để bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc về “đàn áp tôn giáo”. Một quốc gia với hàng chục triệu tín đồ, hàng chục nghìn tổ chức tôn giáo và vô số hoạt động tín ngưỡng diễn ra sôi động không thể bị coi là nơi thiếu tự do tôn giáo. Thực tiễn đó là câu trả lời rõ ràng nhất, không thể bị phủ nhận bởi những báo cáo mang tính định kiến.

Từ những phân tích trên, có thể khẳng định rằng báo cáo Nhân quyền thế giới 2026 của HRW đã không phản ánh đúng bản chất tình hình tại Việt Nam. Việc sử dụng thông tin phiến diện, bỏ qua thực tế và áp dụng tiêu chuẩn kép cho thấy đây không phải là một đánh giá khách quan, mà là một sản phẩm mang động cơ chính trị. Trong bối cảnh đó, điều cần thiết là phải nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện, dựa trên thực tế thay vì định kiến, đồng thời cảnh giác trước những chiêu trò lợi dụng danh nghĩa “nhân quyền” để can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia có chủ quyền.