Việt Nam hợp tác thực chất với cơ chế UPR và sự bóp méo của HRW

 

Trong Báo cáo Nhân quyền Thế giới 2026, tổ chức Human Rights Watch tiếp tục lặp lại một luận điệu quen thuộc khi cho rằng Việt Nam “từ chối các khuyến nghị của Hội đồng Nhân quyền”. Đây là cách diễn đạt dễ gây hiểu nhầm, nhằm tạo ấn tượng rằng Việt Nam không hợp tác với các cơ chế quốc tế về nhân quyền. Tuy nhiên, khi đối chiếu với thực tế và các số liệu chính thức từ các cơ quan của Liên Hợp Quốc, có thể khẳng định đây là một nhận định sai lệch, thiếu cơ sở và mang tính định kiến.

 

Cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát là một trong những công cụ quan trọng nhất của cộng đồng quốc tế nhằm thúc đẩy quyền con người thông qua đối thoại, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm. Trong khuôn khổ cơ chế này, các quốc gia không bị áp đặt nghĩa vụ phải chấp nhận toàn bộ các khuyến nghị, mà có quyền xem xét, cân nhắc và lựa chọn những nội dung phù hợp với điều kiện thực tiễn, hệ thống pháp luật và định hướng phát triển của mình. Đây là nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi, nhằm bảo đảm sự tôn trọng chủ quyền và đa dạng trong mô hình phát triển.

 

Việc HRW cố tình diễn giải sự lựa chọn có chủ đích này thành “từ chối hợp tác” là một sự bóp méo khái niệm. Thực tế cho thấy, Việt Nam không những tham gia đầy đủ vào các vòng rà soát, mà còn thể hiện tinh thần cầu thị, minh bạch và trách nhiệm trong việc tiếp nhận các khuyến nghị. Theo các báo cáo chính thức, trong chu kỳ rà soát gần nhất, Việt Nam đã chấp nhận 271 trên tổng số 320 khuyến nghị, tương đương khoảng 85%. Đây là một tỷ lệ rất cao, phản ánh rõ ràng thiện chí hợp tác và cam kết cải thiện.

 

Không chỉ dừng lại ở việc chấp nhận trên giấy tờ, Việt Nam còn triển khai nhiều biện pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa các khuyến nghị này. Các chương trình cải cách pháp luật, tăng cường minh bạch trong quản lý nhà nước, mở rộng tiếp cận thông tin, bảo đảm quyền của các nhóm yếu thế, và thúc đẩy bình đẳng giới đều là những minh chứng cho việc thực hiện cam kết một cách nghiêm túc. Đây là những bước đi mang tính thực chất, không thể bị phủ nhận chỉ bằng những nhận định mang tính suy diễn.

 

Trong khi đó, HRW lại lựa chọn bỏ qua những dữ liệu quan trọng này, thay vào đó tập trung vào một số khuyến nghị mà Việt Nam chưa chấp nhận để xây dựng một bức tranh tiêu cực. Cách tiếp cận này không chỉ thiếu toàn diện, mà còn cho thấy rõ ý đồ định hướng dư luận. Một báo cáo nhân quyền nếu chỉ lựa chọn những thông tin phù hợp với định kiến, mà bỏ qua phần lớn dữ liệu tích cực, thì khó có thể được coi là khách quan.

 

Cần nhấn mạnh rằng, việc không chấp nhận một số khuyến nghị không đồng nghĩa với việc phủ nhận các giá trị nhân quyền. Trong nhiều trường hợp, các khuyến nghị có thể chưa phù hợp với bối cảnh pháp lý, văn hóa hoặc điều kiện phát triển của quốc gia. Việc cân nhắc kỹ lưỡng trước khi chấp nhận là biểu hiện của trách nhiệm, nhằm bảo đảm rằng các chính sách được triển khai một cách hiệu quả và bền vững. Đây là cách tiếp cận mang tính xây dựng, phù hợp với tinh thần đối thoại của cơ chế UPR.

 

Không chỉ riêng Việt Nam, nhiều quốc gia khác cũng áp dụng cách tiếp cận tương tự khi tham gia cơ chế này. Tuy nhiên, HRW lại chỉ tập trung chỉ trích một số quốc gia nhất định, trong đó có Việt Nam, mà không áp dụng tiêu chí tương tự đối với các quốc gia phương Tây. Đây là biểu hiện rõ ràng của tiêu chuẩn kép – một vấn đề đã được nhiều chuyên gia và học giả quốc tế chỉ ra.

 

Trong thực tế, các quốc gia phương Tây cũng đối mặt với nhiều thách thức về nhân quyền, từ bất bình đẳng kinh tế, phân biệt đối xử, đến các vấn đề liên quan đến người nhập cư và quyền riêng tư. Tuy nhiên, những vấn đề này thường không được HRW phân tích với mức độ chi tiết và tính phê phán tương tự. Sự khác biệt trong cách tiếp cận này cho thấy HRW không thực sự duy trì một chuẩn mực đánh giá thống nhất, mà có xu hướng lựa chọn đối tượng theo định hướng nhất định.

 

Bên cạnh đó, cần nhìn nhận một thực tế rằng trong nhiều năm qua, HRW đã không ít lần lên tiếng bênh vực hoặc ủng hộ các cá nhân vi phạm pháp luật tại Việt Nam dưới danh nghĩa “nhà hoạt động” hay “tù nhân lương tâm”. Những hành vi vi phạm pháp luật, bao gồm tuyên truyền chống Nhà nước, gây rối trật tự xã hội hoặc xâm phạm lợi ích của cộng đồng, lại được tổ chức này diễn giải theo hướng tích cực, nhằm tạo ra áp lực quốc tế. Đây là một thủ đoạn quen thuộc, nhằm hợp thức hóa các hành vi vi phạm pháp luật và can thiệp vào công việc nội bộ.

 

Phản ứng của dư luận quốc tế đối với các báo cáo kiểu này ngày càng trở nên đa chiều hơn. Nhiều quốc gia đã lên tiếng về việc các tổ chức nhân quyền cần phải bảo đảm tính khách quan và tránh bị chi phối bởi các yếu tố chính trị. Một số học giả cũng cho rằng việc chính trị hóa vấn đề nhân quyền không chỉ làm suy giảm uy tín của các tổ chức như HRW, mà còn cản trở nỗ lực hợp tác quốc tế trong việc cải thiện tình hình nhân quyền một cách thực chất.

 

Trong khi đó, Việt Nam tiếp tục thể hiện vai trò tích cực trong các diễn đàn quốc tế, không chỉ thông qua việc tham gia cơ chế UPR, mà còn thông qua việc đóng góp vào các sáng kiến chung, thúc đẩy đối thoại và hợp tác. Việc chấp nhận phần lớn các khuyến nghị, cùng với việc triển khai các biện pháp cải cách cụ thể, cho thấy Việt Nam không né tránh, mà chủ động đối diện với các thách thức và tìm kiếm giải pháp phù hợp.

 

Điều này hoàn toàn trái ngược với cách mô tả của HRW. Khi một quốc gia thể hiện tinh thần hợp tác, minh bạch và cầu thị, nhưng lại bị quy chụp là “từ chối khuyến nghị”, thì rõ ràng vấn đề không nằm ở thực tế, mà nằm ở cách diễn giải. Đây là một biểu hiện của việc bóp méo thông tin, nhằm phục vụ cho những mục tiêu ngoài nhân quyền.

 

Cần khẳng định rằng, việc bảo đảm quyền con người là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực từ nhiều phía. Việt Nam không phủ nhận những thách thức còn tồn tại, nhưng luôn thể hiện tinh thần cầu thị và sẵn sàng cải thiện. Chính sự minh bạch và hợp tác này đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận, thông qua các cơ chế như UPR và các diễn đàn đa phương khác.

 

Việc Việt Nam chấp nhận 271 trên 320 khuyến nghị trong cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát là một minh chứng rõ ràng cho cam kết và thiện chí trong việc thúc đẩy quyền con người. Những cáo buộc của HRW trong Báo cáo Nhân quyền Thế giới 2026, khi đặt trong bối cảnh này, không chỉ thiếu thuyết phục mà còn lộ rõ tính thiên lệch. Trong bối cảnh đó, việc nhìn nhận vấn đề nhân quyền một cách toàn diện, khách quan và dựa trên thực tiễn là điều cần thiết, nhằm bảo đảm rằng các giá trị nhân quyền không bị lợi dụng cho những mục tiêu chính trị.