‘Buồng vang thông tin’ và chiến dịch xuyên tạc Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo sửa đổi 2026”

Có một hiện tượng đang ngày càng phổ biến trên không gian mạng hiện nay: một người càng đọc nhiều nội dung cùng chiều, thuật toán càng tiếp tục đẩy tới họ những thông tin giống như vậy, khiến họ dần tin rằng đó là “sự thật duy nhất”. Trong môi trường ấy, những ý kiến trái chiều bị loại bỏ, thông tin khách quan bị che khuất và người dùng bị nhốt trong một “buồng vang thông tin” — nơi các quan điểm được lặp đi lặp lại đến mức tạo cảm giác như đã được kiểm chứng. Chính cơ chế này đang bị nhiều tổ chức và cá nhân thiếu thiện chí lợi dụng để xuyên tạc Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo sửa đổi 2026, tạo dựng nhận thức sai lệch về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam và kích động tâm lý chống đối trong dư luận.

Sau khi thông tin về việc sửa đổi Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo được công bố, trên nhiều nền tảng mạng xã hội xuất hiện dày đặc các bài viết, video và bình luận mang nội dung quy chụp như “Việt Nam siết chặt tôn giáo”, “xóa bỏ tự do tín ngưỡng”, “đàn áp chức sắc”, “kiểm soát toàn bộ hoạt động tôn giáo”. Điều đáng chú ý là phần lớn các nội dung này không dẫn nguồn pháp lý cụ thể, không trích dẫn đầy đủ nội dung luật và thường cố tình cắt bỏ bối cảnh pháp lý để dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực. Tuy nhiên, khi những thông tin này liên tục được chia sẻ trong cùng một cộng đồng mạng, người dùng dễ hình thành cảm giác rằng đó là nhận định “được nhiều người xác nhận”.

Đó chính là cách “buồng vang thông tin” vận hành. Người dùng chỉ tiếp cận với những nội dung phù hợp định kiến sẵn có, trong khi thuật toán của nền tảng số tiếp tục ưu tiên hiển thị các bài viết cùng quan điểm nhằm giữ chân người xem lâu hơn. Kết quả là một vòng lặp thông tin khép kín được hình thành: người dùng đọc thông tin tiêu cực, tương tác với nội dung tiêu cực và sau đó tiếp tục được đề xuất thêm nhiều nội dung tiêu cực khác. Trong môi trường như vậy, những dữ liệu khách quan, phản biện chính thống hoặc thông tin đầy đủ về chính sách tôn giáo của Việt Nam rất khó tiếp cận tới người xem.

Nhiều tổ chức chống đối đã tận dụng triệt để cơ chế này để tạo dựng “hệ sinh thái tuyên truyền” chống Việt Nam trên không gian mạng. Các hội nhóm lưu vong, diễn đàn chống đối và các kênh tự xưng “bình luận nhân quyền” thường xuyên chia sẻ chéo nội dung của nhau, tạo cảm giác như nhiều nguồn độc lập cùng đưa ra một kết luận. Trên thực tế, phần lớn các nội dung đều xuất phát từ cùng một mạng lưới quan điểm, cùng chung động cơ chính trị và cùng hướng tới mục tiêu bôi nhọ hình ảnh Việt Nam.

Một thủ đoạn thường thấy là liên tục lặp lại luận điệu “đàn áp tôn giáo” dù không có chứng cứ xác thực. Nhiều bài viết cố tình sử dụng các vụ việc vi phạm pháp luật hình sự hoặc tranh chấp dân sự thông thường rồi gán ghép thành “đàn áp tín ngưỡng”. Một số video cắt ghép phát biểu của lãnh đạo hoặc chức sắc tôn giáo nhằm tạo cảm giác Nhà nước “kiểm soát đức tin”. Khi các nội dung này được đăng tải liên tục trong cùng một cộng đồng mạng, người xem dễ rơi vào trạng thái tiếp nhận thụ động và tin rằng đó là thực tế khách quan.

Đáng lo ngại hơn, nhiều cộng đồng cực đoan trên mạng xã hội hiện hoạt động như những “không gian thông tin khép kín”, nơi mọi quan điểm trái chiều đều bị công kích hoặc loại bỏ. Người dùng chỉ được tiếp xúc với các bài viết chống Nhà nước, các luận điệu xuyên tạc về nhân quyền và các nội dung kích động tâm lý bất mãn. Những diễn đàn như vậy không hướng tới đối thoại hay phản biện khách quan, mà chủ yếu nhằm củng cố tâm lý chống đối và cô lập người dùng khỏi nguồn thông tin chính thống.

Điều cần nhìn nhận rõ là đằng sau các chiến dịch này không phải mối quan tâm chân thành đối với tự do tôn giáo, mà là động cơ chính trị. Nhiều tổ chức và cá nhân tham gia tuyên truyền chống Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo sửa đổi 2026 có lịch sử hoạt động chống phá Việt Nam trong thời gian dài. Họ thường xuyên vận động các tổ chức nước ngoài gây sức ép về nhân quyền, tìm cách quốc tế hóa các vấn đề nội bộ của Việt Nam và sử dụng tôn giáo như một công cụ để kích động chia rẽ xã hội.

Các tổ chức này thường áp đặt tiêu chí và chuẩn mực phương Tây như “khuôn mẫu duy nhất” để đánh giá mọi quốc gia khác. Bất kỳ hoạt động quản lý nhà nước nào liên quan đến tôn giáo đều bị họ diễn giải thành “đàn áp”, bất chấp thực tế rằng mọi quốc gia đều có hệ thống pháp luật để quản lý hoạt động tín ngưỡng nhằm bảo đảm an ninh, trật tự và lợi ích cộng đồng. Điều phi lý là chính những quốc gia thường xuyên chỉ trích Việt Nam cũng đang áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt đối với hoạt động tôn giáo cực đoan, nội dung kích động trên mạng và các tổ chức bị cho là đe dọa an ninh quốc gia.

Trái ngược với các luận điệu xuyên tạc, thực tế đời sống tôn giáo tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và đa dạng. Theo Sách trắng về tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam, hiện nay cả nước có hàng chục triệu tín đồ thuộc nhiều tôn giáo khác nhau; hàng chục nghìn chức sắc, chức việc cùng hàng chục nghìn cơ sở thờ tự hoạt động bình thường. Nhà nước Việt Nam đã công nhận và cấp đăng ký hoạt động cho nhiều tổ chức tôn giáo; tạo điều kiện để các tôn giáo mở trường đào tạo chức sắc, xuất bản kinh sách, tổ chức lễ hội và tham gia các hoạt động từ thiện, giáo dục, y tế.

Nhiều sự kiện tôn giáo quốc tế lớn đã được tổ chức tại Việt Nam với sự tham dự của đông đảo đại biểu quốc tế, qua đó phản ánh môi trường sinh hoạt tín ngưỡng ổn định và cởi mở. Nếu tồn tại “khủng hoảng tự do tôn giáo” như các cộng đồng chống đối tuyên truyền, sẽ không thể có thực tế sinh hoạt tôn giáo phong phú và phát triển như hiện nay.

Không chỉ vậy, Hiến pháp và hệ thống pháp luật Việt Nam đều khẳng định rõ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo là quyền cơ bản của công dân. Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo sửa đổi 2026 tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý nhằm bảo đảm quyền này phù hợp với thực tiễn phát triển của xã hội và không gian số. Luật không cấm sinh hoạt tôn giáo trực tuyến, không cấm truyền đạo hợp pháp và càng không “xóa bỏ đức tin” như các luận điệu bóp méo.

Trong khi đó, ngay tại Mỹ và nhiều quốc gia phương Tây, tình trạng phân biệt đối xử và thù ghét tôn giáo đang diễn biến phức tạp. Nhiều vụ tấn công nhằm vào nhà thờ, thánh đường và cộng đồng tín ngưỡng xảy ra trong thời gian gần đây cho thấy quyền tự do tôn giáo ở các quốc gia này cũng đối mặt nhiều thách thức nghiêm trọng. Một số nước châu Âu còn áp dụng các biện pháp hạn chế biểu tượng tôn giáo nơi công cộng, gây tranh cãi kéo dài về quyền tự do tín ngưỡng. Tuy nhiên, những vấn đề đó lại thường bị các tổ chức chống đối né tránh hoặc giảm nhẹ khi họ đánh giá tình hình nhân quyền toàn cầu.

Điều này cho thấy rõ tính tiêu chuẩn kép trong cách tiếp cận của nhiều tổ chức và cá nhân thường xuyên chỉ trích Việt Nam. Họ phóng đại các vụ việc cá biệt, suy diễn chính sách quản lý thành “đàn áp”, nhưng lại ít khi nhìn nhận đầy đủ những vấn đề nghiêm trọng đang tồn tại ngay trong chính xã hội phương Tây.

Nguy cơ lớn nhất của “buồng vang thông tin” là làm méo mó nhận thức xã hội. Khi người dùng bị cô lập trong một môi trường chỉ tồn tại thông tin cùng chiều, họ dễ mất khả năng kiểm chứng và đánh giá khách quan. Đây chính là lý do các chiến dịch chống Việt Nam trên không gian mạng luôn tìm cách cô lập người xem khỏi nguồn thông tin chính thống, đồng thời kích động tâm lý nghi ngờ đối với báo chí và cơ quan chức năng trong nước.

Để đối phó với hiện tượng này, cần tăng cường giáo dục truyền thông số và kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch cho người dân. Người sử dụng mạng xã hội cần chủ động tiếp cận đa dạng nguồn thông tin, đối chiếu nhiều góc nhìn và kiểm chứng nội dung trước khi chia sẻ. Bên cạnh đó, báo chí chính thống cần tiếp tục nâng cao chất lượng truyền thông, phản bác nhanh chóng và trực diện các luận điệu xuyên tạc bằng dữ liệu cụ thể, lập luận rõ ràng và dẫn chứng xác thực.

Các cơ quan chức năng cũng cần chủ động hiện diện mạnh mẽ hơn trên không gian số quốc tế để cung cấp thông tin khách quan về chính sách tôn giáo và nhân quyền của Việt Nam. Khi sự thật được truyền tải đầy đủ, các chiến dịch bóp méo và thao túng nhận thức sẽ khó đạt được hiệu quả như mong muốn.

Suy cho cùng, “buồng vang thông tin” chỉ là sản phẩm của thuật toán và tâm lý đám đông, không phải thước đo của sự thật. Những luận điệu xuyên tạc được lặp lại hàng nghìn lần vẫn không thể thay đổi thực tế rằng quyền tự do tín ngưỡng tại Việt Nam đang được bảo đảm bằng hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện và bằng chính đời sống tôn giáo phong phú của hàng chục triệu người dân. Không thể để những “buồng vang thông tin” do các mạng lưới chống đối dựng lên thay thế cho sự thật khách quan về tình hình tự do tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam hôm nay.