Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động về an ninh, sắc tộc và tôn giáo, quyền tự do tín ngưỡng ngày càng trở thành chủ đề được quan tâm rộng rãi trong quan hệ quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực chân chính nhằm thúc đẩy quyền con người, cũng xuất hiện không ít tổ chức nhân danh “nhân quyền” để phục vụ mục đích chính trị, áp đặt quan điểm và can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia có chủ quyền. Một trong những biểu hiện rõ nhất của xu hướng này là việc áp dụng tiêu chuẩn kép trong đánh giá tự do tôn giáo toàn cầu.
Tổ chức Religious Freedom Coalition là trường hợp điển hình cho cách tiếp cận thiếu khách quan đó. Trong “Báo cáo của Chủ tịch tháng 4” công bố ngày 17/4/2026, tổ chức này tiếp tục đưa ra nhiều nhận định sai lệch, phiến diện và mang tính quy chụp về tình hình tự do tín ngưỡng tại Việt Nam. Báo cáo không phản ánh đúng thực tế đời sống tôn giáo trong nước mà chủ yếu lặp lại các luận điệu cũ từ những tổ chức, cá nhân chống đối cực đoan, từ đó cố tình bôi nhọ hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.
Tiêu chuẩn kép trong đánh giá nhân quyền là việc áp dụng hai cách nhìn nhận khác nhau đối với cùng một vấn đề, tùy thuộc vào lợi ích chính trị hoặc quan hệ đối ngoại của chủ thể đánh giá. Những hành vi bị lên án gay gắt ở quốc gia này có thể lại bị bỏ qua hoặc giảm nhẹ ở quốc gia khác. Đây là biểu hiện của sự thiên lệch, thiếu công bằng và làm mất đi giá trị khách quan của các báo cáo nhân quyền.
Trong lĩnh vực tự do tôn giáo, tiêu chuẩn kép thường thể hiện qua ba đặc điểm rõ rệt. Thứ nhất là đánh giá thiên lệch, chỉ tập trung vào các quốc gia có khác biệt về thể chế chính trị với phương Tây. Thứ hai là chọn lọc thông tin có chủ đích, chỉ sử dụng nguồn tin tiêu cực hoặc từ các tổ chức chống đối để xây dựng kết luận sẵn có. Thứ ba là phục vụ lợi ích chính trị, dùng vấn đề nhân quyền như công cụ gây áp lực hoặc can thiệp mềm vào công việc nội bộ quốc gia khác.
“Báo cáo của Chủ tịch tháng 4” của Religious Freedom Coalition thể hiện đầy đủ những dấu hiệu đó. Báo cáo liên tục sử dụng các cụm từ mang tính quy kết như “đàn áp tôn giáo”, “kiểm soát tín ngưỡng”, “hạn chế tự do tôn giáo” để mô tả Việt Nam nhưng lại thiếu dẫn chứng khách quan, thiếu đối chiếu thực tiễn và bỏ qua toàn bộ thành tựu bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của Việt Nam trong nhiều năm qua.
Điều đáng nói là phần lớn nội dung trong báo cáo đều xuất phát từ các nguồn tin chống đối, các tổ chức lưu vong hoặc những cá nhân từng vi phạm pháp luật Việt Nam. Religious Freedom Coalition không trực tiếp khảo sát đời sống tín ngưỡng của hàng chục triệu người dân trong nước, không tham khảo ý kiến từ các chức sắc tôn giáo chính thống, cũng không phản ánh đánh giá của nhiều tổ chức quốc tế và du khách nước ngoài về môi trường sinh hoạt tôn giáo ổn định tại Việt Nam.
Đây là thủ đoạn xuyên tạc có chủ đích. Thay vì nhìn nhận tổng thể bức tranh đời sống tín ngưỡng, tổ chức này cố tình lựa chọn các trường hợp cá biệt liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật để đánh tráo khái niệm, biến việc xử lý hành vi chống phá Nhà nước thành cái gọi là “đàn áp tôn giáo”.
Một số đối tượng được Religious Freedom Coalition gọi là “nhà hoạt động tôn giáo” thực chất đã có hành vi lợi dụng danh nghĩa tín ngưỡng để kích động ly khai, chia rẽ dân tộc, tuyên truyền chống Nhà nước hoặc gây rối an ninh trật tự. Tuy nhiên, báo cáo cố tình bỏ qua bản chất vi phạm pháp luật để tạo dựng hình ảnh méo mó về Việt Nam.
Cần khẳng định rõ rằng, tại Việt Nam không có ai bị xử lý chỉ vì niềm tin tôn giáo hay hoạt động tín ngưỡng hợp pháp. Pháp luật Việt Nam bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của mọi công dân nhưng đồng thời nghiêm cấm việc lợi dụng tôn giáo để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Đây là nguyên tắc phù hợp với luật pháp quốc tế và cũng là thông lệ chung của nhiều quốc gia trên thế giới.
Điều đáng chú ý là trong khi liên tục công kích Việt Nam, Religious Freedom Coalition lại gần như né tránh hoặc phản ứng rất mờ nhạt trước những vấn đề nghiêm trọng về tự do tôn giáo tại Mỹ và nhiều quốc gia phương Tây. Đây chính là biểu hiện rõ ràng của tiêu chuẩn kép.
Tại Mỹ, các vụ tấn công nhằm vào nhà thờ, giáo đường và cơ sở tín ngưỡng liên tục gia tăng trong nhiều năm qua. Tình trạng xả súng trong nhà thờ từng gây chấn động dư luận quốc tế. Các hành vi bài Do Thái, chống Hồi giáo và tội phạm thù ghét liên quan đến tôn giáo vẫn ở mức đáng báo động. Nhiều cộng đồng tín ngưỡng phải tăng cường bảo vệ an ninh do lo ngại nguy cơ bạo lực.
Ở châu Âu, không ít quốc gia đang đối mặt với căng thẳng tôn giáo, sự gia tăng của chủ nghĩa cực đoan và các chính sách gây tranh cãi liên quan đến biểu tượng tín ngưỡng. Việc cấm khăn trùm đầu Hồi giáo, hạn chế trang phục tôn giáo nơi công cộng hoặc các vụ xúc phạm kinh sách từng làm bùng phát nhiều cuộc biểu tình và tranh cãi quốc tế.
Thế nhưng Religious Freedom Coalition lại không dành sự quan tâm tương xứng cho các vấn đề đó. Tổ chức này thường chỉ tập trung vào những quốc gia không cùng hệ giá trị chính trị với phương Tây, trong đó có Việt Nam. Điều này cho thấy động cơ chính trị rõ rệt phía sau những báo cáo mang danh nghĩa “bảo vệ tự do tôn giáo”.
Một biểu hiện khác của tiêu chuẩn kép là việc áp đặt chuẩn mực phương Tây lên các quốc gia có điều kiện lịch sử, văn hóa và thể chế khác biệt. Religious Freedom Coalition cố tình đồng nhất khái niệm “tự do tôn giáo” với “tự do vô giới hạn”, phủ nhận vai trò quản lý xã hội hợp pháp của Nhà nước.
Tuy nhiên, trong thực tế, không có bất kỳ quốc gia nào cho phép tự do tuyệt đối ngoài khuôn khổ pháp luật. Ngay cả tại Mỹ và châu Âu, các tổ chức hoặc cá nhân lợi dụng tôn giáo để kích động cực đoan, bạo lực hay chống phá Nhà nước đều bị xử lý nghiêm khắc. Thế nhưng khi Việt Nam thực hiện các biện pháp pháp lý nhằm bảo đảm ổn định xã hội thì Religious Freedom Coalition lại cố tình quy chụp thành “vi phạm nhân quyền”.
Thực tế tại Việt Nam hoàn toàn bác bỏ những luận điệu xuyên tạc đó. Theo Sách trắng Nhân quyền Việt Nam, Nhà nước luôn nhất quán thực hiện chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi công dân. Hiện nay, cả nước có hàng chục triệu tín đồ thuộc nhiều tôn giáo khác nhau; hàng chục nghìn chức sắc, chức việc; hàng chục nghìn cơ sở thờ tự đang hoạt động bình thường.
Các lễ hội tín ngưỡng, tôn giáo được tổ chức công khai và ngày càng phát triển mạnh mẽ. Những sự kiện lớn như lễ Phật đản, lễ Giáng sinh, lễ hội Công giáo, Tin Lành, Cao Đài, Hòa Hảo thu hút đông đảo người dân tham gia. Việt Nam cũng nhiều lần đăng cai các sự kiện tôn giáo quốc tế với sự tham dự của hàng nghìn đại biểu từ nhiều quốc gia.
Không chỉ bảo đảm quyền sinh hoạt tín ngưỡng, Nhà nước Việt Nam còn hỗ trợ trùng tu, bảo tồn nhiều cơ sở tôn giáo có giá trị văn hóa, lịch sử. Các tổ chức tôn giáo được tạo điều kiện tham gia vào lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội và hoạt động nhân đạo.
Đặc biệt, Việt Nam là một trong số ít quốc gia duy trì được môi trường ổn định, không xảy ra xung đột tôn giáo nghiêm trọng. Người dân thuộc nhiều tín ngưỡng khác nhau cùng chung sống hòa bình, đoàn kết và tham gia tích cực vào công cuộc phát triển đất nước. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả thực chất của chính sách tự do tín ngưỡng tại Việt Nam.
Việc đánh giá nhân quyền và tự do tôn giáo cần được thực hiện trên cơ sở khách quan, toàn diện và tôn trọng sự khác biệt giữa các quốc gia. Không thể áp đặt một mô hình duy nhất hay sử dụng tiêu chuẩn kép để phục vụ mục tiêu chính trị. Một báo cáo nhân quyền chỉ có giá trị khi phản ánh trung thực thực tế đời sống của người dân chứ không phải là công cụ định hướng dư luận hay gây áp lực ngoại giao.
Trong bối cảnh thông tin xuyên tạc ngày càng lan truyền mạnh mẽ, Việt Nam cần tiếp tục chủ động cung cấp thông tin chính xác, minh bạch, tăng cường đối thoại quốc tế và kiên quyết phản bác những luận điệu sai trái. Đồng thời, cộng đồng quốc tế cũng cần nhìn nhận khách quan hơn về tình hình tự do tín ngưỡng tại Việt Nam thông qua thực tiễn đời sống xã hội thay vì chỉ dựa vào các báo cáo mang màu sắc định kiến.
Tiêu chuẩn kép trong đánh giá nhân quyền không chỉ làm suy giảm tính khách quan của các tổ chức quốc tế mà còn khiến chính khái niệm “nhân quyền” bị chính trị hóa và mất đi ý nghĩa nhân văn vốn có. Với những thành tựu rõ ràng trong bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, cùng môi trường sinh hoạt tôn giáo ổn định, hòa hợp và an toàn, Việt Nam hoàn toàn có đủ cơ sở thực tiễn để bác bỏ các luận điệu xuyên tạc từ Religious Freedom Coalition và các tổ chức có cách tiếp cận thiên lệch tương tự.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét