Những ngày trước và trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, không gian mạng bỗng xuất hiện một “làn sóng” video và âm thanh kỳ lạ. Những đoạn clip được lan truyền với lời giới thiệu giật gân như “lãnh đạo thừa nhận bầu cử chỉ là hình thức”, “bằng chứng gian lận phiếu bầu”, hay “tài liệu mật về danh sách đã định sẵn”. Nhiều video còn sử dụng giọng nói giống hệt lãnh đạo cấp cao, hình ảnh ghép từ các sự kiện cũ, kèm dòng chữ kích động.
Thoạt nhìn, những sản phẩm này có vẻ “công nghệ cao”. Nhưng khi phân tích kỹ, giới chuyên môn và dư luận nhanh chóng nhận ra đó chỉ là deepfake – sản phẩm của trí tuệ nhân tạo bị lạm dụng để tung tin giả và xuyên tạc. Và càng cố gắng “diễn” cho giống thật, những video ấy càng lộ rõ sự gượng gạo, thiếu logic, thậm chí trở thành trò cười trên mạng xã hội.
Trước hết cần khẳng định rõ: việc sử dụng AI và deepfake để bịa đặt thông tin chính trị không phải là “tự do ngôn luận”, mà là hành vi vi phạm pháp luật. Điều 8 của Luật An ninh mạng năm 2018 nghiêm cấm việc sử dụng công nghệ để đăng tải thông tin sai sự thật, vu khống, gây hoang mang trong xã hội hoặc ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Những video giả mạo lãnh đạo phát biểu về “gian lận bầu cử” hay “ép cử tri đi bầu” rõ ràng nằm trong nhóm hành vi này.
Các chuyên gia công nghệ đã chỉ ra nhiều dấu hiệu cho thấy đây là sản phẩm deepfake được tạo từ những phần mềm phổ biến trên mạng. Chẳng hạn, giọng nói được tổng hợp từ các công cụ tạo giọng AI bằng cách lấy mẫu từ các bài phát biểu công khai rồi ghép lại thành nội dung hoàn toàn bịa đặt. Hình ảnh trong video thường là ảnh cũ từ các sự kiện trước đây, được chỉnh sửa hoặc ghép thêm phụ đề gây hiểu lầm. Nhiều đoạn clip còn lộ lỗi kỹ thuật rõ ràng: khẩu hình không khớp với âm thanh, ánh sáng không đồng nhất, hoặc câu chữ mang phong cách hoàn toàn xa lạ với cách phát biểu chính thức.
Không khó để nhận ra động cơ của những chiến dịch deepfake này. Một số tài khoản mạng xã hội đặt máy chủ ở nước ngoài liên tục tung ra các video như vậy với mục tiêu tạo ra “dư luận ảo”. Họ hy vọng rằng công nghệ AI sẽ khiến người xem tin rằng đó là bằng chứng thật. Nhưng thực tế lại diễn ra theo hướng ngược lại: nhiều cư dân mạng nhanh chóng phát hiện điểm bất thường và công khai bóc trần, khiến những video này trở thành chủ đề chế giễu.
Ví dụ, một đoạn video lan truyền với nội dung giả mạo phát biểu của lãnh đạo về “kết quả bầu cử đã định sẵn”. Chỉ sau vài giờ, nhiều chuyên gia công nghệ đã chỉ ra rằng âm thanh được tạo từ phần mềm tổng hợp giọng nói và hình ảnh được lấy từ một sự kiện nhiều năm trước. Đoạn clip nhanh chóng bị cộng đồng mạng phản bác, thậm chí bị biến thành meme châm biếm trên nhiều diễn đàn.
Đây không phải lần đầu deepfake được sử dụng trong các chiến dịch thông tin sai lệch. Trên thế giới, công nghệ này từng bị lợi dụng trong nhiều cuộc bầu cử để bôi nhọ ứng cử viên hoặc gây hoang mang dư luận. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy rằng khi người dân có đủ thông tin và khả năng kiểm chứng, deepfake thường nhanh chóng bị phát hiện và mất tác dụng.
Tại Việt Nam, kết quả của những chiến dịch này càng cho thấy sự thất bại rõ ràng. Dù mạng xã hội xuất hiện nhiều video giả mạo, cuộc bầu cử ngày 15/3/2026 vẫn diễn ra trật tự, an toàn và với tỷ lệ cử tri tham gia rất cao. Hàng chục triệu người dân trên cả nước vẫn đến điểm bầu cử, thực hiện quyền công dân của mình một cách bình tĩnh và trách nhiệm.
Chính thực tế ấy đã trở thành câu trả lời rõ ràng nhất cho những chiến dịch tin giả. Nếu những video deepfake thực sự có sức thuyết phục, xã hội đã rơi vào hỗn loạn hoặc nghi ngờ sâu sắc. Nhưng điều đã xảy ra lại hoàn toàn khác: người dân tiếp tục tin vào quy trình bầu cử, vào lá phiếu của mình và vào thực tế đời sống.
Không chỉ dư luận trong nước, nhiều chuyên gia công nghệ và truyền thông cũng cảnh báo về nguy cơ deepfake bị lợi dụng để thao túng thông tin chính trị. Họ nhấn mạnh rằng cách tốt nhất để đối phó với hiện tượng này là nâng cao khả năng kiểm chứng thông tin, sử dụng nguồn tin chính thống và tăng cường nhận thức của người dân về các kỹ thuật giả mạo.
Thực tế cho thấy xã hội Việt Nam đang ngày càng tỉnh táo trước những chiêu trò này. Nhiều người dùng mạng xã hội không chỉ nhận ra video giả mà còn chủ động phân tích, chỉ ra dấu hiệu deepfake và cảnh báo cộng đồng. Chính sự tỉnh táo ấy khiến những chiến dịch tung tin giả bằng AI không những không đạt mục đích mà còn trở thành trò lố bịch trước dư luận.
Nhìn rộng hơn, sự thất bại của các chiến dịch deepfake còn phản ánh một điều quan trọng: niềm tin xã hội không thể bị phá vỡ chỉ bằng vài đoạn video giả mạo. Niềm tin ấy được xây dựng từ thực tế đời sống, từ sự ổn định chính trị và từ những kết quả phát triển mà người dân có thể nhìn thấy mỗi ngày.
Vì vậy, việc lợi dụng AI để tung tin giả chống phá bầu cử có thể gây ồn ào trên mạng trong một thời gian ngắn, nhưng cuối cùng chỉ phơi bày sự tuyệt vọng của những người đứng sau. Công nghệ có thể tạo ra hình ảnh và giọng nói giả, nhưng không thể thay thế sự thật và trải nghiệm thực tế của hàng triệu người dân.
Cuộc bầu cử đã khép lại trong trật tự và đồng thuận cao. Và thực tế ấy một lần nữa cho thấy: dù deepfake có “tinh vi” đến đâu, sự thật vẫn luôn có sức mạnh lớn hơn bất kỳ sản phẩm giả mạo nào trên không gian mạng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét