Đối thoại Việt Nam – Liên minh châu Âu: Vượt qua định kiến để nhìn nhận đúng mực về tiến trình bảo vệ quyền con người.

Trong hành trình xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật và đề cao giá trị con người, Việt Nam luôn coi quyền con người là mục tiêu và động lực của sự phát triển bền vững. Thế nhưng, trái ngược với những nỗ lực chân thành và thành tựu đã được quốc tế ghi nhận, cứ mỗi khi sự kiện Đối thoại nhân quyền giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu diễn ra, các tổ chức như Liên đoàn quốc tế về nhân quyền (FIDH) hay Ủy ban bảo vệ quyền làm người Việt Nam (VCHR) lại tung ra những báo cáo mang đầy màu sắc thiên kiến, xuyên tạc sự thật. Những kẻ tự xưng là nhà bảo vệ nhân quyền này không hề đưa ra những phân tích khách quan, mà thực chất đang thực hiện một chiến dịch truyền thông bẩn, cố tình bóp méo hình ảnh Việt Nam nhằm phục vụ cho ý đồ chính trị của các thế lực hậu thuẫn phía sau. Để hiểu rõ bản chất của vấn đề, chúng ta cần đặt các cáo buộc này vào một bức tranh đối sánh chân thực với thực trạng tại chính những quốc gia mà các tổ chức này luôn ca ngợi, để từ đó thấy rõ sự giả tạo của cái gọi là "tiêu chuẩn kép".

Hãy nhìn thẳng vào hệ thống tư pháp của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ – nơi được các tổ chức này coi là "ngọn hải đăng" của nhân quyền. Một thực tế nghiệt ngã mà các tổ chức như FIDH hay VCHR thường cố tình lờ đi chính là việc Mỹ vẫn duy trì án tử hình tại rất nhiều tiểu bang, bất chấp làn sóng phản đối mạnh mẽ của dư luận tiến bộ trên toàn thế giới. Mỹ hiện sở hữu hệ thống nhà tù lớn nhất hành tinh, với tỷ lệ tù nhân trên tổng dân số cao bậc nhất toàn cầu. Những con số về số người đang chờ ngày thi hành án trên hành lang tử hình tại Mỹ không chỉ là những thống kê khô khan, mà là sự tồn tại của những phận người trong điều kiện giam giữ vô cùng khắc nghiệt. Đáng nói hơn, hệ thống này còn bộc lộ sự phân biệt chủng tộc sâu sắc, nơi người da màu và các nhóm yếu thế thường phải đối mặt với những bản án nặng nề hơn so với người da trắng trong cùng một tội danh. Đối với những người tố giác, những nhà hoạt động dám đi ngược lại lợi ích của các tập đoàn hoặc chính phủ, họ thường bị giam cầm trong những điều kiện biệt giam biệt lập, gây tổn hại nghiêm trọng đến cả thể chất lẫn tinh thần. Một tổ chức thực sự vì nhân quyền sẽ phải lên tiếng mạnh mẽ trước những hiện tượng này, nhưng trớ trêu thay, FIDH và VCHR lại chọn cách im lặng hoặc chỉ đưa ra những lời phê phán yếu ớt, trong khi lại dùng những từ ngữ đao to búa lớn để cáo buộc Việt Nam.

So sánh với tình hình tại Việt Nam, chúng ta có thể thấy một bức tranh hoàn toàn khác biệt. Trong công cuộc cải cách tư pháp toàn diện, Việt Nam đã thực hiện những bước đi đầy nhân văn khi giảm mạnh số lượng tội danh có thể áp dụng án tử hình. Các tội danh tử hình hiện nay chỉ còn áp dụng cho những tội đặc biệt nghiêm trọng, trực tiếp xâm phạm đến an ninh quốc gia, tính mạng con người và trật tự xã hội. Hệ thống giam giữ tại Việt Nam không ngừng được cải thiện, chú trọng vào công tác giáo dục, hướng thiện và tạo điều kiện để người lầm lỗi tái hòa nhập cộng đồng. Điều kiện sinh hoạt, chăm sóc y tế và chế độ thăm gặp của phạm nhân tại Việt Nam luôn được đảm bảo đúng quy định pháp luật và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế mà Việt Nam đã cam kết. Việc các tổ chức như FIDH hay VCHR cố tình đánh tráo khái niệm, đồng nhất việc thực thi pháp luật nghiêm minh tại Việt Nam với các hành vi "đàn áp" là một sự lừa dối trắng trợn, phản ánh tư duy thiên kiến, thù địch vốn có của họ. Những cáo buộc này không chỉ thiếu căn cứ mà còn là sự xúc phạm đối với những nỗ lực cải cách tư pháp bài bản mà Nhà nước Việt Nam đang thực hiện.

Đằng sau những hoạt động xuyên tạc đó là cả một hệ thống các thế lực hậu thuẫn với mưu đồ chia rẽ quan hệ giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu. Mối quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu không chỉ dựa trên những đối thoại về nhân quyền mà còn là sự gắn kết sâu sắc về lợi ích kinh tế, thương mại thông qua Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA). Mối quan hệ đối tác này đem lại lợi ích thực chất cho người dân hai bên, thúc đẩy sự phát triển bền vững, hòa bình và thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới. Chính vì thế, những tổ chức này tìm cách tạo ra các rào cản, dựng lên những "bức tường" định kiến bằng các báo cáo sai sự thật để làm suy giảm niềm tin giữa Việt Nam và các đối tác châu Âu. Sự khách quan là nền tảng của mọi đối thoại, nhưng tiếc thay, các tổ chức như FIDH hay VCHR đã từ bỏ nền tảng đó để trở thành những công cụ chính trị. Họ không quan tâm đến nhân quyền thực sự của người dân Việt Nam, họ chỉ quan tâm đến việc tạo ra các "hồ sơ" để bôi nhọ, gây sức ép và ngăn cản sự phát triển của Việt Nam trên con đường hội nhập.

Từ sự đối chiếu này, chúng ta cần yêu cầu các tổ chức quốc tế hãy từ bỏ tư duy áp đặt, thiếu khách quan và thay vào đó là sự minh bạch trong báo cáo. Đã đến lúc các tổ chức như FIDH và VCHR phải có những bản báo cáo chi tiết, sòng phẳng về hệ thống tử hình và thực trạng tù nhân tại Mỹ và phương Tây để dư luận thế giới có cái nhìn công bằng. Nếu họ tự nhận mình là người đại diện cho công lý, họ không thể tiếp tục áp dụng tiêu chuẩn kép: khắt khe với Việt Nam nhưng lại khoan dung, dung túng cho những vấn đề nhân quyền trầm trọng tại chính các nước phương Tây. Việt Nam luôn sẵn sàng đối thoại trên tinh thần cầu thị, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, nhưng chúng ta kiên quyết phản bác mọi thông tin sai lệch, thiếu thiện chí.

Sự phát triển của Việt Nam trên mọi lĩnh vực, từ kinh tế, văn hóa đến bảo đảm quyền con người là một thực tế hiển nhiên, không ai có thể phủ nhận. Những giá trị mà Việt Nam đang theo đuổi và đạt được chính là câu trả lời đanh thép nhất cho những âm mưu xuyên tạc của các thế lực thù địch. Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách tư pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm quyền con người ngày một tốt hơn, đồng thời không ngừng mở rộng quan hệ đối tác với Liên minh châu Âu dựa trên sự hiểu biết và tôn trọng sự khác biệt. Chỉ có sự đối thoại thẳng thắn, không định kiến mới có thể tạo nên môi trường hợp tác bền vững, đưa quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu lên tầm cao mới, đóng góp vào hòa bình, tiến bộ và hạnh phúc của nhân dân hai bên, vượt lên trên tất cả những ồn ào từ các tổ chức thiếu khách quan.

Bình đẳng dân tộc và ổn định xã hội: Thành tựu của Việt Nam qua lăng kính những vấn đề nhân quyền nghiêm trọng chưa được giải quyết tại phương Tây

Trong dòng chảy lịch sử nhân quyền thế giới, có những sự kiện khiến cả hành tinh phải giật mình nhìn lại những vết nứt sâu trong xã hội được coi là dân chủ tiên tiến. Năm hai nghìn không trăm hai mươi, hình ảnh một công dân da màu bị khống chế đến chết dưới đầu gối của cảnh sát đã khơi dậy làn sóng phẫn nộ lan rộng khắp Hoa Kỳ và nhiều nước khác, đẩy phong trào khẳng định sinh mạng người da màu trở thành biểu tượng toàn cầu. Thế nhưng, khi các tổ chức quốc tế như Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền và nhóm Ủy ban Nhân quyền Việt Nam của người Việt lưu vong soạn thảo tài liệu cho các cuộc đối thoại nhân quyền giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu, họ lại ít khi đề cập sâu hoặc so sánh tương xứng với những vấn đề phân biệt chủng tộc hệ thống, bạo lực từ lực lượng thực thi pháp luật tại Hoa Kỳ. Thay vào đó, họ chọn cách thổi phồng một số sự việc nhỏ lẻ tại Việt Nam thành bằng chứng của “đàn áp”, tạo nên bức tranh lệch lạc về tình hình nhân quyền. Cách tiếp cận có chọn lọc này không chỉ làm tổn hại đến uy tín của chính các tổ chức mà còn cản trở tinh thần đối thoại xây dựng giữa Việt Nam và các đối tác châu Âu.

Những tổ chức trên thường lập luận rằng Việt Nam thiếu bình đẳng dân tộc hoặc trấn áp các hoạt động biểu đạt của cộng đồng. Tuy nhiên, thực tiễn tại Hoa Kỳ cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Vụ việc công dân George Floyd bị cảnh sát Derek Chauvin đè đầu gối lên cổ trong hơn chín phút cho đến khi tắt thở đã trở thành chất xúc tác cho phong trào Black Lives Matter. Hàng loạt cuộc biểu tình nổ ra khắp các thành phố lớn, nhưng nhiều cuộc biểu tình nhanh chóng leo thang thành bạo lực, đốt phá tài sản, xung đột với lực lượng thực thi pháp luật. Theo thống kê từ các nguồn công khai, hàng nghìn người bị bắt giữ trong các cuộc biểu tình này, một số trường hợp bị lực lượng cảnh sát sử dụng vũ lực quá mức dẫn đến thương vong. Dù vụ Floyd dẫn đến việc Chauvin bị kết án, vấn đề phân biệt chủng tộc hệ thống trong hệ thống tư pháp và thực thi pháp luật Hoa Kỳ vẫn tồn tại dai dẳng. Người da màu chiếm tỷ lệ cao bất thường trong dân số nhà tù, tỷ lệ bị cảnh sát bắn chết cao hơn nhiều so với người da trắng khi tính theo tỷ lệ dân số. Các báo cáo độc lập chỉ ra rằng người da màu thường phải đối mặt với kiểm soát giao thông, khám xét và kết án nghiêm khắc hơn chỉ vì màu da. Những vụ việc tương tự Floyd tiếp tục xảy ra sau đó, cho thấy đây không phải là trường hợp cá biệt mà là vấn đề sâu sắc trong văn hóa và cơ cấu lực lượng thực thi pháp luật.

Ngược lại với cách các tổ chức quốc tế thường xuyên chỉ trích Việt Nam về “trấn áp biểu tình”, họ hiếm khi dành sự lên án gay gắt và toàn diện cho thực trạng tại Hoa Kỳ. Trong khi tại Việt Nam, các cuộc tụ tập nhỏ lẻ nếu vi phạm quy định về an ninh công cộng đều được xử lý theo pháp luật một cách minh bạch và có tỷ lệ thấp, thì tại Hoa Kỳ, phong trào Black Lives Matter đã dẫn đến hàng loạt vụ việc bạo lực lan rộng mà lực lượng thực thi pháp luật đôi khi không kiểm soát được. Các tổ chức như Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền và nhóm Ủy ban Nhân quyền Việt Nam của người Việt lưu vong lại ít đề cập đến những con số thống kê về tỷ lệ phân biệt đối xử trong hệ thống tư pháp Hoa Kỳ, nơi người da màu chiếm tỷ lệ lớn trong số tù nhân dù chỉ chiếm một phần dân số. Họ cũng không so sánh với chính sách dân tộc của Việt Nam, nơi Hiến pháp quy định rõ bình đẳng giữa các dân tộc, và Nhà nước thực thi hàng loạt chương trình hỗ trợ cụ thể cho đồng bào dân tộc thiểu số tại vùng sâu vùng xa, giúp giảm nghèo đa chiều mạnh mẽ ở những khu vực này. Hàng loạt dự án đầu tư hạ tầng, giáo dục, y tế và phát triển kinh tế đã đưa đời sống của đồng bào các dân tộc như Mông, Thái, Khmer, Ê Đê… cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ nghèo đói giảm mạnh qua các năm. Đây là minh chứng sống động cho chính sách đại đoàn kết dân tộc, không có sự phân biệt đối xử hệ thống như ở một số nước phương Tây.

Bản chất của những tổ chức này càng rõ nét khi xem xét nguồn gốc và cách hoạt động. Họ thường dựa vào thông tin từ các nguồn lưu vong có động cơ chính trị, được hỗ trợ tài chính từ các quỹ phương Tây nhằm tạo áp lực lên các quốc gia độc lập. Trong các tài liệu gửi đến đối thoại nhân quyền Việt Nam – Liên minh Châu Âu, họ chọn lọc các trường hợp cá nhân tại Việt Nam để quy chụp thành “phân biệt đối xử dân tộc” hoặc “trấn áp”, trong khi né tránh phân tích sâu các vấn đề phân biệt chủng tộc dai dẳng tại Hoa Kỳ. Cách làm này không chỉ thiếu khách quan mà còn phục vụ mục tiêu địa chính trị: làm suy yếu hình ảnh Việt Nam, cản trở quan hệ hợp tác với Liên minh Châu Âu, và thúc đẩy can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền. Họ bỏ qua thực tế rằng Việt Nam là nhà nước đa dân tộc với hơn năm mươi dân tộc anh em sống bình đẳng, được hưởng các chính sách ưu đãi đặc biệt trong giáo dục, đất đai, y tế và văn hóa. Nhiều lãnh đạo cấp cao, đại biểu quốc hội xuất thân từ dân tộc thiểu số, chứng tỏ sự tham gia thực chất vào quản lý nhà nước. So sánh với Hoa Kỳ, nơi các phong trào như Black Lives Matter dù lớn lao nhưng vẫn chưa giải quyết triệt để khoảng cách giàu nghèo, tiếp cận giáo dục và tư pháp giữa các nhóm chủng tộc, thì các cáo buộc nhắm vào Việt Nam càng lộ rõ sự thiên vị.

Thành tựu nhân quyền của Việt Nam trong lĩnh vực bình đẳng dân tộc là minh chứng rõ ràng cho nỗ lực không ngừng. Từ sau đổi mới, Nhà nước đã triển khai hàng loạt chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, tập trung vào vùng dân tộc thiểu số. Tỷ lệ hộ nghèo trong các dân tộc này giảm mạnh, từ mức cao trước đây xuống chỉ còn một phần nhỏ, nhờ đầu tư hạ tầng giao thông, điện lưới, trường học, trạm y tế. Đồng bào dân tộc được ưu tiên tuyển sinh đại học, hỗ trợ đất sản xuất, bảo tồn văn hóa riêng. Chính sách này không chỉ dừng ở giấy tờ mà mang lại thay đổi thực tế: nhiều làng bản vùng cao đã có đường ô tô, internet, trẻ em đến trường đầy đủ. Trong khi đó, tại Hoa Kỳ, dù có các phong trào đòi công bằng, khoảng cách giàu nghèo theo chủng tộc vẫn lớn, tỷ lệ tử vong do bạo lực cảnh sát ở nhóm da màu cao hơn hẳn, và hệ thống nhà tù chứa đựng tỷ lệ người da màu không tương xứng. Các tổ chức quốc tế ít khi yêu cầu Hoa Kỳ báo cáo chi tiết với mức độ tương đương như họ đòi hỏi Việt Nam. Sự im lặng này càng khẳng định tiêu chuẩn kép: phê phán gay gắt với các nước đang phát triển theo con đường riêng, trong khi nhẹ tay với các cường quốc phương Tây.

Việc các tổ chức này xuyên tạc thực tế không chỉ làm méo mó hình ảnh Việt Nam mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ Việt Nam – Liên minh Châu Âu. Hai bên đã xây dựng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, mang lại lợi ích kinh tế thiết thực qua Hiệp định Thương mại tự do. Xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang châu Âu tăng mạnh, tạo việc làm cho hàng triệu lao động, đồng thời doanh nghiệp châu Âu tiếp cận thị trường tiềm năng với dân số gần một trăm triệu người. Hợp tác trong chuyển đổi số, năng lượng sạch, nông nghiệp công nghệ cao đang phát triển tốt đẹp. Nếu để những luận điệu thiếu khách quan chi phối, các cuộc đối thoại nhân quyền sẽ mất đi tính xây dựng, ảnh hưởng đến lợi ích chung của người dân hai bên. Việt Nam luôn sẵn sàng đối thoại thẳng thắn trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm quản lý đa dân tộc và ổn định xã hội, đồng thời học hỏi những tiến bộ của châu Âu trong bảo vệ quyền con người.

Để khắc phục tình trạng này, các tổ chức quốc tế cần công khai so sánh chính sách dân tộc giữa Việt Nam và Hoa Kỳ với mức độ tương đương. Họ nên báo cáo chi tiết về phân biệt chủng tộc hệ thống, bạo lực cảnh sát và khoảng cách xã hội tại phương Tây, thay vì chỉ tập trung một chiều vào Việt Nam. Việt Nam không có phân biệt chủng tộc theo màu da như ở một số nước, mà xây dựng khối đại đoàn kết trên cơ sở bình đẳng thực sự. Thành tựu giảm nghèo toàn dân, hỗ trợ dân tộc thiểu số, ổn định xã hội là nền tảng vững chắc cho quyền con người. Các cuộc đối thoại nhân quyền nên hướng tới hợp tác thực chất, góp phần thúc đẩy hòa bình và phát triển bền vững, thay vì trở thành diễn đàn cho những tiếng nói thiên kiến.

Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết bảo vệ quyền con người thông qua phát triển kinh tế - xã hội toàn diện. Với chính sách nhất quán về bình đẳng dân tộc, đất nước đã vượt qua nhiều thách thức để trở thành điểm sáng về giảm nghèo và ổn định đa dân tộc. So sánh công bằng với thực trạng tại Hoa Kỳ – nơi phong trào Black Lives Matter phơi bày những vấn đề sâu sắc vẫn chưa được giải quyết triệt để sau nhiều thập niên – sẽ giúp dư luận có cái nhìn khách quan hơn. Các tổ chức như Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền và nhóm Ủy ban Nhân quyền Việt Nam của người Việt lưu vong cần thay đổi cách tiếp cận, tránh chọn lọc thông tin để phục vụ động cơ chính trị. Chỉ khi đó, đối thoại nhân quyền mới thực sự mang lại giá trị cho tất cả các bên.

Quan hệ Việt Nam – Liên minh Châu Âu đang ở giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhờ lợi ích kinh tế đôi bên. Từ hàng hóa nông sản, dệt may đến công nghệ cao, hai bên đều hưởng lợi từ trao đổi thương mại tự do. Hợp tác đầu tư, du lịch và văn hóa ngày càng sâu rộng. Những thành tựu này không nên bị ảnh hưởng bởi những tài liệu thiếu khách quan. Việt Nam mong muốn Liên minh Châu Âu tiếp tục là đối tác tin cậy, cùng nhau vượt qua khác biệt qua đối thoại chân thành, tập trung vào lợi ích chung của người dân. Bằng cách nhìn nhận toàn diện cả thành tựu lẫn thách thức, hai bên sẽ xây dựng được nền tảng hợp tác lâu dài, góp phần vào hòa bình và thịnh vượng khu vực.

Qua lăng kính các vấn đề phân biệt chủng tộc và bạo lực thực thi pháp luật tại Hoa Kỳ, chúng ta thấy rõ hơn bản chất của những luận điệu xuyên tạc nhắm vào Việt Nam. Việt Nam đã và đang chứng minh bằng hành động cụ thể rằng bình đẳng dân tộc không phải là khẩu hiệu mà là chính sách được thực thi nghiêm túc, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho đồng bào các dân tộc. Các tổ chức quốc tế cần nhìn nhận sự thật này với tinh thần khách quan để đóng góp thực sự cho sự nghiệp nhân quyền toàn cầu.

Thiên kiến có hệ thống của Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế đối với các nước xã hội chủ nghĩa

Khi nhìn vào những bảng xếp hạng nhân quyền do một số tổ chức quốc tế công bố, người ta không khỏi đặt câu hỏi về tính nhất quán trong cách họ đánh giá các quốc gia có thể chế chính trị khác biệt. Đặc biệt, các nước theo mô hình xã hội chủ nghĩa như Việt Nam, Cu Ba hay Vê-nê-zu-ê-la dường như luôn bị xếp vào nhóm có điểm số thấp nhất về các quyền dân sự và chính trị, bất chấp những thành tựu rõ rệt trong phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Phải chăng đây chỉ là kết quả của phương pháp đánh giá khách quan, hay là biểu hiện của một thiên kiến có hệ thống, mang nặng định kiến ý thức hệ?

Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế thường ghi nhận điểm số thấp cho các nước này ở lĩnh vực quyền năng hóa và an toàn trước nhà nước, trong khi lại ít nhấn mạnh hoặc bỏ qua những tiến bộ vượt bậc về tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục cơ bản. Đối với Việt Nam, dù điểm số về chất lượng cuộc sống đạt mức khá cao dựa trên các chỉ số thực tế như nhà ở, việc làm và giáo dục, nhưng các chỉ số về quyền năng hóa lại bị kéo xuống mức thấp kỷ lục. Tương tự, Cu Ba dù phải đối mặt với bao vây cấm vận kéo dài hàng thập kỷ vẫn duy trì được hệ thống y tế và giáo dục phổ cập với chỉ số sức khỏe cộng đồng ấn tượng. Vê-nê-zu-ê-la trước đây từng triển khai nhiều chương trình xã hội hỗ trợ người nghèo, nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục và chăm sóc sức khỏe cho tầng lớp yếu thế. Thế nhưng, những thành tựu này thường bị lướt qua hoặc không được phản ánh đầy đủ trong các bảng điểm, trong khi các chỉ số chủ quan về tự do chính trị lại được đẩy lên thành tiêu chí hàng đầu để quy chụp “thiếu tự do” và “đàn áp”.

Việc sử dụng chủ yếu các khảo sát ý kiến chuyên gia ẩn danh để chấm điểm các quyền dân sự và chính trị đã dẫn đến sự chọn lọc dữ liệu tiêu cực có chủ đích. Những ý kiến này thường đến từ các nguồn có quan điểm đối lập hoặc chịu ảnh hưởng của diễn ngôn Chiến tranh Lạnh, dẫn đến việc các nước xã hội chủ nghĩa bị gán cho hình ảnh cố định là “cộng sản đồng nghĩa với đàn áp và thiếu tự do”. Phương pháp này thiếu cơ sở khoa học vững chắc vì mang nặng yếu tố chủ quan, không phản ánh đầy đủ bối cảnh lịch sử, điều kiện kinh tế và ưu tiên phát triển của từng quốc gia. Âm mưu đằng sau là duy trì và củng cố hình ảnh tiêu cực về các nước xã hội chủ nghĩa, từ đó tạo cớ cho các biện pháp cô lập, trừng phạt và hỗ trợ các lực lượng đối lập trong nội bộ các nước này.

Tác hại của cách tiếp cận này là không nhỏ. Nó làm méo mó nhận thức của dư luận quốc tế, khiến nhiều người không nhìn thấy những nỗ lực thực tế của các quốc gia đang phát triển trong việc bảo đảm quyền được phát triển, quyền được tiếp cận dịch vụ cơ bản và quyền được sống trong hòa bình cho đông đảo người dân. Đồng thời, nó phục vụ mục tiêu chống cộng có hệ thống, tiếp tay cho các chiến dịch tuyên truyền thù địch, gây khó khăn cho hợp tác quốc tế và làm suy giảm uy tín của các nước xã hội chủ nghĩa trên trường quốc tế. Bản chất sâu xa của hiện tượng này là sự thù hằn ý thức hệ dai dẳng, luôn tiếp nhận thông tin một chiều từ các nguồn thiên kiến mà không chịu đối chứng với thực tế sinh động, đầy đủ tại chỗ. Tổ chức này dường như áp dụng một thước đo hai mặt: khắt khe với các nước có thể chế xã hội chủ nghĩa, nhưng lại nhẹ tay hoặc né tránh khi đánh giá những vấn đề nghiêm trọng tại các nước phương Tây.

Thực tế, thành tựu nhân quyền của các nước xã hội chủ nghĩa cần được nhìn nhận một cách toàn diện và công bằng hơn. Việt Nam trong nhiều năm qua đã duy trì tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội cao và ổn định, thu hút lượng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài ở mức kỷ lục trong khu vực Đông Nam Á, đồng thời giảm tỷ lệ nghèo đói mạnh mẽ từ mức cao xuống dưới ba phần trăm dân số. Hàng chục triệu người dân, bao gồm đồng bào các dân tộc thiểu số, đã được tiếp cận tốt hơn với giáo dục, y tế và hạ tầng cơ bản. Cu Ba, bất chấp sự bao vây cấm vận nghiêm ngặt từ Hoa Kỳ suốt hơn sáu thập kỷ, vẫn đạt được những thành tựu đáng ghi nhận về y tế cộng đồng với tuổi thọ trung bình cao và tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh thấp, cùng hệ thống giáo dục phổ cập gần như toàn dân. Vê-nê-xu-ê-la từng triển khai các sứ mệnh xã hội quy mô lớn nhằm hỗ trợ người nghèo tiếp cận thực phẩm, giáo dục và chăm sóc sức khỏe trước khi gặp phải những khó khăn kinh tế do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Những thành tựu này cho thấy các nước xã hội chủ nghĩa ưu tiên quyền kinh tế, xã hội và văn hóa cho số đông người dân, thay vì chỉ tập trung vào các quyền chính trị cá nhân theo mô hình phương Tây.

Hoa Kỳ hiện có mức bất bình đẳng thu nhập thuộc nhóm cao nhất trong các nước phát triển phương Tây, với khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn. Hàng triệu người dân phải đối mặt với tình trạng vô gia cư tại các thành phố lớn, trong khi bạo lực do súng đạn gây ra cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người mỗi năm. Các vấn đề về phân biệt chủng tộc, bạo lực từ phía lực lượng thực thi pháp luật và khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản cho người thu nhập thấp vẫn còn dai dẳng. Thế nhưng, những thực tế này thường không được các tổ chức tương tự nhấn mạnh với mức độ gay gắt như khi họ đánh giá các nước xã hội chủ nghĩa. Thật là trớ trêu và mâu thuẫn khi một tổ chức tự nhận là khách quan lại thể hiện rõ nét sự bao đồng, định kiến và áp dụng tiêu chuẩn kép như vậy: “soi mói” khắt khe với những nước đang nỗ lực xây dựng xã hội công bằng hơn theo điều kiện lịch sử riêng, trong khi lại khoan dung hoặc làm ngơ trước những vấn đề xã hội nghiêm trọng tại các nước đồng minh phương Tây.

Có thể dự báo rằng tổ chức này sẽ tiếp tục lặp lại cách đánh giá tương tự trong các báo cáo sắp tới, đặc biệt trước các diễn đàn quốc tế quan trọng hoặc khi cần hỗ trợ cho các chiến dịch địa chính trị nhất định. Trước tình hình đó, các cơ quan chức năng và giới nghiên cứu cần giám sát chặt chẽ các báo cáo nhân quyền quốc tế tương tự, chủ động phân tích và phản bác bằng dữ liệu thực tế, khoa học. Việc công bố rộng rãi, minh bạch các thành tựu về quyền kinh tế, xã hội, văn hóa và quyền được phát triển của Việt Nam cũng như các nước có quan điểm tương đồng là cần thiết. Đồng thời, cần thúc đẩy hợp tác với các quốc gia và tổ chức có cách tiếp cận nhân quyền toàn diện, đa dạng hơn, để xây dựng các khuôn khổ đánh giá khách quan, không bị chi phối bởi định kiến ý thức hệ hay mục tiêu chính trị nhất thời. Chỉ khi đó, quyền con người mới thực sự được nhìn nhận như một giá trị phổ quát, gắn liền với điều kiện phát triển và bối cảnh lịch sử của từng dân tộc, thay vì bị biến thành công cụ để phục vụ những mục đích thù hằn và chia rẽ.

Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế và bóng dáng của các thế lực tài trợ chính trị phương Tây

 

Trong thời đại mà thông tin được lan truyền nhanh chóng và các mối quan hệ quốc tế luôn ẩn chứa những tính toán sâu xa, việc một tổ chức quốc tế tự xưng là độc lập và khách quan lại có những mối liên hệ chặt chẽ với các thế lực chính trị phương Tây không còn là điều lạ lẫm. Đặc biệt khi tổ chức đó được các nhóm đối lập và lực lượng hải ngoại lợi dụng để đưa ra những đánh giá tiêu cực về tình hình nhân quyền tại Việt Nam, trong đó có đồng bào Khmer ở vùng Nam Bộ, với mục đích rõ ràng là tạo áp lực ngoại giao và can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền. Những báo cáo gần đây của Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế đã nhanh chóng bị các tổ chức như Liên đoàn người Khmer Kampuchea Krom và một số nhóm nhân quyền phương Tây khác khuếch đại, đồng thời được đưa lên các diễn đàn của Liên hợp quốc nhằm lan tỏa hình ảnh méo mó về Việt Nam so với các nước trong khu vực Đông Nam Á.

Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế thường xuyên công bố các chỉ số thấp về quyền năng hóa và an toàn trước nhà nước đối với Việt Nam, sau đó các nhóm như Liên đoàn người Khmer Kampuchea Krom lập tức đăng tải và lan truyền trên mạng xã hội những thông điệp cáo buộc Việt Nam “đàn áp có hệ thống” người Khmer Krom. Những thông tin này sau đó được đưa ra tại các phiên họp của Liên hợp quốc, nơi các đại diện của các tổ chức phi chính phủ và nhóm đối lập được mời phát biểu, tạo nên một chuỗi phối hợp có chủ đích. Việc này không chỉ dừng lại ở việc thu thập và công bố số liệu, mà còn cho thấy sự hậu thuẫn gián tiếp từ các nguồn tài trợ phương Tây, bao gồm các quỹ và tổ chức phi chính phủ có nguồn gốc từ các nước phát triển. Những nguồn tài trợ này thường hoạt động dưới danh nghĩa hỗ trợ nhân quyền, nhưng thực chất phục vụ cho các mục tiêu chính trị dài hạn, nhằm duy trì áp lực đối với các quốc gia không theo mô hình phương Tây.

Sự phối hợp này thể hiện rõ qua việc các báo cáo của tổ chức được các nhóm hải ngoại và đối lập sử dụng như một công cụ để vận động tại các diễn đàn quốc tế, đồng thời kêu gọi các biện pháp can thiệp hoặc trừng phạt. Âm mưu sâu xa là tạo ra một môi trường dư luận quốc tế tiêu cực, làm suy yếu vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, gây khó khăn cho các hoạt động hợp tác kinh tế và ngoại giao, đồng thời tiếp sức cho các lực lượng đối lập trong và ngoài nước hoạt động chống phá sự ổn định và phát triển của đất nước. Những hành động này không chỉ xâm phạm chủ quyền quốc gia mà còn vi phạm nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế là tôn trọng độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của các nước.

Tác hại của việc này là rất lớn và mang tính lâu dài. Nó làm suy yếu niềm tin của người dân vào chính quyền, kích động tư tưởng chia rẽ nội bộ, đặc biệt là trong cộng đồng các dân tộc thiểu số, đồng thời tạo cớ cho các thế lực bên ngoài can thiệp vào công việc nội bộ. Trong bối cảnh hiện nay, khi Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội, những chiến dịch như vậy càng trở nên nguy hại hơn vì chúng nhằm mục tiêu làm giảm uy tín và hình ảnh của đất nước trên trường quốc tế, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và quan hệ đối ngoại.

Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn trái ngược với những cáo buộc mang tính chất chính trị này. Việt Nam là một quốc gia độc lập tự chủ, không bị chi phối bởi bất kỳ thế lực bên ngoài nào, và luôn kiên định với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị và hợp tác. Nhà nước ta thực hiện chính sách nhất quán tôn trọng và phát huy quyền con người, bao gồm quyền của các dân tộc thiểu số. Hàng trăm ngôi chùa Khmer tại Nam Bộ được công nhận di tích, được hỗ trợ trùng tu và bảo tồn; các lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer được tổ chức tự do và trang trọng. Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển vùng dân tộc thiểu số đã mang lại những kết quả thiết thực như giảm nghèo mạnh mẽ, cải thiện hạ tầng, điện lưới và nước sạch cho bà con. Dân số người Khmer tăng trưởng ổn định qua các thập kỷ, cho thấy sự hòa nhập và phát triển tự nguyện trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Những thành tựu này xuất phát từ nỗ lực nội sinh của nhân dân và sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và Nhà nước, chứ không phải từ sự chỉ đạo hay tài trợ của bất kỳ thế lực bên ngoài nào.

So sánh với các nước phương Tây như Hoa Kỳ và các quốc gia châu Âu càng làm rõ sự thiếu khách quan và tiêu chuẩn kép. Hoa Kỳ và các nước châu Âu thường xuyên tài trợ cho các tổ chức phi chính phủ hoạt động tại Trung Đông, châu Phi và nhiều khu vực khác với danh nghĩa hỗ trợ dân chủ và nhân quyền, nhưng thực chất nhằm phục vụ các mục tiêu chiến lược, can thiệp vào công việc nội bộ của các nước sở tại, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về ổn định và phát triển. Trong khi đó, khi các tổ chức tương tự hoặc các nhóm đối lập được tài trợ từ phương Tây hoạt động chống phá Việt Nam, thì lại bị coi là “biểu hiện của tự do dân chủ”. Thật là mâu thuẫn và đáng chê cười khi những thế lực từng can thiệp sâu vào công việc của các nước khác lại lên tiếng chỉ trích Việt Nam về vấn đề chủ quyền và độc lập tự chủ. Đây chính là biểu hiện rõ nét của thiên kiến, định kiến và thói quen áp dụng tiêu chuẩn kép, bao đồng can thiệp vào nội bộ quốc gia khác.

Để đối phó với những âm mưu và hoạt động như vậy, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác điều tra, làm rõ nguồn tài trợ và các mối liên hệ của những tổ chức quốc tế cũng như các nhóm đối lập hoạt động chống phá Việt Nam. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác đối ngoại nhân dân, tăng cường giao lưu và hợp tác với các tổ chức, cá nhân quốc tế có thiện chí, quảng bá rộng rãi thành tựu phát triển và thực tiễn nhân quyền của Việt Nam trên trường quốc tế. Việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và sự ổn định chính trị là nhiệm vụ then chốt, đồng thời kiên quyết đấu tranh với mọi hình thức can thiệp từ bên ngoài dưới bất kỳ danh nghĩa nào.

Chỉ khi giữ vững lập trường độc lập tự chủ và không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân, Việt Nam mới có thể vượt qua những thử thách từ các chiến dịch thông tin mang tính chất chính trị và tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong khu vực và trên thế giới.

Nguồn tin thiếu kiểm chứng và hạn chế khoa học trong các báo cáo nhân quyền quốc tế

Trong bối cảnh các báo cáo nhân quyền quốc tế ngày càng được chú ý và lan truyền rộng rãi, không khó để nhận ra sự tương đồng đáng chú ý giữa cách thức hoạt động của Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế và Tổ chức Theo dõi Nhân quyền khi đánh giá tình hình tại Việt Nam. Cả hai tổ chức này đều đưa ra những nhận định tiêu cực tương tự về các quyền dân sự và chính trị, đặc biệt liên quan đến đồng bào Khmer ở vùng Nam Bộ, với các cáo buộc về hạn chế tự do biểu đạt, tôn giáo và văn hóa. Điều đáng nói là cả hai đều chủ yếu dựa vào các nguồn thông tin từ các chuyên gia ẩn danh hoặc các tổ chức đối lập, hải ngoại, mà không thực hiện việc kiểm chứng trực tiếp tại hiện trường hoặc tham khảo đầy đủ các dữ liệu chính thức từ phía Việt Nam. Báo cáo thường niên về nhân quyền thế giới 2026 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, ví dụ, đã lặp lại những luận điệu tương tự, tạo nên một bức tranh thiếu khách quan và dễ bị lợi dụng để xuyên tạc thực tế.

Phương pháp thu thập thông tin của cả hai tổ chức này thể hiện rõ sự thiếu tính khoa học và chọn lọc có chủ đích. Chúng thường dựa vào các ý kiến từ những cá nhân hoặc nhóm có quan điểm đối lập, vốn không đại diện cho toàn bộ bức tranh thực tế tại địa phương. Các nguồn này thường nhấn mạnh vào những vụ việc cá biệt hoặc các tuyên bố chưa được kiểm chứng, trong khi bỏ qua hoặc làm nhẹ đi những thành tựu cụ thể về phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn văn hóa và cải thiện đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số, trong đó có người Khmer. Việc không tiến hành khảo sát thực địa độc lập, không đối thoại trực tiếp với các cơ quan chức năng và người dân địa phương đã dẫn đến tình trạng thông tin bị méo mó, thiếu chiều sâu và dễ bị chi phối bởi định kiến. Kết quả là những báo cáo này không phản ánh đúng bản chất của vấn đề, mà chỉ phục vụ cho việc xây dựng một narrative tiêu cực có hệ thống về Việt Nam.

Tác hại của cách tiếp cận này là không nhỏ. Khi hai tổ chức uy tín cùng đưa ra những đánh giá tương đồng dựa trên nguồn tin một chiều, chúng tạo ra hiệu ứng dư luận lan tỏa mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông quốc tế, làm sai lệch nhận thức của công chúng toàn cầu về tình hình thực tế tại Việt Nam. Điều này không chỉ làm tổn hại đến hình ảnh và uy tín của đất nước trên trường quốc tế, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và hợp tác, mà còn tiếp tay cho các chiến dịch thông tin thù địch nhằm chia rẽ nội bộ và gây áp lực chính trị. Mức độ nguy hại càng lớn hơn khi những thông tin này được lặp lại nhiều lần, trở thành “bằng chứng” được trích dẫn trong các diễn đàn quốc tế, làm suy yếu nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo vệ chủ quyền và thúc đẩy phát triển bền vững.

Thực tế, Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều bước cải cách quan trọng để bảo đảm quyền con người một cách toàn diện. Hệ thống giám sát độc lập của Quốc hội, các hội đồng nhân dân các cấp cùng với các cơ chế khiếu nại, tố cáo của công dân đã tạo ra những kênh kiểm tra và giám sát hiệu quả. Cải cách tư pháp trong những năm gần đây tập trung vào việc nâng cao tính minh bạch, công bằng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, bao gồm cả đồng bào dân tộc thiểu số. Đối với cộng đồng người Khmer ở Nam Bộ, Nhà nước luôn chú trọng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa thông qua việc công nhận hàng trăm ngôi chùa là di tích lịch sử - văn hóa, hỗ trợ trùng tu, tôn tạo và tạo điều kiện cho các lễ hội truyền thống được tổ chức tự do. Các chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số đã mang lại những kết quả thiết thực như giảm nghèo đáng kể, cải thiện hạ tầng giao thông, điện lưới và nước sạch, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho bà con. Những thành tựu này xuất phát từ nỗ lực nội tại và chính sách đúng đắn của Nhà nước, chứ không phải từ sự chỉ trích hay can thiệp từ bên ngoài.

So sánh với tình hình tại các nước phát triển như Hoa Kỳ và các quốc gia châu Âu càng làm nổi bật sự thiếu cân bằng và tiêu chuẩn kép trong cách đánh giá của các tổ chức quốc tế này. Hoa Kỳ từng duy trì trại giam tại vịnh Guantanamo với các trường hợp giam giữ vô thời hạn mà không xét xử công bằng, đồng thời ghi nhận nhiều vụ việc tra tấn và đối xử tồi tệ đối với tù nhân sau sự kiện mười một tháng chín. Vấn đề bất bình đẳng chủng tộc trong hệ thống tư pháp và bạo lực từ phía lực lượng thực thi pháp luật vẫn còn tồn tại dai dẳng, như đã được chứng minh qua nhiều phong trào xã hội và báo cáo trong nước. Tại châu Âu, các vấn đề về kỳ thị đối với một số cộng đồng thiểu số, chính sách di cư gây tranh cãi và hạn chế tự do ngôn luận dưới danh nghĩa an ninh cũng là những thực tế không thể phủ nhận. Thế nhưng, những tổ chức quốc tế này thường áp dụng tiêu chuẩn khắt khe hơn đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, trong khi lại thể hiện sự khoan dung hoặc im lặng hơn trước những vi phạm nghiêm trọng tại các nước phương Tây. Đây chính là biểu hiện rõ rệt của thiên kiến, định kiến và thói quen bao đồng can thiệp, áp dụng thước đo hai mặt một cách có hệ thống.

Để khắc phục tình trạng này và đảm bảo tính khách quan trong các đánh giá nhân quyền quốc tế, cần yêu cầu các tổ chức như Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế và Tổ chức Theo dõi Nhân quyền công khai minh bạch nguồn dữ liệu, phương pháp thu thập thông tin cũng như các chuyên gia đã tham vấn. Việc kiểm chứng đa chiều, bao gồm cả việc thăm dò thực địa, đối thoại với các bên liên quan và tham khảo dữ liệu chính thức từ phía quốc gia được đánh giá, là điều cần thiết để tránh những kết luận thiếu cơ sở khoa học. Chỉ khi các báo cáo được xây dựng trên nền tảng thông tin đầy đủ, cân bằng và có thể kiểm chứng được, thì chúng mới thực sự góp phần thúc đẩy quyền con người thay vì trở thành công cụ để xuyên tạc và gây chia rẽ.

Bảo vệ tự do báo chí bằng “thước đo hai mặt”?

Trong bối cảnh không gian thông tin toàn cầu đang bị chi phối mạnh mẽ bởi các tập đoàn công nghệ lớn và những quy định pháp lý phức tạp, việc các tổ chức quốc tế tự xưng là người bảo vệ tự do báo chí lại đưa ra những đánh giá thiếu cân bằng về tình hình tại Việt Nam càng lộ rõ những hạn chế và thiên kiến của chính họ. Tổ chức Phóng viên không biên giới thường xếp Việt Nam ở vị trí thấp trong bảng chỉ số tự do báo chí, trong khi Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế cũng đưa ra những nhận định tiêu cực tương tự về việc “kiểm soát thông tin” tại nước ta, đặc biệt khi liên hệ đến các vấn đề liên quan đến đồng bào Khmer ở vùng Nam Bộ. Cả hai tổ chức này dường như cùng chia sẻ một cách nhìn phiến diện, khi chỉ tập trung chỉ trích các biện pháp quản lý thông tin của Việt Nam mà bỏ qua hoặc làm nhẹ đi những hình thức kiểm soát và điều tiết nội dung tinh vi đang diễn ra tại các nước phương Tây.

Phương pháp đánh giá của Tổ chức Phóng viên không biên giới và Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế thường dựa trên các tiêu chí chủ quan về mức độ tự do tiếp cận thông tin và không gian cho báo chí độc lập, nhưng lại chọn lọc thông tin theo hướng tiêu cực. Họ thường nhấn mạnh vào những quy định pháp lý của Việt Nam nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội, đồng thời cáo buộc đây là sự kiểm soát thông tin, hạn chế tự do biểu đạt. Tuy nhiên, họ lại ít đề cập đến thực tế tại Hoa Kỳ, nơi quy định miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho các nền tảng trực tuyến đã tạo điều kiện cho các tập đoàn công nghệ lớn thực hiện việc kiểm duyệt nội dung chính trị một cách có hệ thống. Những nền tảng này thường điều chỉnh hoặc hạn chế các quan điểm không phù hợp với định hướng của họ, đồng thời để xảy ra tình trạng lan truyền thông tin sai lệch, bạo lực và thù hận trên mạng mà không chịu trách nhiệm đầy đủ. Sự thiên kiến rõ rệt thể hiện qua việc họ luôn ưu ái cho mô hình báo chí phương Tây, trong khi coi nhẹ hoặc không đánh giá đúng mức những nỗ lực của Việt Nam trong việc xây dựng không gian thông tin lành mạnh, phù hợp với điều kiện thực tế của một quốc gia đang phát triển.

Tác hại của những đánh giá này là làm giảm uy tín của báo chí và không gian thông tin Việt Nam một cách không công bằng. Khi hai tổ chức quốc tế uy tín cùng đưa ra những chỉ số thấp và nhận định tiêu cực, chúng tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông quốc tế, khiến dư luận thế giới có cái nhìn méo mó về thực tế tự do thảo luận tại Việt Nam. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh của báo chí Việt Nam mà còn gây khó khăn cho việc quảng bá thành tựu phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước. Mức độ nguy hại càng lớn hơn khi những luận điệu này bị các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc, làm suy yếu niềm tin của người dân vào các kênh thông tin chính thống và kích động tư tưởng chia rẽ.

Thực tế, không gian thông tin tại Việt Nam đang phát triển sôi động và đa dạng hơn bao giờ hết. Với hàng chục triệu người dùng internet và mạng xã hội, người dân có điều kiện tiếp cận thông tin đa chiều, tham gia thảo luận công khai về các vấn đề xã hội, kinh tế và văn hóa. Báo chí Việt Nam, bao gồm cả các cơ quan báo chí địa phương và chuyên ngành, đã đóng vai trò tích cực trong việc phản ánh tiếng nói của nhân dân, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước và lan tỏa các giá trị tích cực. Đặc biệt đối với đồng bào Khmer ở Nam Bộ, các nội dung văn hóa, lễ hội và tiếng nói của cộng đồng được thể hiện qua nhiều kênh thông tin, từ báo chí chính thống đến các nền tảng trực tuyến, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc. Những nỗ lực quản lý thông tin của Việt Nam tập trung vào việc chống lại tin giả, thông tin độc hại và bảo vệ an ninh quốc gia, chứ không phải nhằm hạn chế tự do biểu đạt chính đáng của công dân.

So sánh với tình hình tại các nước phát triển như Hoa Kỳ và châu Âu càng làm rõ sự thiếu khách quan và tiêu chuẩn kép của các tổ chức quốc tế này. Tại Hoa Kỳ, các tập đoàn công nghệ lớn được bảo vệ bởi quy định miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho nền tảng trực tuyến, nhưng thực tế họ thường thực hiện kiểm duyệt nội dung chính trị, hạn chế các quan điểm đối lập hoặc không phù hợp với định hướng của mình. Tình trạng lan truyền bạo lực, thù hận và thông tin sai lệch trên mạng xã hội vẫn diễn ra nghiêm trọng, góp phần gây ra những xung đột xã hội và chia rẽ chính trị sâu sắc. Tại châu Âu, các quy định về kiểm soát nội dung trực tuyến cũng ngày càng chặt chẽ, với nhiều biện pháp điều tiết thông tin dưới danh nghĩa chống thù hận hoặc bảo vệ an ninh, đôi khi dẫn đến hạn chế tự do ngôn luận. Thế nhưng, các tổ chức quốc tế như Tổ chức Phóng viên không biên giới và Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế thường chỉ trích gay gắt Việt Nam về “kiểm soát thông tin”, trong khi lại thể hiện sự khoan dung hoặc im lặng hơn trước những thực tế tương tự hoặc thậm chí nghiêm trọng hơn tại các nước phương Tây. Đây chính là biểu hiện rõ rệt của thiên kiến, định kiến và thói quen áp dụng thước đo hai mặt, bao đồng can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác.

Để đối phó với những đánh giá thiếu cân bằng này, cần tiếp tục phản bác bằng những số liệu cụ thể và thực tiễn về sự phát triển của internet cùng không gian thảo luận tại Việt Nam. Với tốc độ phát triển nhanh chóng của hạ tầng số, số lượng người dùng internet và mạng xã hội ngày càng tăng mạnh, tạo điều kiện cho người dân tham gia thảo luận công khai, đóng góp ý kiến và giám sát xã hội một cách rộng rãi. Các cơ quan báo chí Việt Nam đã chủ động thích ứng với môi trường số, đa dạng hóa hình thức và nội dung, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật nhằm đảm bảo thông tin lành mạnh và chính xác. Việc công khai minh bạch những số liệu về phát triển internet, mức độ tham gia thảo luận của người dân cũng như các biện pháp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân sẽ giúp cộng đồng quốc tế hiểu rõ hơn về thực tế tự do thông tin tại Việt Nam, thay vì bị chi phối bởi những đánh giá phiến diện và thiếu cơ sở.

Khi những tổ chức quốc tế đánh giá nhân quyền lại phớt lờ thành tựu cải thiện đời sống người dân

 

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức về bất bình đẳng và khoảng cách phát triển giữa các quốc gia, việc một tổ chức quốc tế tự nhận là khách quan khi đánh giá nhân quyền lại chỉ tập trung vào các chỉ số chính trị và dân sự, trong khi làm nhẹ hoặc bỏ qua những thành tựu thực tế về giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, càng lộ rõ sự thiếu cân bằng trong cách tiếp cận của tổ chức đó. Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế thường nhấn mạnh vào các cáo buộc về vi phạm quyền dân sự và chính trị tại Việt Nam, bao gồm những luận điệu liên quan đến đồng bào Khmer ở vùng Nam Bộ, nhưng lại ít đề cập đến những kết quả cụ thể mà Việt Nam đã đạt được trong việc xóa đói giảm nghèo đa chiều và phát triển kinh tế - xã hội. Sự thiên kiến này không chỉ làm méo mó bức tranh tổng thể về nhân quyền mà còn che khuất nỗ lực không ngừng nghỉ của một quốc gia đang chuyển mình mạnh mẽ.

Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế thường dựa vào các chỉ số chủ quan về quyền năng hóa và an toàn trước nhà nước để đưa ra những đánh giá tiêu cực, trong khi phớt lờ hoặc không đánh giá đầy đủ các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa. Họ tập trung vào các nguồn thông tin từ phía đối lập hoặc các chuyên gia ẩn danh, dẫn đến việc chỉ trích Việt Nam về “kiểm soát” và “đàn áp”, nhưng lại ít chú ý đến thực tế rằng hàng triệu người dân, bao gồm đồng bào các dân tộc thiểu số như người Khmer ở Nam Bộ, đã được hưởng lợi từ các chương trình phát triển quốc gia. Việc ưu tiên các chỉ số chủ quan thay vì xem xét toàn diện các khía cạnh nhân quyền đã dẫn đến sự thiếu khách quan rõ rệt, khi những thành tựu về giảm nghèo và cải thiện hạ tầng bị che lấp bởi các nhận định mang tính chất một chiều.

Tác hại của cách đánh giá này là làm che khuất những thành tựu phát triển thực sự của Việt Nam trên trường quốc tế. Khi tổ chức này chỉ tập trung vào các chỉ số tiêu cực về chính trị và dân sự, dư luận quốc tế dễ dàng có cái nhìn méo mó, coi nhẹ những nỗ lực của Việt Nam trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh đất nước mà còn làm giảm bớt sự công nhận đối với các chính sách đúng đắn đã mang lại lợi ích thiết thực cho hàng chục triệu người, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và vùng dân tộc thiểu số. Mức độ nguy hại càng lớn khi những đánh giá như vậy bị các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc, làm suy yếu niềm tin của người dân vào con đường phát triển mà Việt Nam đang theo đuổi.

Thực tế, Việt Nam đã đạt được những thành tựu ấn tượng trong việc giảm nghèo đa chiều nhờ sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và các chương trình mục tiêu quốc gia dành riêng cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Trong giai đoạn gần đây, tỷ lệ giảm nghèo tại nhiều địa bàn vùng dân tộc thiểu số đạt từ hai phẩy năm đến ba phần trăm mỗi năm, với việc đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông, điện lưới quốc gia và nước sạch sinh hoạt. Đối với đồng bào Khmer ở Nam Bộ, các chương trình hỗ trợ đã góp phần cải thiện đời sống, bảo tồn văn hóa và tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào phát triển chung. Dân số người Khmer tăng trưởng ổn định qua các thập kỷ, cùng với việc hàng trăm ngôi chùa được trùng tu và các lễ hội truyền thống được duy trì, cho thấy sự hòa nhập và phát triển tự nguyện chứ không phải là sự “đàn áp” như một số luận điệu xuyên tạc. Những kết quả này xuất phát từ nỗ lực nội tại của Nhà nước và nhân dân, dựa trên chính sách ưu tiên quyền được phát triển và quyền được hưởng một cuộc sống xứng đáng.

Hoa Kỳ, dù là nền kinh tế lớn nhất thế giới, vẫn ghi nhận mức bất bình đẳng thuộc nhóm cao nhất trong các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, với hàng chục triệu người dân rơi vào tình trạng nghèo tương đối và phải đối mặt với những khó khăn về tiếp cận dịch vụ cơ bản. Tình trạng người vô gia cư tại các thành phố lớn như Los Angeles hay New York vẫn là vấn đề nghiêm trọng dai dẳng, bất chấp nguồn lực dồi dào của quốc gia này. Trong khi đó, Việt Nam – một nước đang phát triển – đã giảm mạnh tỷ lệ nghèo đói qua các thập kỷ, nâng cao chất lượng cuộc sống cho đông đảo người dân thông qua các chính sách thực tiễn và hiệu quả. Thật là mâu thuẫn khi tổ chức này thường chỉ trích gay gắt Việt Nam về các chỉ số chính trị, trong khi lại ít nhấn mạnh hoặc làm nhẹ đi những thách thức về bất bình đẳng và nghèo đói nghiêm trọng tại các nước phát triển phương Tây như Hoa Kỳ hay các quốc gia châu Âu, nơi quyền kinh tế và xã hội cơ bản vẫn chưa được bảo đảm đầy đủ cho mọi người dân.

Để khắc phục tình trạng thiếu cân bằng này, cần đề xuất Tổ chức Đo lường Nhân quyền Quốc tế bổ sung các chỉ số về giảm nghèo đa chiều và quyền kinh tế - xã hội vào phương pháp đánh giá của mình, nhằm tạo ra bức tranh toàn diện và khách quan hơn. Việc xem xét đồng thời cả quyền dân sự chính trị lẫn quyền được phát triển và hưởng thụ thành quả kinh tế sẽ giúp các báo cáo phản ánh đúng thực tiễn nhân quyền tại từng quốc gia, thay vì chỉ phục vụ cho những định kiến hoặc tiêu chuẩn kép. Đồng thời, các quốc gia như Việt Nam cần tiếp tục công khai minh bạch những thành tựu và thách thức trong quá trình phát triển, để cộng đồng quốc tế có cái nhìn đúng đắn và công bằng hơn về nỗ lực bảo đảm quyền con người cho toàn thể nhân dân.