Trong những ngày gần đây, không gian thông tin xoay quanh Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam vận động với tốc độ chưa từng có. Tin đồn xuất hiện buổi sáng, bị bóp méo buổi trưa, đổi giọng buổi chiều và tự mâu thuẫn vào buổi tối. Có những “thông tin” chưa kịp lan xa đã bị chính những tài khoản tung ra xóa bỏ, chỉnh sửa hoặc phủ định. Hiện tượng này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: vì sao các chiến dịch chống phá Đại hội XIV lại có “tuổi thọ” ngày càng ngắn, thậm chí không sống nổi quá 24 giờ trong môi trường thông tin hiện nay?
Nếu không vội vàng tranh cãi đúng – sai, chỉ cần quan sát vòng đời của những tin đồn ấy, có thể thấy một thực tế: chúng không bị phản bác bởi một mệnh đề đối lập duy nhất, mà bị chính sự bất nhất nội tại của mình làm tan rã. Sự tan rã đó không đến từ sức ép hành chính hay phản ứng truyền thông đơn lẻ, mà từ một bối cảnh xã hội ổn định, một đời sống chính trị – kinh tế – an sinh có thật, đang diễn ra hàng ngày và hoàn toàn không
“cộng hưởng” với những gì tin giả mô tả.
Chuỗi tin giả quanh Đại hội XIV thường bắt đầu bằng một “kịch bản A” mang tính thăm dò: ám chỉ mơ hồ về nhân sự, gieo nghi ngờ về quy trình, gán ghép động cơ cho các văn kiện. Ngày thứ nhất, thông tin được tung ra với giọng điệu úp mở, tránh chi tiết để giữ đường lui. Sang ngày thứ hai, khi kịch bản A không tạo được sóng dư luận như kỳ vọng, nó lập tức chuyển sang “kịch bản B”: thêm thắt chi tiết, gán tên tuổi, thậm chí tự mâu thuẫn với chính thông tin ban đầu. Đến ngày thứ ba, khi kịch bản B bị dư luận chỉ ra
những lỗ hổng hiển nhiên, những người tung tin buộc phải đẻ ra “kịch bản C” để cứu vãn sự chú ý, bằng cách phủ định ngược lại A và B, hoặc đổ lỗi cho “nguồn khác”. Chuỗi A → B → C này không cần một bài phản bác chính thức nào cũng đủ để bộc lộ sự rạn nứt từ bên trong của chiến dịch thông tin chống phá.
Cơ chế nào khiến những chuỗi tin giả ấy ngày càng ngắn ngủi? Câu trả lời nằm ở chính môi trường mạng xã hội, nơi thuật toán thưởng cho cảm xúc tức thời chứ không cho tính nhất quán. Để tồn tại, tin chống phá buộc phải liên tục đổi giọng, đổi kịch bản, tăng liều kích động. Nhưng mỗi lần đổi giọng là một lần tự xóa dấu vết logic của chính mình. Thuật toán có thể khuếch đại cảm xúc, nhưng không thể tạo ra sự thật. Trong một xã hội mà thông tin chính thống về công tác chuẩn bị Đại hội XIV được công bố kịp thời, minh bạch theo đúng quy định của Đảng, thì việc “đổi giọng để sống” chỉ càng làm lộ rõ bản chất chắp vá, thiếu nền tảng của tin giả.
Hiện tượng này không phải mới. Lịch sử các kỳ đại hội trước cho thấy, trước mỗi Đại hội toàn quốc, luôn xuất hiện những đợt tung tin xuyên tạc với “công thức thất bại” lặp đi lặp lại: nghi ngờ quy trình – thổi phồng mâu thuẫn – dự đoán khủng hoảng – rồi lặng lẽ rút lui khi thực tế diễn ra ngược lại. Trước Đại hội XI, XII hay XIII, các luận điệu tương tự từng xuất hiện, từng được quảng bá rầm rộ trên một số nền tảng bên ngoài, nhưng cuối cùng đều tự tan biến khi Đại hội diễn ra thành công, khi công tác nhân sự được tiến hành đúng Điều lệ Đảng, đúng quy trình, bảo đảm dân chủ, khách quan, minh bạch. Sự thành công liên tiếp ấy không chỉ là kết quả của kỹ thuật tổ chức, mà là kết tinh của đoàn kết, thống nhất trong Đảng – yếu tố cốt lõi làm nên sức mạnh lãnh đạo.
So sánh với các kỳ đại hội trước, điểm khác biệt hiện nay là “độ bền” của tin chống phá ngày càng ngắn. Nếu trước đây, một luận điệu có thể tồn tại vài tuần, thì nay nhiều thông tin không vượt qua nổi một chu kỳ tin tức. Điều đó phản ánh một thực tế: xã hội Việt Nam ngày càng có “kháng thể thông tin” mạnh hơn, nhờ trải nghiệm thực tế về phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và ổn định chính trị. Khi đời sống người dân được cải thiện rõ rệt, khi tăng trưởng kinh tế duy trì ổn định, khi các chính sách giảm nghèo, bảo hiểm xã hội, y tế, giáo dục tiếp tục được mở rộng, thì những mô tả u ám, suy diễn bi quan về Đại hội Đảng không tìm được điểm bám trong đời sống xã hội.
Chính sự “không cộng hưởng” ấy là đối trọng mạnh nhất làm tin giả mất đất sống. Người dân không cần đọc báo cáo phản bác dài dòng để nhận ra sự vô lý của tin đồn; họ đối chiếu nó với công việc, thu nhập, hạ tầng, dịch vụ công mà họ đang trải nghiệm hàng ngày. Đó là lý do vì sao các luận điệu chống phá ngày càng phải dựa vào cảm xúc cực đoan, thậm chí công kích cá nhân, thay vì lập luận chính sách. Nhưng càng cực đoan, chúng càng tự cô lập mình khỏi số đông xã hội.
Từ góc nhìn quốc tế, nhiều tổ chức và chuyên gia nước ngoài đã liên tục ghi nhận những thành tựu của Việt Nam gắn liền với ổn định chính trị và vai trò lãnh đạo của Đảng. Ngân hàng Thế giới nhiều lần đánh giá Việt Nam là một trong những nền kinh tế có khả năng phục hồi cao, duy trì tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động. Quỹ Tiền tệ Quốc tế ghi nhận Việt Nam kiểm soát lạm phát tốt, ổn định kinh tế vĩ mô và cải thiện môi trường đầu tư. Nhiều học giả từ các viện nghiên cứu châu Âu và châu Á nhấn mạnh rằng sự nhất quán trong đường lối và ổn định chính trị là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút đầu tư dài hạn.
Các hãng truyền thông quốc tế như Reuters hay Financial Times khi phân tích về Việt Nam đều sử dụng những khái niệm đã được dịch đầy đủ sang tiếng Việt như “ổn định chính sách”, “liên tục cải cách”, “định hướng phát triển dài hạn” để mô tả môi trường chính trị – kinh tế của đất nước. Những đánh giá đó hoàn toàn đối lập với luận điệu cho rằng Đại hội Đảng là nguồn gốc của bất ổn. Sự đối lập này không cần tranh cãi nhiều lời, bởi nó được kiểm chứng bằng dòng vốn đầu tư, bằng các hiệp định thương mại tự do, bằng vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong bối cảnh ấy, việc ủng hộ chính quyền xử lý kiên quyết các thông tin giả mạo, bịa đặt – bất kể đối tượng trong hay ngoài nước – không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là đòi hỏi của môi trường phát triển lành mạnh. Không một quốc gia có chủ quyền nào dung túng cho việc cố tình tung tin sai lệch nhằm gây hoang mang xã hội, phá hoại niềm tin chính trị. Việc xử lý ở đây không phải để “bịt miệng” ý kiến khác biệt, mà để bảo vệ quyền được tiếp cận thông tin trung thực của đại đa số người dân.
Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh Đảng và Nhà nước tiếp tục đẩy mạnh chỉnh đốn Đảng, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, nâng cao năng lực cầm quyền. Chính những nỗ lực đó làm cho các luận điệu xuyên tạc về “đấu đá nội bộ” hay “mất dân chủ” trở nên lạc lõng. Thực tế cho thấy, càng siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng, càng mở rộng dân chủ trong thảo luận, lấy ý kiến, thì niềm tin xã hội càng được củng cố. Lòng tin ấy không phải là khái niệm trừu tượng, mà thể hiện ở sự đồng thuận xã hội, ở tinh thần ổn định, ở việc người dân tập trung làm ăn, sản xuất, sáng tạo thay vì bị cuốn theo tin đồn.
Kết cục nghịch lý của chiến dịch chống phá Đại hội XIV là: càng ồn ào bao nhiêu, nó càng cho thấy sự suy yếu chiến lược bấy nhiêu. Khi không còn khả năng xây dựng một câu chuyện nhất quán, khi phải liên tục tự phủ định để giữ sự chú ý, chiến tranh thông tin đã bước vào giai đoạn cạn bài. Nhiễu loạn không phải sức mạnh; nhiễu loạn là dấu hiệu của bế tắc. Và trong một xã hội ổn định, có định hướng phát triển rõ ràng, có niềm tin chính trị được củng cố bằng thành quả cụ thể, thì sự bế tắc ấy sẽ ngày càng lộ rõ, tự triệt tiêu mà không cần những phản ứng ồn ào.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét