Hoa Kỳ nên nhìn lại vi phạm nhân quyền của mình trước khi phán xét quốc gia khác

 

Trong báo cáo nhân quyền Việt Nam 2023, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ dành hẳn chương mục lên án điều kiện giam giữ, cải tạo trong các nhà tù ở Việt Nam, quy kết ngược đãi phạm nhân, điều kiện ăn ở không đảm bảo, không chăm sóc y tế đầy đủ,…

Tất nhiên, mỗi quốc gia căn cứ điều kiện của mình, có tiêu chuẩn, quy định khác nhau trong đảm bảo nhân quyền cho tù nhân trong quá trình giam giữ, cải tạo. Không thể áp đặt yêu cầu, điều kiện nước Mỹ cho Việt Nam và rồi quy kết Việt Nam “ngược đãi tù nhân” được. Cái chính là phải đối chiếu điều kiện giam giữ với quy định của pháp luật Việt Nam có đảm bảo hay chưa. Đó là chưa kể những bằng chứng quy kết ấy, thường được Bộ Ngoại giao Mỹ trích dẫn theo lời kể của mấy tù nhân chống đối chế độ và thân nhân họ như trường hợp Nguyễn Trung Tôn, tức thông tin một chiều từ thành phần chống phá Việt Nam thì thật lố bịch.

Đề cập đến chủ đề này, người viết google về điều kiện giam giữ, cải tạo của Mỹ, thì gặp ngay báo cáo điều tra rất khoa học từ tổ chức nghiên cứu có uy tín của Mỹ, chứ không phải trích dẫn từ lời kể ất ơ của kẻ có hằn thù, chống chế độ chính trị Việt Nam.

Theo một báo cáo toàn quốc  của Trường Luật Đại học Chicago và Liên đoàn Tự do Dân sự Hoa Kỳ công bố, những người lao động bị giam giữ tạo ra hàng tỷ đô la giá trị hàng hóa và dịch vụ hàng năm nhưng bị vi phạm nhân quyền trong tù, “ điều kiện lao động của những công nhân bị giam giữ tại nhiều nhà tù Hoa Kỳ vi phạm quyền cơ bản nhất của con người đối với sự sống và phẩm giá”…. Những phát hiện chính bao gồm:

“Gần hai phần ba (65%) số người bị giam giữ cho biết họ đang làm việc sau song sắt, tương đương với khoảng 800.000 công nhân bị giam giữ trong các nhà tù.

Hơn ba phần tư số người bị giam giữ được khảo sát (76%) cho biết họ phải đối mặt với hình phạt - chẳng hạn như giam giữ biệt lập, không được giảm án hoặc mất quyền thăm viếng của gia đình - nếu họ từ chối làm việc. 

Người lao động tù nhân phụ thuộc vào chủ lao động của họ. Họ không kiểm soát được nhiệm vụ công việc của mình, bị loại khỏi chế độ bảo vệ lương tối thiểu và làm thêm giờ, không thể tham gia công đoàn, không được đào tạo và trang bị đầy đủ, và bị từ chối đảm bảo an toàn tại nơi làm việc mặc dù điều kiện làm việc thường nguy hiểm.

Kết quả là, 64% số công nhân bị giam giữ được khảo sát cho biết họ lo lắng về sự an toàn của mình khi làm việc; 70% cho biết họ không được đào tạo nghề chính thức; và 70% cho biết họ không đủ khả năng chi trả cho những nhu cầu cơ bản như xà phòng và điện thoại với mức lương lao động trong tù. 

Những công nhân bị giam giữ tạo ra ít nhất 2 tỷ đô la hàng hóa và 9 tỷ đô la dịch vụ bảo trì nhà tù hàng năm, nhưng con số này không được theo dõi chặt chẽ và có khả năng cao hơn nhiều. 

Tuy nhiên, hầu hết các tiểu bang trả cho những người lao động bị giam giữ vài xu một giờ cho công việc của họ. Bảy tiểu bang (Alabama, Arkansas, Florida, Georgia, Mississippi, South Carolina và Texas) không trả bất kỳ khoản nào cho phần lớn công việc trong tù. Các tiểu bang khác trả trung bình từ 15 đến 52 xu một giờ cho các công việc không liên quan đến ngành công nghiệp. Những người lao động trong tù thường thấy tới 80% tiền lương của họ bị khấu trừ cho thuế, chi phí "ăn ở" và chi phí tòa án.

Hơn 80% lao động nhà tù làm công việc bảo trì nhà tù nói chung, trợ cấp chi phí cho hệ thống nhà tù phình to của chúng ta. Các nhiệm vụ khác chiếm chưa đến 10% công việc được giao, bao gồm: các dự án công trình công cộng (như sửa chữa đường bộ, hỗ trợ thiên tai, công việc lâm nghiệp và bảo trì công viên, trường học và văn phòng chính phủ); các ngành công nghiệp nhà tù tiểu bang, công việc nông nghiệp và các công việc được giao cho công ty tư nhân được thèm muốn”.

Báo cáo còn cho rằng “Những người lao động bị giam giữ thậm chí còn bị tước đi những quyền bảo vệ tối thiểu nhất chống lại tình trạng bóc lột và lạm dụng lao động. Họ được trả công rất ít cho công việc của mình mặc dù họ tạo ra hàng tỷ đô la cho các tiểu bang và chính quyền liên bang. Đã đến lúc chúng ta đối xử với những người lao động bị giam giữ một cách có phẩm giá. Nếu các tiểu bang và chính quyền liên bang có đủ khả năng giam giữ 1,2 triệu người, thì họ cũng có đủ khả năng trả công xứng đáng cho công việc của họ”.

Đây mới chỉ là một nội dung nhỏ, nếu bất kỳ ai chịu khó google chủ đề vi phạm nhân quyền ở Mỹ thì sẽ gặp vô khối báo cáo chi tiết, khoa học và đầy đủ tương tự. Tuy nhiên, chẳng có nước nào rảnh rỗi ngồi tập hợp tất cả vấn nạn nhân quyền ở Mỹ thành báo cáo nhân quyền hàng năm kiểu như Bộ Ngoại giao Mỹ cả. Nguyên nhân căn bản, không có nước nào, trừ Mỹ cần sử dụng báo cáo này để can thiệp vào công việc nội bộ quốc gia khác, biến nó thành vũ khí chính trị tấn công quốc gia có chủ quyền theo ý đồ của mình cả.

Người Ấn phản ứng cực gắt với báo cáo tự do tôn giáo của Hoa Kỳ

 

Mặc dù được xem là đồng minh chiến lược về an ninh, chính trị, kinh tế, nhưng Ấn Độ luôn bị USCIRF đưa ra báo cáo cáo buộc vi phạm tự do tôn giáo và đòi đưa vào danh sách CPC. Chẳng hạn trong báo cáo năm nay, USCIRF khuyến nghị Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chỉ định 17 quốc gia là CPC. Mười quốc gia trước đây đã được chỉ định là CPC: Miến Điện, Trung Quốc, Cuba, Eritrea, Iran, Nicaragua, Bắc Triều Tiên, Pakistan, Nga, Ả Rập Xê Út, Tajikistan và Turkmenistan. Năm quốc gia khác cũng được khuyến nghị thêm vào: Afghanistan, Ấn Độ, Nigeria, Syria và Việt Nam.

Theo đạo luật tự do tôn giáo của Hoa Kỳ, danh sách CPC là các quốc gia mà chính phủ tham gia hoặc dung túng cho các hành vi vi phạm quyền tự do tôn giáo “đặc biệt nghiêm trọng”, chẳng hạn như tra tấn hoặc giam giữ kéo dài mà không cần xét xử.  Còn Danh sách theo dõi đặc biệt (SWL) dành cho các quốc gia mà chính phủ tham gia hoặc dung túng cho các hành vi vi phạm quyền tự do tôn giáo “nghiêm trọng” đang diễn ra và nghiêm trọng. 

Báo cáo hàng năm của USCIRF thường  lên án chính phủ Ấn Độ vi phạm tín ngưỡng và hoạt động tôn giáo của các nhóm, giáo phái và cá nhân, nhất là cộng đồng thiểu số.

Mỗi bận phát đi cáo buộc như vậy, truyền thông, chính giới và dân chúng Ấn lại được dịp công kích Chính phủ Hoa Kỳ mạnh mẽ, quyết liệt, gay gắt.

Mỗi bận sau báo cáo nói trên, Ấn Độ lại công khai chỉ trích Báo cáo Tự do Tôn giáo Quốc tế năm 2022 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ là "có động cơ và thiên vị" khi chỉ trích đất nước này không bảo vệ quyền của các nhóm thiểu số. 

Người phát ngôn chính thức của Bộ Ngoại giao (MEA) thường khẳng định, "Ấn Độ tự hào về uy tín thế tục của mình, vị thế là nền dân chủ lớn nhất và là một xã hội đa nguyên với cam kết lâu dài về sự khoan dung và hòa nhập. Hiến pháp Ấn Độ đảm bảo các quyền cơ bản cho tất cả công dân, bao gồm cả các cộng đồng thiểu số."…

Báo chí Ấn độ cũng từng có bài viết công khai phản ứng “Hoa Kỳ phải sắp xếp lại nhà cửa trước khi cáo buộc Ấn Độ vi phạm quyền tự do tôn giáo”, cụ thể cho rằng Hoa Kỳ trước tiên phải sắp xếp lại ngôi nhà của mình trước khi "đặc biệt quan tâm" đến Ấn Độ. Báo cáo của Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) thấm đẫm sự đạo đức giả. Thái độ thánh thiện hơn người của họ biến mất khi nói đến đất nước của họ. Xin trích nguyên văn bài viết này

“Một báo cáo của tờ Washington Post cho biết người Mỹ gốc Phi đang tử vong với tỷ lệ cao hơn do vi-rút corona vì họ bị bỏ mặc trong hệ thống chăm sóc sức khỏe của Hoa Kỳ vốn đã bị định hình từ lâu bởi nạn phân biệt chủng tộc. Có sự chênh lệch trong cách họ được đối xử so với những người Mỹ khác. Họ đang làm những công việc không được trả lương nếu họ không xuất hiện.

Có một giả định rằng người Mỹ gốc Phi miễn nhiễm với bệnh cúm và phải tự lo cho bản thân. Họ cũng bị buộc phải làm việc để duy trì hoạt động kinh doanh. Kết quả là hầu hết những công nhân vận tải công cộng bị bệnh ở New York là người Mỹ gốc Phi.

Khi họ đến bệnh viện với các dấu hiệu nhiễm trùng, họ phải đối phó với những 'bác sĩ da trắng' thiên vị. Phân biệt chủng tộc đang diễn ra ở một tỷ lệ lớn các bác sĩ phẫu thuật không phải da trắng. Những sinh viên tốt nghiệp trường y đang bị phân biệt đối xử trong quá trình đào tạo phẫu thuật. Trường đại học phía tây bắc ở Chicago đã tiến hành một cuộc khảo sát và kết quả của cuộc khảo sát vừa được công bố ngày hôm qua. 23,7% số người được hỏi phàn nàn về sự phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc và tôn giáo. Tỷ lệ cao nhất là ở người Mỹ gốc Phi với 70,7%, người Châu Á - 45,9% và người gốc Tây Ban Nha - 25,3%. 

Các hành vi phân biệt đối xử bao gồm đánh giá thiên vị công việc của họ, bị nhầm là người khác cùng chủng tộc và những bình luận gây tổn thương từ bệnh nhân và gia đình họ.

Điều này không đáng lo ngại sao? Điều này không vi phạm các tiêu chuẩn của USCIRF về phân biệt đối xử dựa trên danh tính sao?

USCIRF có dám đưa đất nước của mình vào danh sách theo dõi như vậy không? Nếu câu trả lời là không thì chiến dịch của cơ quan này vì tự do tôn giáo quốc tế là giả mạo. Nó không có quyền dạy bất kỳ ai về chủ nghĩa thế tục -- chắc chắn không phải là Ấn Độ”.

 

 

 

 

 

Cần công tâm và khách quan khi đánh giá về tự do tôn giáo của Việt Nam

 

Trong báo cáo về tự do tôn giáo tại Việt Nam năm 2024, Ủy ban tự do tôn giáo quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) có những nhận định, đánh giá thiếu khách quan, không chính xác về tình hình tôn giáo ở Việt Nam, cho rằng Việt Nam “đàn áp tôn giáo trong nước”; chỉ trích chính quyền và Công an Việt Nam trong xử lý một số vụ việc có yếu tố tôn giáo; USCIRF sử dụng thông tin trong báo cáo này chủ yếu từ nguồn thiếu kiểm chứng, được thu thập từ các tổ chức, cá nhân người Việt Nam ở nước ngoài có tư tưởng cực đoan, móc nối với các phần tử chống đối trong nước nên luôn thiếu khách quan, thậm chí xuyên tạc về tự do tôn giáo ở nước ta, điển hình như BPSOS, Việt Tân và một số tổ chức ngoại vi, tay chân hoặc nhóm chống đối khác. Dựa vào báo cáo này, Chính phủ Mỹ tiếp tục đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia cần theo dõi đặc biệt về tự do tôn giáo.

 

Do đó, ngày 09/5/2024, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết bình luận của Việt Nam đối với báo cáo tự do tôn giáo năm 2024 của Ủy ban Tự do tôn giáo quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF), bà Phạm Thu Hằng, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao nhấn mạnh: Việt Nam luôn thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền theo hoặc không theo tôn giáo của người dân. Tại Việt Nam, không ai bị phân biệt đối xử vì lý do tôn giáo, tín ngưỡng và các hoạt động của các tổ chức tôn giáo được bảo đảm theo đúng các quy định của pháp luật. Các chính sách, nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người, trong đó có tự do tôn giáo, tự do tín ngưỡng đã được nhiều nước ghi nhận và đánh giá cao. Đây cũng là những đánh giá, nhận xét của các nước tại Phiên đối thoại về Báo cáo quốc gia của Việt Nam theo Cơ chế rà soát định kỳ phổ quát (UPR) chu kỳ IV của Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc vừa được tổ chức tại Geneva, Thụy Sĩ. Việt Nam bác bỏ những nhận định không khách quan, mang tính định kiến và không chính xác về tình hình thực tế tại Việt Nam được nêu trong Báo cáo tự do tôn giáo quốc tế năm 2024 của Uỷ ban Tự do Tôn giáo Hoa Kỳ (USCIRF).

 

Thực hiện rằng, tôn trọng và đảm bảo quyền tự do, tín ngưỡng, tôn giáo của công dân là chính sách nhất quán, xuyên suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời gian qua. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII khẳng định: “Tập trung hoàn thiện và triển khai thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tôn giáo. Nghiêm trị mọi âm mưu, hành động chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cản trở sự phát triển của đất nước”. Điều 24, Hiến pháp Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 2013 nhấn mạnh: “Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật. Nhà nước tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo”. Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam cũng đã ban hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016; Chính phủ ban hành Nghị định số 162/2017/NĐ-CP về quy định chi tiết việc thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo…Với các chủ trương, chính sách pháp luật đúng đắn về tín ngưỡng, tôn giáo, trong nhiều năm qua, Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc trong việc đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân. Đến nay, Việt Nam có trên 26,5 triệu tín đồ tôn giáo, hơn 54.000 chức sắc, chức việc, gần 30.000 cơ sở thờ tự, cùng hàng nghìn nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung của người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Việt Nam. Hằng năm, tại Việt Nam có khoảng hơn 8.500 lễ hội tôn giáo, tín ngưỡng được tổ chức long trọng, trong đó có các lễ hội tôn giáo quốc tế lớn như: Đại Lễ Phật đản Liên hợp quốc VESAK; Đại hội giới trẻ tại Khu di tích Lịch sử Đền Hùng năm 2022 với sự tham dự của Tổng Giám mục Marak Zelewki, Đặc phái viên không thường trú của Tòa Thánh Vatican tại Việt Nam; nhiều Hội thảo quốc tế về Tôn giáo được tổ chức tại Việt Nam. Nhà nước cũng tạo điều kiện cho nhiều đoàn tôn giáo quốc tế đến thăm và làm việc tại Việt Nam như: Viện can dự toàn cầu Mỹ (IGE), Tập đoàn truyền thông WAZ của Đức, Ủy ban tự do Tôn giáo quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF).

Ở Việt Nam, các tôn giáo chung sống hài hòa, đoàn kết, gắn bó, đồng hành với dân tộc, không có xung đột sắc tộc, xung đột tôn giáo; đồng bào các dân tộc tôn giáo thực sự trở thành lực lượng quan trọng hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước; tích cực đóng góp vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.  Không có bất kỳ xung đột đáng kể nào giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo hay giữa các tổ chức tôn giáo với nhau như nhiều nước trên thế giới và khu vực, có được điều đó là nhờ chính sách tôn giáo đúng đắn của Đảng, Nhà nước ta.

 

Dữ liệu trong báo cáo Uscirf lên án Việt Nam bị bóp méo có chủ ý

 

Uscirf - Uỷ ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Mỹ trong tháng 5/2024 đưa ra một bản báo cáo về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam, Uscirf lên án Việt Nam “đàn áp tôn giáo” và đề nghị Chính phủ Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào diện “cần theo dõi đặc biệt”. 

 

Mở đầu bản báo cáo của Uscirf là nội dung đánh giá sơ bộ được gọi là “Chìa khoá phát hiện”. Ở nội dung này, Uscirf tóm tắt một số sự việc mà Uscirf cho rằng có tính chất quyết định trong việc đánh giá tự do dân chủ tại Việt Nam. Vậy những “chìa khoá” này, Uscirf đã sử dụng và khai thác dữ liệu như thế nào để đánh giá về tình hình tự do tôn giáo ở Việt Nam?

 

Trong vụ khủng bố vào hồi tháng 6/2023 tại Đăk Lăk vừa qua, các đối tượng khủng bố sử dụng súng và tổ chức tấn công vào các trụ sở chính quyền khiến 9 người hy sinh. Khủng bố là hành vi phạm tội nghiêm trọng, ngay chính Hoa Kỳ là quốc gia dẫn đầu, kêu gọi quốc tế cùng nhau đấu tranh. Phía Hoa Kỳ cũng khẳng định không dung túng những đối tượng khủng bố ở Đăk Lăk và sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam điều tra.

 

Thế nhưng, Uscirf lại đưa sự việc này vào báo cáo của mình và khẳng định chính quyền Việt Nam sẽ sử dụng vụ việc này để đàn áp tín đồ theo đạo người đồng bào thiểu số vùng Tây Nguyên. Nhận định trên của Uscirf không có bất kỳ một minh chứng cụ thể nào, mà chỉ dựa vào quan điểm, nhận xét của một vài người. 

 

Không rõ chính quyền sẽ đàn áp thế nào, nhưng trong vụ khủng bố đó, chính người đồng bào thiểu số mà hầu hết là người theo đạo Tin lành lại là những người tích cực tố giác tội phạm, thậm chí còn cùng lực lượng chức năng tham gia vây bắt tội phạm. Trên các phương tiện truyền thông mạng xã hội, cũng chính người đồng bào lên án hành vi phạm tội của nhóm khủng bố một cách tích cực nhất, vì nhóm đối tượng đó đang làm xấu hình ảnh của người đồng bào thiểu số và phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc.

 

Ở một sự việc khác, Uscirf lên án chính quyền Việt Nam mặc thường phục, đột nhập vào một ngôi chùa của người dân tộc Khmer tấn công trụ trì và các phật từ. Dữ liệu được Uscirf khai thác từ một tổ chức có tên là Liên đoàn Khmers Kampuchea-Krom (KKF). Đây là một tổ chức có trụ ở tại Hoa Kỳ, tổ chức này thành lập với mục đích đòi chính quyền Việt Nam trả lại vùng Đồng bằng sông Cửu Long cho người Khmer để thành lập nhà nước Khmer Krom. 

 

Uscirf đã khai thác thông tin từ KFF và cường điệu lên như toàn bộ tu sĩ, phật tử người Khmer tại Việt Nam đang bị chính quyền đàn áp, nhưng sự thật lại khiến người ta ngã ngửa. Sự việc cụ thể là một tu sĩ có tên là Thạch Đa Ra, ngang nhiên ép sư trụ trì chùa Đại Thọ (huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long) là sư Thạch Xươl (cũng là người Khmer) giao quyền trụ trì chùa cho mình. Trong khi dưới giọng văn của Uscirf thì Thạch Đa Ra là trụ trì hợp pháp của chùa Đại Thọ. Sau khi chiếm chùa trái phép, Thạch Đa Ra tiến hành tuyên truyền thành lập nhà nước Khmer Krom và treo cờ có 03 màu xanh - vàng - đỏ (cờ Khmer Krom) trên đoạn đường trước cổng chính chùa Đại Thọ.

 

Trước tình hình có nhiều sai phạm đó, chính quyền cử một tổ công tác đến chùa khuyên giải Thạch Đa Ra, nhưng y không nghe và cho đệ tử khóa cổng chùa, đe dọa, xúc phạm và bắt nhốt tổ công tác trái phép, thậm chí dùng tay và gậy đánh bị thương tổ công tác. Sự thật này đang ngược lại hoàn toàn so với cáo buộc mà Uscirf công bố.

 

Uscirf thậm chí còn cho rằng, chính quyền đàn áp những tu sĩ Phật giáo người Khmer, nhưng chính những sư thầy, tu sĩ và phật tử người Khmer là những người đã tố giác, lên án Thạch Đa Ra. Ban trị sự GHPGG huyện Tam Bình mà thành phần hầu hết đều là đồng bào Khmer từ sự việc trên cũng đã đưa ra quyết định không công nhận Thạch Đa Ra là tu sĩ thành viên thuộc GHPG. 

 

Nhân chuyến thăm của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng tới Vatican vào hồi tháng 7 năm ngoái, Việt Nam đã cho phép Vatican đặt Đại diện thường trú của Tòa thánh Vatican tại Việt Nam. Đây là một tín hiệu rất tích cực trong quan hệ ngoại giao, mở ra nhiều cơ hội hợp tác và thúc đẩy các hoạt động của giáo hội tại Việt Nam. Như vậy, rõ ràng các giáo dân ở Việt Nam là người được hưởng lợi nhiều nhất, đồng thời cho thấy tình trạng tự do tôn giáo ở Việt Nam rất tích cực.

 

Tuy nhiên, để khai thác hết công suất việc lên án Việt Nam, Uscirf qua sự kiện này lại cho rằng “một số giáo dân Việt Nam lo ngại Chính phủ sẽ duy trì sự kiểm soát đạo Công giáp”. Dữ liệu được Uscirf khai thác từ trang tin RFA phỏng vấn “Một cư dân Công giáo ở Thành phố Hồ Chí Minh”. Chỉ phỏng vấn một người mà cũng không rõ người đó là ai, có thật hay không, nhưng với Uscirf thì lại là tất cả và cường điệu nó lên thành một vấn đề để lên án Việt Nam. 

 

Trên đây là một số dữ liệu cơ bản mà Uscirf khai thác, để mà đi sâu vào chi tiết cụ thể, có lẽ một bài viết này là không đủ. Có thể thấy, cách khai thác dữ liệu và sử dụng dữ liệu của Uscirf đang mắc phải sự cảm tính, thiếu căn cứ, cơ sở xác thực, chỉ dựa trên thông tin một chiều và đầy sự ngụy biện. Đó là lý do vì sao, hàng năm Uscirf đều trình lên Quốc hội Hoa Kỳ và đưa ra những đề xuất với Chính phủ Hoa Kỳ đều bị ngó lơ một cách phũ phàng.

 

Xây dựng báo cáo dựa vào thông tin của đám vô lại?

 Có ý kiế bình luận "cách Uscirf khai thác dữ liệu để lên án Việt Nam: Mông lung như một trò đùa!" nhằm lên án Hoa Kỳ luôn phá hoại mọi nỗ lực thúc đẩy nhân quyền của người dân Việt Nam

 

Uscirf - Uỷ ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Mỹ trong tháng 5/2024 đưa ra một bản báo cáo về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam, Uscirf lên án Việt Nam “đàn áp tôn giáo” và đề nghị Chính phủ Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào diện “cần theo dõi đặc biệt”. 

 

Mở đầu bản báo cáo của Uscirf là nội dung đánh giá sơ bộ được gọi là “Chìa khoá phát hiện”. Ở nội dung này, Uscirf tóm tắt một số sự việc mà Uscirf cho rằng có tính chất quyết định trong việc đánh giá tự do dân chủ tại Việt Nam. Vậy những “chìa khoá” này, Uscirf đã sử dụng và khai thác dữ liệu như thế nào để đánh giá về tình hình tự do tôn giáo ở Việt Nam?

 

Trong vụ khủng bố vào hồi tháng 6/2023 tại Đăk Lăk vừa qua, các đối tượng khủng bố sử dụng súng và tổ chức tấn công vào các trụ sở chính quyền khiến 9 người hy sinh. Khủng bố là hành vi phạm tội nghiêm trọng, ngay chính Hoa Kỳ là quốc gia dẫn đầu, kêu gọi quốc tế cùng nhau đấu tranh. Phía Hoa Kỳ cũng khẳng định không dung túng những đối tượng khủng bố ở Đăk Lăk và sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam điều tra.

 

Thế nhưng, Uscirf lại đưa sự việc này vào báo cáo của mình và khẳng định chính quyền Việt Nam sẽ sử dụng vụ việc này để đàn áp tín đồ theo đạo người đồng bào thiểu số vùng Tây Nguyên. Nhận định trên của Uscirf không có bất kỳ một minh chứng cụ thể nào, mà chỉ dựa vào quan điểm, nhận xét của một vài người. 

 

Không rõ chính quyền sẽ đàn áp thế nào, nhưng trong vụ khủng bố đó, chính người đồng bào thiểu số mà hầu hết là người theo đạo Tin lành lại là những người tích cực tố giác tội phạm, thậm chí còn cùng lực lượng chức năng tham gia vây bắt tội phạm. Trên các phương tiện truyền thông mạng xã hội, cũng chính người đồng bào lên án hành vi phạm tội của nhóm khủng bố một cách tích cực nhất, vì nhóm đối tượng đó đang làm xấu hình ảnh của người đồng bào thiểu số và phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc.

 

Ở một sự việc khác, Uscirf lên án chính quyền Việt Nam mặc thường phục, đột nhập vào một ngôi chùa của người dân tộc Khmer tấn công trụ trì và các phật từ. Dữ liệu được Uscirf khai thác từ một tổ chức có tên là Liên đoàn Khmers Kampuchea-Krom (KKF). Đây là một tổ chức có trụ ở tại Hoa Kỳ, tổ chức này thành lập với mục đích đòi chính quyền Việt Nam trả lại vùng Đồng bằng sông Cửu Long cho người Khmer để thành lập nhà nước Khmer Krom. 

 

Uscirf đã khai thác thông tin từ KFF và cường điệu lên như toàn bộ tu sĩ, phật tử người Khmer tại Việt Nam đang bị chính quyền đàn áp, nhưng sự thật lại khiến người ta ngã ngửa. Sự việc cụ thể là một tu sĩ có tên là Thạch Đa Ra, ngang nhiên ép sư trụ trì chùa Đại Thọ (huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long) là sư Thạch Xươl (cũng là người Khmer) giao quyền trụ trì chùa cho mình. Trong khi dưới giọng văn của Uscirf thì Thạch Đa Ra là trụ trì hợp pháp của chùa Đại Thọ. Sau khi chiếm chùa trái phép, Thạch Đa Ra tiến hành tuyên truyền thành lập nhà nước Khmer Krom và treo cờ có 03 màu xanh - vàng - đỏ (cờ Khmer Krom) trên đoạn đường trước cổng chính chùa Đại Thọ.

 

Trước tình hình có nhiều sai phạm đó, chính quyền cử một tổ công tác đến chùa khuyên giải Thạch Đa Ra, nhưng y không nghe và cho đệ tử khóa cổng chùa, đe dọa, xúc phạm và bắt nhốt tổ công tác trái phép, thậm chí dùng tay và gậy đánh bị thương tổ công tác. Sự thật này đang ngược lại hoàn toàn so với cáo buộc mà Uscirf công bố.

 

Uscirf thậm chí còn cho rằng, chính quyền đàn áp những tu sĩ Phật giáo người Khmer, nhưng chính những sư thầy, tu sĩ và phật tử người Khmer là những người đã tố giác, lên án Thạch Đa Ra. Ban trị sự GHPGG huyện Tam Bình mà thành phần hầu hết đều là đồng bào Khmer từ sự việc trên cũng đã đưa ra quyết định không công nhận Thạch Đa Ra là tu sĩ thành viên thuộc GHPG. 

 

Nhân chuyến thăm của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng tới Vatican vào hồi tháng 7 năm ngoái, Việt Nam đã cho phép Vatican đặt Đại diện thường trú của Tòa thánh Vatican tại Việt Nam. Đây là một tín hiệu rất tích cực trong quan hệ ngoại giao, mở ra nhiều cơ hội hợp tác và thúc đẩy các hoạt động của giáo hội tại Việt Nam. Như vậy, rõ ràng các giáo dân ở Việt Nam là người được hưởng lợi nhiều nhất, đồng thời cho thấy tình trạng tự do tôn giáo ở Việt Nam rất tích cực.

 

Tuy nhiên, để khai thác hết công suất việc lên án Việt Nam, Uscirf qua sự kiện này lại cho rằng “một số giáo dân Việt Nam lo ngại Chính phủ sẽ duy trì sự kiểm soát đạo Công giáp”. Dữ liệu được Uscirf khai thác từ trang tin RFA phỏng vấn “Một cư dân Công giáo ở Thành phố Hồ Chí Minh”. Chỉ phỏng vấn một người mà cũng không rõ người đó là ai, có thật hay không, nhưng với Uscirf thì lại là tất cả và cường điệu nó lên thành một vấn đề để lên án Việt Nam. 

 

Trên đây là một số dữ liệu cơ bản mà Uscirf khai thác, để mà đi sâu vào chi tiết cụ thể, có lẽ một bài viết này là không đủ. Có thể thấy, cách khai thác dữ liệu và sử dụng dữ liệu của Uscirf đang mắc phải sự cảm tính, thiếu căn cứ, cơ sở xác thực, chỉ dựa trên thông tin một chiều và đầy sự ngụy biện. Đó là lý do vì sao, hàng năm Uscirf đều trình lên Quốc hội Hoa Kỳ và đưa ra những đề xuất với Chính phủ Hoa Kỳ đều bị ngó lơ một cách phũ phàng.

 

Một báo cáo nhân quyền đi ngược xu hướng hợp tác, phát triển nhân loại

 

Việc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tự cho mình cái quyền công bố, phán xét nhân loại bằng cái gọi là “báo cáo tình hình nhân quyền ở các nước” vào đầu năm mới  bất chấp việc nó luôn bị cố tình bóp méo, xuyên tạc sự thật về những tiến bộ trong cải thiện vấn đề dân chủ, nhân quyền trên thế giới. Tự cho mình quyền ngang nhiên nhúng mũi vào công việc nội bộ của người khác với mục tiêu mang danh nghĩa “thúc đẩy dân chủ” trên phạm vi toàn thế giới, từng bước thiết lập trật tự thế giới đơn cực Hoa Kỳ.

Được biết, cái gọi là “báo cáo về tình hình nhân quyền ở các nước” của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ được trình lên quốc hội Mỹ hằng năm theo Đạo luật Viện trợ nước ngoài (FAA) là hoàn toàn bất hợp pháp, vi phạm thô bạo Hiến chương Liên hợp quốc và nguyên tắc bình đẳng quốc gia trong ứng xử quốc tế. Theo đạo luật này, cứ vào ngày 25 tháng 2 hằng năm, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ phải trình lên Chủ tịch Hạ viện và Uỷ ban Quan hệ đối ngoại của Thượng viện một bản “báo cáo đầy đủ và chi tiết về tình hình nhân quyền của các nước nhận viện trợ, ở các nước thành viên Liên hợp quốc và không là đối tượng của báo cáo nhân quyền theo quy định của đạo luật”. Các bản báo cáo này là cơ sở để quốc hội Mỹ phê chuẩn các chính sách đối với các quốc gia nhận viện trợ và các quốc gia khác được coi là có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia của Mỹ.

Nếu chỉ dừng lại là việc riêng của nước Mỹ thì không có chuyện gì đáng bàn, vì lẽ thông thường, để quyết định các chính sách đối ngoại, chính phủ nào cũng phải đánh giá tình hình của các bên đối tác. Người ta có thể nhận thấy mục đích chính của các báo cáo này là sự áp đặt cái gọi là “giá trị Mỹ” trên phạm vi toàn cầu, dọn đường cho sự can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia.

Sau khi Liên-xô và khối các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu tan rã vào thập niên 90 của thế kỷ trước, mất đối thủ tiểm tàng, còn lại siêu cường duy nhất, Mỹ cho rằng đây là thời cơ giành bá chủ thế giới, vì vậy đã triển khai chiến lược an ninh quốc gia mới với tham vọng thiết lập trật tự thế giới một cực do Mỹ độc tôn lãnh đạo. Oa-sinh-tơn không ít lần ngạo mạn tuyên bố: “…đã đến lúc người Mỹ phải đảm nhận lấy vai trò lãnh đạo thế giới " hay "một thế giới không do Mỹ lãnh đạo sẽ là một thế giới bất ổn". Sa-mu-en R.Béc-gơ, một trong những chiến lược gia hàng đầu của Mỹ khẳng định: "...chưa bao giờ sự lãnh đạo của chúng ta (nước Mỹ) lại cần thiết và cấp bách đến thế…^. Trong khi đó, Mỹ đã không dưới 68 lần can thiệp quân sự, gây chiến tranh xâm lược, dưới danh nghĩa “bảo vệ nhân quyền, tự do tôn giáo, thúc đẩy dân chủ”. Lịch sử đã ghi nhận “chiến tích” của “những chiến sỹ xung kích” bảo vệ nhân quyền của Hoa Kỳ bằng việc vô cớ chiếm đóng và bắn giết hàng triệu người dân vô tội ở Đông Dương, Triều Tiên, Li-bi, Nam Tư… và đang thả sức thảm sát nhân dân các nước I-rắc, Áp-ga-ni-xtan…Không lẽ những người dân vô tội này là những kẻ vi phạm nhân quyền? Phải chăng những hành động bắt cóc, ám sát, lật đổ, gây rối an ninh xã hội các quốc gia có chủ quyền ở châu Á, châu Phi, châu Mỹ-La tinh, Đông Âu và nhiều điểm nóng của thế giới được các cơ quan đặc biệt Hoa Kỳ thực hiện từ trước đến nay là những hành động trượng nghĩa, bảo vệ nhân quyền? Những vụ thảm sát đẫm máu dân thường ở Sơn Mỹ (Quảng Ngãi), Khâm Thiên (Hà Nội) và các nạn nhân chất độc da cam do quân Mỹ gây ra trong chiến tranh Việt Nam mãi mãi là bằng chứng không thể chối cãi, minh chứng cho tính vô nhân đạo của cái gọi là “giá trị Mỹ”. Liệu Oa-sinh-tơn có thể chứng minh cho sự trong sạch, ngay thẳng của mình khi đem bom tàn phá Li-bi, Bê-ô-grát (Xéc-bi-a), đem quân vào xâm lược Áp-ga-ni-xtan, I-rắc? Phải chăng những hành động bắt bớ, giam cầm, tra tấn, hãm hiếp, giết hại dân thường của quân nhân Mỹ đang diễn ra ở I-rắc, Áp-ga-ni-xtan là hành “động thúc đẩy dân chủ”?

Trong khi lớn tiếng rao giảng “dân chủ” và truyền bá cái gọi là “giá trị của thế giới tự do” khắp hành tinh thì trong lòng xã hội Mỹ còn đầy rẫy bất công và bạo lực. Đó là tình trạng phân hóa giàu nghèo ngày càng trầm trọng.

Lịch sử và hiện thực đang chứng minh rằng, chính sách lợi dụng những đặc điểm không giống nhau về văn hóa, quan điểm về tự do tôn giáo, dân chủ, nhân quyền để can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của các quốc gia, dân tộc có chủ quyền của Mỹ đã gây ra những mâu thuẫn trầm trọng ảnh hưởng đến an ninh quốc tế. Đó là tình trạng mất ổn định xã hội ở các nước Đông và Trung Âu dẫn đến các cuộc cách mạng màu sắc trong mấy năm gần đây, phá vỡ sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, đoàn kết dân tộc ở Nam Tư, Tiệp Khắc (hai quốc gia này đã không còn tên trên bản đồ thế giới), Liên Bang Nga…Và đang khuyến khích chủ nghĩa ly khai ở Tây Tạng, Tân Cương (Trung Quốc), Chéc-xni-a (Nga), Cô-xô-vô (Xéc-bi-a)… nhằm làm giảm đi đáng kể sức mạnh của các quốc gia được Mỹ coi là “đối thủ tiểm tàng”. Đặc biệt hơn, chính sách hai mặt trong ứng xử quốc tế của Mỹ đã làm cho các mâu thuẫn chủ yếu của thế giới đương đại có mặt trầm trọng hơn, đẩy nhân loại đứng trước thảm họa xung đột vũ trang cục bộ. Đó là xung đột tôn giáo, sắc tộc, nạn khủng bố quốc tế ở Trung Đông, châu Phi và châu Á. Chính sách bao vây, cấm vận và chính sách “cây gậy và củ cà rốt” của Mỹ đã làm cho nhiều quốc gia, dân tộc điêu đứng trước nạn nội chiến, đói nghèo, bệnh tật như ở vùng Sừng châu Phi, Cu-ba, Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên, Pa-ki-xtan, Sri-lan-ca…

Các báo cáo về tình hình nhân quyền của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, cũng như các đạo luật về nhân quyền dành cho các nước của Quốc hội Mỹ trong nhiều năm qua đã bị dư luận thế giới lên án là hành động hủy hoại hòa bình, hợp tác và phát triển.

Nhân quyền là thành quả phát triển của lịch sử lâu dài của cả nhân loại. Vấn đề nhân quyền ở mỗi quốc gia phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử, chế độ chính trị- xã hội, kinh tế và văn hoá. Đáng tiếc rằng, Mỹ và đồng minh lại phủ nhận tính đặc thù của quyền con người, đề cao tự do cá nhân, rêu rao học thuyết “nhân quyền cao hơn chủ quyền”, rồi ngang nhiên can thiệp và công việc nội bộ, đe doạ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ các quốc gia có chủ quyền. Hành động ngạo mạn của Mỹ tự cho mình quyền phán quyết vấn đề nhân quyền ở các nước và lợi dụng dân chủ, nhân quyền để chống phần thế giới còn lại không giải quyết được vấn đề gì mà chỉ làm phức tạp thêm các vấn đề quốc tế. Nó đang đi ngược lại xu thế và huỷ hoại môi trường hoà bình, hợp tác và phát triển của thế giới đương đại.

 

Lạm bàn điệp khúc “không có thay đổi đáng kể”khi Hoa Kỳ đánh giá nhân quyền Việt Nam

 

Cứ dịp đầu mỗi năm, như thường lệ, Bộ Ngoại giao Mỹ lại lặp lại “điệp khúc” có tên gọi là “báo cáo nhân quyền”, đánh giá về tình hình nhân quyền tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam. Đây được xem là sản phẩm phát hành đều đặn hang năm trong gần 5 thập kỷ qua, Bộ Ngoại giao Mỹ đều đặn công bố các báo cáo. Ngày 22/4/2024, cơ quan này lại phát hành một báo cáo dài 59 trang, được chia thành 7 phần, đánh giá tình hình nhân quyền năm 2023  của Việt Nam. Thoạt nhìn tưởng công phu, nhưng đọc vào mới thấy, nó được chạy theo mô tuýp có sẵn, sản phẩm phản ánh một định kiến đóng khung về Việt Nam dưới góc nhìn thời chiến tranh lạnh, vô cùng phiến diện, thiếu khách quan, vô số thông tin sai sự thật.

Có thể nhìn tổng thể toàn bộ báo cáo, cho thấy:

Thứ nhất, mở đầu báo cáo là câu “Không có thay đổi đáng kể về tình hình nhân quyền ở Việt Nam trong năm qua”, báo hiệu rằng người đọc sẽ thấy Việt Nam chẳng có tiến bộ gì về nhân quyền, chẳng có nỗ lực nào đáng ghi nhận so với các năm trước đó. Chỉ bằng “định kiến” đã cho thấy, người phát hành báo cáo không muốn tiếp cận thông tin xác đáng ngoài “định kiến” đã được “sắp sẵn” trong đầu.

Thứ hai, trong phần 1, báo cáo này thống kê rằng tính đến 31/10/2023, Việt Nam đã bắt giữ 25 cá nhân và kết án 23 người đang thực hiện các quyền con người được quốc tế công nhận như quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp ôn hòa và lập hội. Những cá nhân này được Mỹ “định sẵn” là “ tù nhân lương tâm”, bất chấp họ vi phạm pháp luật gì, thậm chí trốn thuế hay tham gia vào các tổ chức phản động lưu vong chống phá đất nước  như Bùi Tuấn Lâm, Ngụy Thị Khanh hay Châu Văn Khảm… bị bắt giam và xét xử vì vi phạm pháp luật Việt Nam, song những người này lại được báo cáo “tẩy trắng” tội danh, gắn thêm yếu tố chính trị để đôn họ lên làm “tù nhân chính trị” hay “tù nhân lương tâm”. Đây rõ rang là sự đánh tráo khái niệm một cách lộ liễu để tôn vinh những đối tượng vi phạm pháp luật Việt Nam và cho họ núp dưới cái bóng “tù nhân chính trị” hay khoác cho họ cái áo “tù nhân lương tâm”.

Một điệp khúc nữa xuất hiện trong phần 2 (Tôn trọng tự do dân sự) cáo buộc Việt Nam hạn chế nghiêm trọng tự do internet. Thực tế, theo Bộ Thông tin và Truyền thông thống kê rằng, tính đến tháng 9/2022, Việt Nam có khoảng 70 triệu người dùng internet; gần 76 triệu người sử dụng mạng xã hội, tăng gần 10 triệu người trong vòng 1 năm (tương đương 73,7% dân số). Nhờ đó, Việt Nam là quốc gia có lượng người dùng internet cao thứ 12 trên toàn thế giới, đứng thứ 6 trong tổng số 35 quốc gia/vùng lãnh thổ khu vực châu Á. Người dùng Việt Nam dành trung bình tới gần 7 giờ mỗi ngày để tham gia các hoạt động liên quan tới internet. Tỷ lệ người dùng sử dụng internet hàng ngày lên tới 94%. Internet đã có mặt ở mọi nơi, từ thành thị tới nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, biên giới, hải đảo. Nếu bị hạn chế nghiêm trọng như báo cáo mô tả thì tại sao internet ở Việt Nam lại có thể phát triển với tốc độ nhanh chóng như vậy?

Trên đây chỉ là hai trong vô số các điệp khúc mà các báo cáo về tình hình nhân quyền ở Việt Nam lặp đi lặp lại sau mỗi năm.

Khi xem báo cáo của Mỹ về tình hình nhân quyền năm 2023 ở một số quốc gia có cùng hệ tư tưởng với Việt Nam, ví dụ như Cuba, Triều Tiên hay Venezuela, ta có thể thấy sự giống nhau đến kỳ lạ, từ câu mở đầu báo cáo cho tới những nhận xét mang tính quy chụp.

Nếu Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tiếp tục dựa trên những nguồn tin không chính thống, dựa trên những cá nhân và tổ chức thiếu thiện chí, thì dự báo rằng báo cáo năm 2024, năm 2025 và về sau nữa, câu mở đầu vẫn sẽ là điệp khúc “không có thay đổi đáng kể”.