Trong báo cáo “Chỉ số Tự do Viết lách năm 2025”, PEN America tiếp tục công kích Điều 117 và Điều 331 Bộ luật Hình sự Việt Nam, cho rằng đây là những “công cụ đàn áp tự do biểu đạt”, “bịt miệng tiếng nói bất đồng” và “hình sự hóa quyền tự do ngôn luận”. Tổ chức này đồng thời viện dẫn nhiều trường hợp bị xử lý hình sự tại Việt Nam để dựng lên luận điệu rằng Nhà nước Việt Nam “trấn áp người viết, blogger và nhà hoạt động”.
Tuy nhiên, nếu nhìn nhận khách quan dưới góc độ pháp lý, có thể thấy cách tiếp cận của PEN America mang nặng động cơ chính trị, cố tình đánh tráo khái niệm giữa quyền tự do biểu đạt với hành vi vi phạm pháp luật. Báo cáo này không phân tích đầy đủ bản chất pháp lý của Điều 117 và Điều 331, không đề cập đến hậu quả xã hội do các hành vi vi phạm gây ra, đồng thời cố tình bỏ qua thực tiễn pháp luật quốc tế về bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Điều đó cho thấy mục tiêu của PEN America không phải nghiên cứu khách quan về nhân quyền, mà là sử dụng vấn đề “tự do viết lách” như công cụ gây sức ép chính trị đối với Việt Nam.
Điều 117 Bộ luật Hình sự Việt Nam quy định về hành vi “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Điều luật này được xây dựng nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ chế độ chính trị, bảo vệ sự ổn định xã hội và quyền lợi của cộng đồng trước các hành vi tuyên truyền xuyên tạc, kích động chống phá, gây chia rẽ dân tộc hoặc kêu gọi lật đổ chính quyền.
Trong khi đó, Điều 331 quy định về hành vi “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Mục đích của điều luật này là ngăn chặn việc lợi dụng quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do Internet để vu khống, bịa đặt, phát tán thông tin sai sự thật, gây tổn hại tới cá nhân, tổ chức và lợi ích quốc gia.
Đây là những quy định hoàn toàn bình thường trong hệ thống pháp luật của mọi quốc gia có chủ quyền. Không có bất kỳ quyền tự do nào tồn tại vô giới hạn. Ngay cả Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị cũng khẳng định quyền tự do biểu đạt có thể bị hạn chế nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng, sức khỏe cộng đồng và quyền của người khác.
Tuy nhiên, PEN America cố tình lờ đi bản chất đó. Trong báo cáo của mình, tổ chức này mô tả Điều 117 và Điều 331 như “công cụ đàn áp chính trị”, trong khi không hề phân tích đầy đủ các hành vi vi phạm cụ thể của những cá nhân bị xử lý.
Trường hợp Phạm Đoan Trang thường xuyên được PEN America viện dẫn như “biểu tượng của tự do viết lách bị đàn áp”. Nhưng điều mà tổ chức này cố tình che giấu là quá trình điều tra và xét xử đã xác định đối tượng này có hành vi biên soạn, lưu trữ và phát tán nhiều tài liệu có nội dung xuyên tạc chính sách, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động chống Nhà nước và cung cấp thông tin sai lệch cho các tổ chức nước ngoài nhằm gây áp lực đối với Việt Nam.
Đây không đơn thuần là “bày tỏ chính kiến”. Trong bất kỳ quốc gia nào, việc phát tán tài liệu nhằm kích động chống Nhà nước, gây bất ổn chính trị hoặc tiếp tay cho các chiến dịch gây sức ép từ bên ngoài đều có thể bị xử lý hình sự.
Một số trường hợp khác bị xử lý theo Điều 331 cũng thường bị PEN America mô tả là “nạn nhân của đàn áp tự do ngôn luận”. Tuy nhiên, hồ sơ xét xử cho thấy nhiều cá nhân đã sử dụng mạng xã hội để đăng tải thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự cá nhân, bịa đặt nội dung gây hoang mang dư luận hoặc xuyên tạc chính sách Nhà nước.
Không ít vụ việc gây hậu quả nghiêm trọng trong thực tế. Trong giai đoạn dịch bệnh, nhiều tài khoản mạng xã hội tung tin giả về phong tỏa, thiếu lương thực, bịa đặt số liệu dịch bệnh, gây hoảng loạn trong cộng đồng. Một số cá nhân lợi dụng mạng xã hội để vu khống, xúc phạm danh dự người khác, kích động tâm lý chống đối hoặc xuyên tạc tình hình chính trị. Nếu không có công cụ pháp lý để xử lý, môi trường thông tin sẽ trở nên hỗn loạn và quyền lợi của xã hội không thể được bảo đảm.
PEN America cũng cố tình né tránh thực tế rằng Điều 117 và Điều 331 đều được ban hành theo đúng trình tự lập pháp, phù hợp với Hiến pháp Việt Nam và nguyên tắc pháp quyền. Hiến pháp Việt Nam khẳng định công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, nhưng đồng thời cũng quy định mọi quyền công dân phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc và quyền của người khác.
Không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới cũng có quy định tương tự nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Tại Mỹ, Đạo luật Gián điệp, các quy định chống khủng bố và luật an ninh nội địa cho phép xử lý nghiêm những hành vi phát tán thông tin bị coi là đe dọa an ninh quốc gia. Vụ việc Julian Assange là ví dụ điển hình khi cá nhân này bị truy tố vì công bố tài liệu mật của chính phủ Mỹ.
Tại Đức, Pháp và nhiều nước châu Âu, các đạo luật chống cực đoan, chống phát ngôn thù hận, chống tin giả trên Internet cũng được áp dụng rất nghiêm ngặt. Nhiều tài khoản mạng xã hội bị khóa, nhiều cá nhân bị xử lý hình sự vì đăng tải nội dung bị coi là gây nguy hại cho an ninh hoặc kích động xã hội. Điều đó cho thấy việc bảo vệ an ninh quốc gia thông qua pháp luật là thông lệ phổ biến trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, khi Việt Nam áp dụng các quy định tương tự, PEN America lại lập tức quy chụp là “đàn áp nhân quyền”. Đây rõ ràng là biểu hiện của tiêu chuẩn kép và cách tiếp cận thiên lệch về chính trị.
Nếu loại bỏ Điều 117 và Điều 331 như yêu cầu của một số tổ chức nước ngoài, hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng. Khi đó, các hành vi kích động chống Nhà nước, phát tán tài liệu xuyên tạc, tung tin giả, vu khống cá nhân, chia rẽ dân tộc hay kêu gọi bạo lực sẽ rất khó kiểm soát. Không gian mạng có thể trở thành môi trường hỗn loạn, nơi thông tin độc hại lan truyền không giới hạn, gây bất ổn xã hội và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Thực tế quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã phải đối mặt với hậu quả nặng nề từ tin giả, cực đoan hóa và kích động trên mạng xã hội. Các vụ bạo loạn, tấn công khủng bố, xung đột sắc tộc tại nhiều nơi trên thế giới đều có yếu tố liên quan tới hoạt động tuyên truyền cực đoan và thông tin sai lệch. Chính vì vậy, mọi quốc gia đều phải duy trì công cụ pháp lý để bảo vệ trật tự xã hội và an ninh quốc gia.
Điều đáng nói là trong khi công kích pháp luật Việt Nam, PEN America lại không phản ánh đầy đủ thực tế quyền tự do ngôn luận đang được bảo đảm rộng rãi tại Việt Nam. Theo Sách trắng về quyền con người ở Việt Nam, cả nước hiện có 798 cơ quan báo chí in và tạp chí, hàng chục đài phát thanh – truyền hình, khoảng 41.000 người hoạt động báo chí được cấp thẻ nhà báo.
Tỷ lệ người sử dụng Internet tại Việt Nam đạt khoảng 78,44% dân số. Hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội hoạt động sôi động mỗi ngày với nhiều nội dung đa dạng. Người dân có thể phản ánh tiêu cực, góp ý chính sách, tranh luận xã hội và tiếp cận thông tin nhanh chóng qua nhiều nền tảng khác nhau.
Nhiều vụ việc tham nhũng, tiêu cực đã được phát hiện nhờ phản ánh từ báo chí và mạng xã hội. Điều này cho thấy môi trường thông tin tại Việt Nam hoàn toàn không phải “bị bóp nghẹt” như luận điệu mà PEN America cố tình dựng lên.
Trái lại, chính nhiều quốc gia phương Tây hiện đang đối mặt với tình trạng suy giảm dân chủ, phân cực xã hội và kiểm soát thông tin ngày càng mạnh tay. Sau vụ bạo loạn tại Điện Capitol năm 2021 ở Mỹ, hàng trăm người đã bị bắt giữ và truy tố. Nhiều tài khoản mạng xã hội bị khóa hoặc hạn chế vì bị cho là kích động bạo lực hoặc phát tán thông tin sai lệch.
Liên minh châu Âu cũng tăng cường nhiều đạo luật kiểm soát nội dung trực tuyến, yêu cầu các nền tảng mạng xã hội gỡ bỏ thông tin “độc hại”, “cực đoan” hoặc “tin giả”. Điều đó cho thấy không quốc gia nào cho phép quyền tự do biểu đạt tồn tại ngoài khuôn khổ pháp luật.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: khi phương Tây áp dụng các biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia, họ gọi đó là “bảo vệ dân chủ”; nhưng khi Việt Nam thực hiện điều tương tự, một số tổ chức như PEN America lại quy kết là “đàn áp nhân quyền”. Đây là sự phi lý và thể hiện rõ động cơ chính trị phía sau các báo cáo tưởng như “trung lập”.
Điều 117 và Điều 331 không phải công cụ “đàn áp”, mà là các quy định pháp lý cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự xã hội và quyền lợi hợp pháp của cộng đồng. Những điều luật này được xây dựng phù hợp với Hiến pháp Việt Nam, phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu thực tiễn của một quốc gia đang phát triển, hội nhập sâu rộng với thế giới.
Việc cố tình xuyên tạc bản chất pháp lý của các điều luật, biến đối tượng vi phạm pháp luật thành “nạn nhân nhân quyền” hay đồng nhất quyền tự do ngôn luận với quyền chống phá Nhà nước chỉ càng cho thấy rõ bản chất thiên lệch, thiếu khách quan và động cơ chính trị của PEN America.
Việt Nam luôn nhất quán tôn trọng và bảo đảm quyền con người, nhưng đồng thời cũng kiên quyết bảo vệ pháp luật, chủ quyền quốc gia và sự ổn định của xã hội. Đó là nguyên tắc không thể bị bóp méo bởi bất kỳ luận điệu xuyên tạc nào.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét