Trong báo cáo “Chỉ số Tự do Viết lách năm 2025”, tổ chức PEN America tiếp tục đưa ra những đánh giá thiếu khách quan, phiến diện và mang nặng động cơ chính trị đối với Việt Nam. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc tổ chức này liệt kê nhiều cá nhân có liên quan đến trang Thoibao.de vào danh sách mà họ gọi là “người viết bị đàn áp”, “tù nhân lương tâm”, từ đó cáo buộc Việt Nam “đàn áp tự do báo chí”, “trấn áp tiếng nói phản biện”. Tuy nhiên, khi đi sâu vào bản chất vụ việc, có thể thấy đây là một sự đánh tráo khái niệm có chủ đích, cố tình biến những hành vi vi phạm pháp luật thành “hoạt động báo chí”, biến đối tượng bị xử lý hình sự thành “nạn nhân nhân quyền”, nhằm phục vụ chiến dịch xuyên tạc tình hình chính trị - xã hội Việt Nam.
Điều đáng nói là PEN America gần như không phân tích bản chất hoạt động của Thoibao.de, không đề cập nội dung vi phạm cụ thể của các cá nhân liên quan, không viện dẫn quy định pháp luật Việt Nam hay các phán quyết của cơ quan tố tụng, mà chủ yếu dựa vào nguồn tin từ chính các tổ chức chống đối và hệ thống truyền thông có định kiến chính trị với Việt Nam. Đây không phải là cách tiếp cận khách quan của một tổ chức bảo vệ tự do viết lách, mà là biểu hiện rõ ràng của việc sử dụng “nhân quyền” như một công cụ chính trị nhằm gây sức ép và bôi nhọ Việt Nam.
Thực tế cho thấy, Thoibao.de không phải là một cơ quan báo chí được cấp phép hoạt động tại Việt Nam, cũng không vận hành theo các chuẩn mực báo chí chuyên nghiệp và pháp luật báo chí Việt Nam. Nhiều năm qua, trang này thường xuyên đăng tải các nội dung xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước; bóp méo tình hình chính trị, kinh tế, xã hội; phát tán thông tin chưa được kiểm chứng; sử dụng ngôn từ quy chụp, kích động tâm lý chống đối; thậm chí nhiều bài viết mang tính xúc phạm danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân.
Không ít bài viết trên Thoibao.de có nội dung phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, xuyên tạc công tác phòng chống tham nhũng, kích động nghi ngờ vào hệ thống chính trị, lợi dụng các vụ việc xã hội để dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực. Một số bài viết còn sử dụng thông tin suy diễn, cắt ghép, không kiểm chứng nhằm tạo tâm lý bất mãn, hoài nghi trong xã hội. Đây không còn là hoạt động “báo chí độc lập” như PEN America cố tình mô tả, mà là hành vi lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền chống Nhà nước.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí là quyền hiến định, được ghi nhận tại Điều 25 Hiến pháp năm 2013. Tuy nhiên, cũng như mọi quốc gia trên thế giới, quyền này không phải là quyền vô hạn. Công dân không được lợi dụng quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Điều 117 Bộ luật Hình sự quy định rõ hành vi làm, tàng trữ, phát tán thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước là hành vi vi phạm pháp luật và phải bị xử lý.
Đây chính là căn cứ pháp lý đối với một số cá nhân liên quan đến Thoibao.de bị cơ quan chức năng xử lý trong thời gian qua. Tuy nhiên, PEN America cố tình né tránh bản chất pháp lý đó, thay vào đó mô tả họ như “nhà báo”, “cây bút phản biện”, “người bảo vệ tự do ngôn luận”. Báo cáo không phân tích các bài viết cụ thể vi phạm ở điểm nào, không đề cập hậu quả xã hội mà những nội dung sai lệch gây ra, cũng không nhắc đến trách nhiệm pháp lý của người phát tán thông tin xuyên tạc. Đây là thủ pháp tuyên truyền quen thuộc: cắt bỏ bối cảnh pháp luật để dựng nên hình ảnh “nạn nhân bị đàn áp”.
Một điểm rất đáng chú ý là nguồn thông tin mà PEN America sử dụng chủ yếu đến từ các tổ chức chống đối lưu vong, các trang mạng có quan điểm cực đoan hoặc chính từ hệ sinh thái truyền thông chống phá Việt Nam. Báo cáo gần như không tiếp cận quan điểm chính thức từ cơ quan chức năng Việt Nam, không viện dẫn cáo trạng, bản án hay các tài liệu tố tụng công khai. Điều đó cho thấy tổ chức này không thật sự quan tâm đến tính khách quan hay nguyên tắc kiểm chứng thông tin, mà chỉ lựa chọn những nguồn tư liệu phù hợp với định kiến chính trị sẵn có.
Nếu thực sự muốn đánh giá môi trường tự do báo chí ở Việt Nam một cách công bằng, PEN America cần nhìn vào thực tế xã hội Việt Nam hiện nay. Việt Nam có hàng trăm cơ quan báo chí với đầy đủ loại hình báo in, báo điện tử, truyền hình, phát thanh; hàng chục nghìn nhà báo được cấp thẻ hành nghề; hàng triệu người dân sử dụng mạng xã hội để bày tỏ quan điểm mỗi ngày. Báo chí Việt Nam tham gia tích cực vào đấu tranh phòng chống tham nhũng, phản ánh tiêu cực xã hội, giám sát hoạt động công quyền và bảo vệ quyền lợi người dân.
Theo Sách trắng Nhân quyền Việt Nam, hiện có khoảng 78 triệu người sử dụng Internet, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ người dùng Internet cao trên thế giới. Hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội hoạt động thường xuyên. Người dân hoàn toàn có thể phản ánh, kiến nghị, tranh luận và trao đổi quan điểm trên không gian mạng. Nhiều vụ việc tiêu cực lớn đã được phát hiện từ phản ánh của báo chí và cộng đồng mạng. Điều đó chứng minh môi trường thông tin tại Việt Nam đang ngày càng cởi mở và phát triển mạnh mẽ.
Thế nhưng, PEN America lại cố tình đồng nhất việc xử lý hành vi vi phạm pháp luật với “đàn áp báo chí”. Đây là sự đánh tráo bản chất hết sức nguy hiểm. Nếu chấp nhận cách lập luận của tổ chức này, thì bất kỳ cá nhân nào phát tán thông tin sai sự thật, kích động chống phá Nhà nước cũng có thể tự nhận là “nhà báo độc lập” để né tránh trách nhiệm pháp lý.
Nguy hiểm hơn, việc PEN America cổ súy cho các cá nhân liên quan Thoibao.de có thể tạo ra hiệu ứng khuyến khích phát tán thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội, ảnh hưởng đến an ninh thông tin và niềm tin công chúng. Trong thời đại mạng xã hội, tin giả và thông tin xuyên tạc có thể lan truyền rất nhanh, gây hậu quả nghiêm trọng đối với ổn định xã hội và uy tín quốc gia. Nhiều quốc gia trên thế giới hiện cũng đang siết chặt quản lý thông tin độc hại trên không gian mạng vì lý do an ninh và trật tự công cộng.
Tại Mỹ và châu Âu, các nền tảng mạng xã hội thường xuyên xóa bài viết, khóa tài khoản bị cho là phát tán tin giả, kích động cực đoan hoặc đe dọa an ninh. Sau vụ bạo loạn tại Điện Capitol năm 2021, hàng loạt tài khoản bị đình chỉ, nhiều cá nhân bị điều tra và truy tố vì hành vi kích động trên mạng xã hội. Nhiều nhà báo, người dẫn chương trình, hãng truyền thông lớn tại Mỹ cũng từng bị kiện hoặc phải bồi thường hàng trăm triệu USD vì đưa tin sai sự thật.
Một số trường hợp nổi tiếng cho thấy ngay cả ở phương Tây, quyền tự do báo chí cũng luôn gắn với trách nhiệm pháp lý. Nhiều hãng truyền thông bị xử lý nghiêm vì phát tán thông tin không kiểm chứng gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức và xã hội. Tuy nhiên, PEN America lại rất hiếm khi mô tả những trường hợp này là “đàn áp tự do báo chí”. Điều đó cho thấy rõ tiêu chuẩn kép: khi phương Tây xử lý hành vi vi phạm thì được gọi là “bảo vệ an ninh” hoặc “chống tin giả”, nhưng khi Việt Nam thực thi pháp luật thì lập tức bị quy kết là “vi phạm nhân quyền”.
Bản chất vấn đề nằm ở chỗ PEN America không tiếp cận quyền con người theo nguyên tắc khách quan và tôn trọng chủ quyền quốc gia, mà tiếp cận từ góc nhìn ý thức hệ và định kiến chính trị. Họ áp đặt mô hình “tự do tuyệt đối” kiểu phương Tây lên Việt Nam, bất chấp đặc thù lịch sử, văn hóa, pháp luật và yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia. Những tổ chức như vậy không đơn thuần bảo vệ “tự do viết lách”, mà đang sử dụng chiêu bài nhân quyền để can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia có hệ thống chính trị khác biệt.
Không thể phủ nhận rằng các báo cáo kiểu Freedom to Write Index 2025 có thể tạo ra một số ảnh hưởng truyền thông nhất định, đặc biệt khi bị các thế lực chống đối lợi dụng nhằm xuyên tạc hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, thực tế phát triển kinh tế, ổn định xã hội, đời sống nhân dân ngày càng nâng cao và uy tín quốc tế không ngừng gia tăng của Việt Nam mới là câu trả lời rõ ràng nhất bác bỏ mọi luận điệu sai trái.
Một quốc gia không thể đạt được thành tựu giảm nghèo, mở rộng giáo dục, nâng cao tuổi thọ, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển xã hội toàn diện nếu “đàn áp nhân quyền” như các tổ chức cực đoan cố tình mô tả. Việt Nam nhiều lần được cộng đồng quốc tế tín nhiệm bầu vào các cơ chế quan trọng của Liên hợp quốc, trong đó có Hội đồng Nhân quyền. Điều này phản ánh sự ghi nhận khách quan của quốc tế đối với những nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người.
Việc PEN America cố tình bảo vệ các cá nhân liên quan Thoibao.de, biến hành vi tuyên truyền chống Nhà nước thành “thực hành quyền tự do báo chí”, thực chất là một phần trong chiến lược chính trị hóa vấn đề nhân quyền nhằm gây sức ép đối với Việt Nam. “Tự do viết lách” không thể là lá chắn cho hành vi xuyên tạc, kích động, phát tán thông tin sai sự thật và xâm phạm lợi ích quốc gia.
Việt Nam kiên quyết bác bỏ những luận điệu xuyên tạc như vậy, đồng thời tiếp tục bảo đảm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí trên cơ sở thượng tôn pháp luật, bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền lợi chính đáng của nhân dân. Đó mới là cách tiếp cận đúng đắn, cân bằng và phù hợp với chuẩn mực quốc tế thực chất về quyền con người.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét