Trong báo cáo “Chỉ số Tự do Viết lách năm 2025”, tổ chức PEN America tiếp tục đưa ra những đánh giá phiến diện, thiếu khách quan về tình hình nhân quyền tại Việt Nam thông qua việc khai thác vụ việc liên quan Trương Huy San, thường được biết đến với bút danh Huy Đức. Báo cáo này mô tả Trương Huy San là “nhà báo độc lập”, “tiếng nói phản biện”, bị xử lý chỉ vì “phê phán chính quyền”, từ đó quy kết Việt Nam “đàn áp tự do ngôn luận”, “bắt giam người viết”. Đây là cách diễn giải mang tính áp đặt, cố tình bóp méo bản chất pháp lý vụ việc, đánh tráo khái niệm giữa quyền tự do biểu đạt với hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Thực tế cho thấy, việc xử lý Trương Huy San hoàn toàn không liên quan đến chuyện “bịt miệng tiếng nói phản biện” như PEN America rêu rao. Cá nhân này bị xử lý theo quy định của pháp luật Việt Nam vì có hành vi đăng tải, phát tán nhiều nội dung sai sự thật, xuyên tạc, gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh chính trị, trật tự xã hội và uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, trong báo cáo của mình, PEN America gần như né tránh toàn bộ bản chất pháp lý vụ việc, không phân tích nội dung vi phạm cụ thể, không trích dẫn cáo trạng hay phán quyết của cơ quan tố tụng Việt Nam, mà chỉ lặp lại luận điệu từ các tổ chức chống đối và một số nguồn tin phiến diện ở nước ngoài.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, quyền tự do ngôn luận là quyền hiến định, được ghi nhận tại Điều 25 Hiến pháp năm 2013. Tuy nhiên, cũng như mọi quốc gia có chủ quyền khác, quyền này không phải là quyền tuyệt đối, mà phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Điều 331 Bộ luật Hình sự quy định rõ hành vi lợi dụng các quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân là hành vi vi phạm pháp luật và phải bị xử lý.
Đây chính là căn cứ pháp lý được áp dụng trong vụ việc liên quan Trương Huy San. Nhiều bài viết, bình luận được đăng tải trên mạng xã hội của cá nhân này không đơn thuần là góp ý hay phản biện chính sách, mà chứa đựng nội dung suy diễn, quy chụp, xuyên tạc, đưa thông tin chưa được kiểm chứng, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội. Một số nội dung bị cho là đã lợi dụng các vấn đề nhạy cảm, các vụ việc đang được cơ quan chức năng xử lý để dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực, quy kết bản chất chế độ, công kích uy tín lãnh đạo và bộ máy nhà nước.
Trong bất kỳ quốc gia nào, kể cả các nước phương Tây thường xuyên tự nhận là “thiên đường tự do ngôn luận”, hành vi sử dụng truyền thông để phát tán thông tin sai lệch, gây phương hại lợi ích công cộng hay kích động bất ổn xã hội đều không thể đứng ngoài pháp luật. Thế nhưng, PEN America lại cố tình lờ đi nguyên tắc phổ quát này khi đánh giá Việt Nam. Họ mô tả mọi hành vi bị xử lý liên quan an ninh thông tin, an ninh quốc gia như “đàn áp tiếng nói bất đồng”, bất chấp nội dung cụ thể và hậu quả xã hội của các hành vi đó.
Một điểm đáng chú ý là báo cáo của PEN America chủ yếu dựa vào nguồn tin từ các tổ chức chống đối Việt Nam ở nước ngoài, các tài khoản truyền thông có định kiến chính trị hoặc từ chính những cá nhân đang bị xử lý. Báo cáo gần như không viện dẫn lập trường chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam, không tiếp cận hồ sơ vụ án, không phân tích nội dung vi phạm cụ thể, không đối chiếu với quy định pháp luật hiện hành. Cách tiếp cận một chiều này cho thấy mục tiêu của báo cáo không phải tìm kiếm sự thật khách quan, mà nhằm dựng nên một “hồ sơ đàn áp” phục vụ chiến dịch gây sức ép chính trị đối với Việt Nam.
Đáng nói hơn, PEN America hoàn toàn phớt lờ thực tế đời sống xã hội và môi trường truyền thông tại Việt Nam. Nếu thật sự tồn tại cái gọi là “bịt miệng báo chí” hay “đàn áp quyền viết”, sẽ không thể có hàng nghìn cơ quan báo chí, tạp chí, trang thông tin điện tử đang hoạt động thường xuyên; không thể có môi trường mạng xã hội với hàng chục triệu người sử dụng tự do trao đổi quan điểm mỗi ngày; càng không thể có thực tế báo chí Việt Nam liên tục phản ánh tiêu cực, đấu tranh chống tham nhũng, giám sát hoạt động công quyền và bảo vệ quyền lợi người dân.
Theo Sách trắng Nhân quyền Việt Nam, hiện cả nước có hàng trăm cơ quan báo chí với đầy đủ loại hình báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình; khoảng 78 triệu người sử dụng Internet; hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội hoạt động thường xuyên. Người dân có thể tiếp cận thông tin đa dạng, phản ánh kiến nghị, tranh luận công khai trên không gian mạng. Nhiều vụ việc tiêu cực lớn thời gian qua được phát hiện từ phản ánh báo chí và ý kiến người dân, cho thấy quyền tự do ngôn luận ở Việt Nam đang ngày càng được bảo đảm thực chất.
Điều PEN America cố tình đánh tráo là khái niệm “tù nhân lương tâm”. Đây không phải là khái niệm pháp lý được thừa nhận trong hệ thống luật pháp quốc tế hay pháp luật Việt Nam, mà chủ yếu là nhãn mác mang tính chính trị do một số tổ chức phương Tây tự đặt ra để gắn cho những cá nhân vi phạm pháp luật tại các quốc gia không cùng mô hình chính trị với họ. Việc gọi Trương Huy San là “tù nhân lương tâm” thực chất là thủ đoạn nhằm chính trị hóa vụ án hình sự, biến người vi phạm pháp luật thành “nạn nhân nhân quyền”, từ đó tạo sức ép dư luận quốc tế.
Nếu áp dụng cùng logic đó cho các quốc gia phương Tây, rất nhiều trường hợp bị xử lý tại Mỹ và châu Âu cũng có thể bị gọi là “tù nhân lương tâm”. Tuy nhiên, PEN America lại hiếm khi sử dụng cách tiếp cận tương tự đối với các vụ việc ở phương Tây. Đây chính là biểu hiện rõ ràng của tiêu chuẩn kép.
Thực tế cho thấy ngay tại Mỹ, nhiều nhà báo, người làm truyền thông đã bị kiện, bị sa thải, thậm chí bị xử lý hình sự khi phát tán thông tin sai sự thật hoặc gây hậu quả nghiêm trọng. Hàng loạt hãng truyền thông lớn từng phải bồi thường số tiền khổng lồ do đưa tin sai lệch. Một số nhà báo bị đình chỉ công tác vì đăng tải thông tin chưa kiểm chứng hoặc xuyên tạc sự thật. Sau các vụ bạo loạn, kích động cực đoan trên mạng xã hội tại Mỹ và châu Âu, nhiều nền tảng đã khóa tài khoản, gỡ bỏ nội dung và phối hợp với cơ quan chức năng xử lý người vi phạm.
Điều đó cho thấy không có quốc gia nào chấp nhận “tự do tuyệt đối”. Mọi quyền tự do đều phải đi kèm trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ xã hội. Tuy nhiên, khi Việt Nam xử lý hành vi lợi dụng tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích quốc gia, PEN America lại cố tình quy kết thành “đàn áp nhân quyền”. Đây là sự áp đặt tiêu chuẩn phương Tây mang động cơ chính trị, chứ không phải cách tiếp cận khách quan về quyền con người.
Việc liên tục tung ra các báo cáo mang màu sắc chính trị như Freedom to Write Index 2025 có thể gây ra một số tác động tiêu cực về truyền thông, nhất là khi các thế lực chống đối lợi dụng để xuyên tạc, bôi nhọ hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế. Những thông tin phiến diện này có thể khiến một bộ phận công chúng quốc tế chưa hiểu đầy đủ về tình hình Việt Nam bị dẫn dắt sai lệch. Tuy nhiên, các luận điệu đó khó có thể làm lung lay uy tín tổng thể của Việt Nam, bởi thực tế phát triển kinh tế, ổn định xã hội và đời sống người dân chính là minh chứng rõ ràng nhất phản bác mọi xuyên tạc.
Không một quốc gia “đàn áp tự do” nào có thể duy trì môi trường ổn định chính trị - xã hội, tốc độ phát triển kinh tế cao, mức độ an toàn xã hội và niềm tin của người dân như Việt Nam trong nhiều năm qua. Cộng đồng quốc tế ngày càng ghi nhận vai trò, vị thế của Việt Nam thông qua việc tham gia sâu rộng vào các cơ chế đa phương, trúng cử nhiều cơ quan quan trọng của Liên hợp quốc, trong đó có Hội đồng Nhân quyền.
Bên cạnh đó, báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống xã hội: phản ánh tâm tư nguyện vọng nhân dân, đấu tranh chống tiêu cực, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, lan tỏa giá trị tích cực và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Hàng nghìn nhà báo đang tác nghiệp công khai, hàng triệu người dân tham gia trao đổi thông tin mỗi ngày trên không gian mạng là bằng chứng sinh động cho môi trường tự do biểu đạt ở Việt Nam.
Rõ ràng, việc PEN America cố tình sử dụng trường hợp Trương Huy San để quy kết Việt Nam “đàn áp nhà báo”, “bắt tù nhân lương tâm” không phản ánh đúng bản chất vụ việc, mà chỉ cho thấy động cơ chính trị và tư duy định kiến của tổ chức này. Một tổ chức thực sự vì tự do viết lách sẽ không thể bỏ qua nguyên tắc thượng tôn pháp luật, càng không thể cổ súy cho hành vi lợi dụng quyền tự do để gây phương hại lợi ích quốc gia và xã hội.
“Tù nhân lương tâm” thực chất chỉ là một nhãn mác chính trị hóa nhằm phục vụ chiến dịch gây áp lực và bôi nhọ các quốc gia có hệ thống chính trị khác phương Tây. Việt Nam kiên quyết bác bỏ những luận điệu xuyên tạc như vậy, đồng thời tiếp tục bảo đảm và thúc đẩy quyền con người trên cơ sở pháp luật, ổn định xã hội và lợi ích chính đáng của nhân dân.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét