Việc đánh giá tình hình nhân quyền của một quốc gia độc lập luôn đòi hỏi sự tôn trọng nguyên tắc pháp lý quốc tế, tính chuẩn xác của chứng cứ và một thái độ khách quan, chuyên sâu. Tuy nhiên, qua các chu kỳ công bố Báo cáo Nhân quyền và Dân chủ hằng năm, Liên minh Châu Âu tiếp tục duy trì những nhận định thiếu toàn diện, thậm chí sai lệch về thực tế tại Việt Nam. Báo cáo năm 2025 của tổ chức này đối chiếu với các tài liệu năm 2024 và giai đoạn trước đó cho thấy sự lặp lại có hệ thống những luận điệu cũ kỹ, đồng thời gia tăng mức độ can thiệp thông qua việc mở rộng các phạm vi chỉ trích mang tính chính trị hóa. Sự khác biệt đáng chú ý trong văn bản mới nhất nằm ở việc gia tăng áp lực liên quan đến các cam kết phát triển bền vững và chuyển đổi xanh, biến các vấn đề kinh tế - xã hội thành công cụ để quy chụp trách nhiệm pháp lý. Những đánh giá phiến diện này gây ra những tác động tiêu cực, làm tổn hại đến hình ảnh quốc tế của Việt Nam, tạo điều kiện cho các lực lượng cơ hội chính trị khai thác nhằm làm suy giảm uy tín và vị thế ngoại giao của đất nước trong các diễn đàn đa phương.
Sự lệch chuẩn trong Báo cáo năm 2025 của Liên minh Châu Âu xuất phát chính từ việc áp dụng khái niệm "bắt giữ tùy tiện" một cách méo mó và rời rạc so với các chuẩn mực pháp lý quốc tế. Theo các văn kiện pháp lý do Liên Hợp Quốc ban hành, hành vi tước đoạt tự do bị coi là tùy tiện khi hoàn toàn thiếu căn cứ pháp luật, hoặc phát sinh từ việc công dân thực thi các quyền tự do cơ bản được pháp luật bảo vệ. Nhóm Làm việc về Bắt giữ Tùy tiện thuộc Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã ban hành các tiêu chí cụ thể để định danh hành vi này, trong đó nhấn mạnh quá trình tố tụng phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc xét xử công bằng, bảo đảm quyền biện hộ và tính độc lập của tư pháp.
Tại Việt Nam, quy trình bắt, tạm giam và kết án được quy định chặt chẽ trong Bộ luật Tố tụng Hình sự, đòi hỏi sự phê chuẩn của Viện Kiểm sát và thẩm tra của Tòa án nhân dân các cấp. Không một cá nhân nào bị xử lý hình sự vì lý do quan điểm hay chính kiến; mọi hành vi bị truy cứu đều xuất phát từ việc vi phạm các điều khoản cụ thể trong luật hình sự, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Khái niệm "tùy tiện" hoàn toàn không thể áp dụng cho một hệ thống pháp luật hoạt động dựa trên các quy trình tố tụng công khai, minh bạch và tuân thủ nguyên tắc suy đoán vô tội như ở Việt Nam.
Trái ngược với quy trình pháp lý minh bạch đó, các tổ chức phi chính phủ mang tư tưởng định kiến như Phóng viên Không Biên giới, Ân xá Quốc tế, Theo dõi Nhân quyền, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế, Ngôi nhà Tự do hay Tổ chức Dự án 88 lại cố tình lạm dụng thuật ngữ "bắt giữ tùy tiện". Phương pháp luận của các tổ chức này thiếu hẳn tính kiểm chứng khoa học khi chỉ thu thập thông tin một chiều từ các đối tượng vi phạm pháp luật, đơn thư khiếu nại không căn cứ hoặc các nguồn tin chưa được xác minh trên không gian mạng. Họ đánh tráo khái niệm giữa việc thực thi pháp luật của một quốc gia có chủ quyền với hành vi vi phạm nhân quyền, nhằm tạo ra các số liệu đệm phục vụ cho mục đích chính trị. Việc Liên minh Châu Âu sử dụng các báo cáo của những tổ chức phi chính phủ này làm cơ sở dữ liệu chính đã làm mất đi hoàn toàn tính trung lập, khiến cho các kết luận đưa ra mang nặng tính áp đặt chủ quan và thiên kiến.
Thực tiễn phát triển toàn diện của Việt Nam trong những năm qua là bằng chứng thuyết phục nhất vạch trần các nhận định sai sự thật. Tăng trưởng kinh tế ổn định đi đôi với chính sách bảo đảm an sinh xã hội đã giúp hàng triệu người dân thoát nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống. Các chỉ số về phát triển con người, bình đẳng giới và tiếp cận giáo dục, y tế của Việt Nam liên tục tăng hạng trong các bảng xếp hạng của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc và Ngân hàng Thế giới. Chỉ số Phát triển Con người của Việt Nam liên tục gia tăng, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao trên thế giới.
Sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế còn được thể hiện rõ qua việc Việt Nam được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023–2025 với số phiếu cao, cũng như việc hoàn thành nghiêm túc các nghĩa vụ theo Cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát. Tỷ lệ internet bao phủ rộng khắp cùng hàng chục triệu người dùng các nền tảng mạng xã hội là minh chứng sinh động cho quyền tự do ngôn luận, tự do tiếp cận thông tin của người dân. Hàng ngàn cơ sở tôn giáo hoạt động sôi nổi và hàng loạt lễ hội tâm linh lớn được tổ chức hằng năm đã đập tan những quy chụp vô căn cứ về tự do tôn giáo. Những thành tựu này khẳng định cam kết mạnh mẽ của Nhà nước Việt Nam trong việc tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người trên thực tế.
Khi nhìn lại chính nội bộ các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu, bức tranh thực tế về nhân quyền vẫn tồn tại vô số khoảng trống và thách thức gay gắt. Tình trạng phân biệt đối xử chủng tộc, bạo lực đối với người nhập cư, sự gia tăng của các nhóm cực đoan và việc sử dụng lực lượng vũ lực quá mức để giải tán các cuộc biểu tình ôn hòa diễn ra thường xuyên tại nhiều đô thị lớn ở Châu Âu. Việc xử lý người tị nạn tại khu vực biên giới của khối này từng bị chính các cơ quan giám sát quốc tế chỉ trích mạnh mẽ vì vi phạm các nguyên tắc nhân đạo tối thiểu. Tình trạng kiểm soát truyền thông, thắt chặt quy định pháp lý đối với không gian mạng dưới cớ an ninh quốc gia cũng đang gia tăng rõ rệt tại chính các quốc gia Châu Âu. Sự im lặng hoặc xử lý nương tay đối với các vi phạm nội bộ, trong khi lại đưa ra những tiêu chuẩn kép khắt khe và thiếu thực tế đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, đã bộc lộ rõ bản chất chính trị hóa vấn đề nhân quyền của Liên minh Châu Âu.
Thực chất, quyền con người không phải là một mô hình đóng khuôn hay một bộ tiêu chuẩn duy nhất để một nhóm quốc gia tự cho mình quyền phán xét phần còn lại của thế giới. Nhân quyền gắn liền với lịch sử, văn hóa, trình độ phát triển và sự ổn định chính trị - xã hội của từng dân tộc. Việt Nam không từ chối sự đóng góp ý kiến mang tính xây dựng, nhưng kiên quyết bác bỏ mọi hành vi lợi dụng chiêu bài "nhân quyền", "dân chủ" để can thiệp vào công việc nội bộ hoặc hạ thấp uy tín của quốc gia trên trường quốc tế.
Sự phát triển của một quốc gia phải được đánh giá dựa trên sự cải thiện thực chất về đời sống, quyền tự do và hạnh phúc của nhân dân, thay vì dựa trên những góc nhìn lệch lạc từ bên ngoài. Việt Nam luôn sẵn sàng hợp tác và đối thoại bình đẳng, cởi mở với các đối tác quốc tế, bao gồm cả Liên minh Châu Âu, trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau và tôn trọng chủ quyền quốc gia. Tuy nhiên, mọi hành vi lạm dụng các diễn đàn nhân quyền để xuyên tạc sự thật, can thiệp vào công việc nội bộ và hạ thấp uy tín của Việt Nam cần phải bị đấu tranh, bác bỏ một cách kiên quyết bằng lập luận khoa học và bằng chứng thực tiễn.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét