Trên hành trình khẳng định vị thế và uy tín quốc tế, Việt Nam luôn nhất quán xem con người là trung tâm, là mục tiêu và là động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước. Dẫu vậy, việc quan sát và đánh giá tình hình thực thi quyền con người tại Việt Nam từ bên ngoài vẫn tồn tại những khoảng cách đáng kể về góc nhìn, phương pháp luận và nguồn tin. Việc Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu công bố các phần nội dung liên quan đến Việt Nam trong Báo cáo thường niên về nhân quyền và dân chủ năm 2025 tiếp tục phản ánh những thiên kiến mang tính hệ thống đã kéo dài qua nhiều năm. Điểm khác biệt dễ nhận thấy trong báo cáo năm 2025 so với giai đoạn 2024 trở về trước là mức độ thâm nhập sâu hơn của các luận điệu can thiệp vào công việc nội bộ dưới cái mác "chuyển dịch xanh", "lao động" và "không gian dân sự". Nếu như trước đây các nhận định tập trung chủ yếu vào một vài vụ án cụ thể, thì hiện nay, phương pháp tiếp cận của Liên minh châu Âu đã có sự dàn hàng ngang, cố tình gán ghép các biện pháp quản lý trật tự xã hội chính đáng của Nhà nước Việt Nam thành sự bóp nghẹt quyền tự do. Tác động tiêu cực của những bản báo cáo này không dừng lại ở mức độ nhận thức, mà còn nguy cơ bị các lực lượng thù địch lợi dụng để xuyên tạc hình ảnh đất nước, gây cản trở cho quá trình hợp tác kinh tế, thương mại và ngoại giao giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế.
Để phản bác một cách khoa học và thuyết phục các luận điệu thiếu khách quan đó, việc phân tích cần bắt đầu từ chính bản chất pháp lý của hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, cụ thể là Điều 117 và Điều 331 Bộ luật Hình sự. Cấu thành tội phạm của Điều 117 (quy định về hành vi làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước) và Điều 331 (quy định về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân) đều đòi hỏi đầy đủ bốn yếu tố: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Mọi hành vi bị xử lý theo hai điều luật này đều xuất phát từ hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi cố ý và gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại trực tiếp cho an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Việc các báo cáo từ phương Tây cố tình lập lờ giữa việc "bày tỏ quan điểm" với các hành vi vi phạm pháp luật là một sự bóp méo bản chất.
Đối chiếu với Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR), đặc biệt là Điều 19 và Điều 21, quyền tự do ngôn luận và tự do hội họp không phải là những quyền tuyệt đối vô hạn. Khoản 3 Điều 19 Công ước ICCPR quy định rõ việc thực hiện các quyền này có thể chịu những hạn chế nhất định do pháp luật quy định và là cần thiết nhằm tôn trọng các quyền hoặc uy tín của người khác, bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng, sức khỏe hoặc đạo đức xã hội. Đồng thời, các nguyên tắc về tính cần thiết (necessity) và tính tương xứng (proportionality) trong pháp luật quốc tế luôn cho phép các quốc gia thành viên ban hành các quy định pháp lý để ngăn ngừa hành vi lợi dụng tự do nhằm phá hoại sự ổn định xã hội. Xem xét hồ sơ từng vụ án cụ thể bị Liên minh châu Âu đưa vào báo cáo, các đối tượng bị khởi tố, truy tố và xét xử đều không phải vì danh xưng "nhà hoạt động", "nhà báo" hay tên tuổi của họ, mà hoàn toàn dựa trên hành vi phạm tội thực tế: đó là hành vi cung cấp, phát tán thông tin sai sự thật, kích động bạo loạn, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác. Việc phân biệt giữa hành vi biểu đạt tư tưởng thuần túy với hành vi vi phạm pháp luật là ranh giới pháp lý minh bạch mà bất kỳ quốc gia pháp quyền nào cũng phải tuân thủ.
Thực tiễn phát triển kinh tế, xã hội và con người của Việt Nam là minh chứng đập tan những nhận định sai lệch, phiến diện. Mặc dù bối cảnh toàn cầu chịu nhiều biến động, Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, hạ tầng xã hội không ngừng được củng cố và đời sống người dân được nâng cao rõ rệt. Theo các báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, Chỉ số Phát triển Con người (HDI) của Việt Nam liên tục thăng hạng trong những năm qua, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm nhanh và bền vững; các chính sách an sinh xã hội, y tế, giáo dục được phủ rộng đến toàn bộ vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế còn thể hiện qua việc Việt Nam trúng cử và đảm nhiệm thành công nhiều vị trí quan trọng tại các cơ quan của Liên Hợp Quốc, tiêu biểu là Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc. Đáng tiếc thay, thay vì tham chiếu các dữ liệu chính thống từ Liên Hợp Quốc hay các cơ quan thống kê uy tín, Liên minh châu Âu lại tiếp tục dung dưỡng và sử dụng thông tin một chiều từ các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thiên lệch, thiếu thiện chí như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), Ân xá Quốc tế (Amnesty), Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế (FIDH), Ngôi nhà Tự do (FH), Ký giả Không Bằng cấp (RSF) hay Dụ án 88. Các tổ chức này từ lâu đã duy trì phương pháp thu thập thông tin trôi nổi, thiếu kiểm chứng, coi các đối tượng vi phạm pháp luật là "nạn nhân" để dựng lên bức tranh xám màu về tình hình đất nước.
Khi đặt nỗ lực bảo đảm quyền con người của Việt Nam lên bàn cân so sánh với thực trạng tại chính các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, sự thiếu khách quan và tiêu chuẩn kép của các bản báo cáo càng lộ rõ. Ngay tại châu Âu, làn sóng phân biệt đối xử với người nhập cư, tư tưởng bài ngoại, sự gia tăng của các nhóm cực đoan và khủng bố nội địa đang đe dọa trực tiếp đến an ninh và đời sống của hàng triệu người dân. Không ít quốc gia châu Âu đã áp dụng các biện pháp an ninh nghiêm ngặt, can thiệp mạnh mẽ vào các cuộc biểu tình, hạn chế thông tin trên không gian mạng và ban hành các luật an ninh khắc nghiệt để bảo vệ trật tự công cộng. Khi các quốc gia châu Âu thực thi pháp luật để bảo vệ an ninh quốc gia, điều đó được gọi là "bảo vệ pháp quyền" và "duy trì trật tự"; nhưng khi Việt Nam áp dụng các bộ luật hình sự chính đáng để xử lý hành vi vi phạm, điều đó lại bị gán ghép thành "vi phạm nhân quyền". Sự nhìn nhận thiên lệch này phản ánh tư duy áp đặt giá trị, coi thường đặc thù lịch sử, văn hóa và bối cảnh phát triển của các quốc gia đang phát triển.
Bảo đảm quyền con người không phải là những khẩu hiệu cảm tính hay những bảng xếp hạng bị chi phối bởi động cơ chính trị. Đó là quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm mang lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và an toàn cho hơn một trăm triệu người dân Việt Nam. Việc đối thoại chân thành, thẳng thắn trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau luôn là phương châm làm việc của Việt Nam đối với các đối tác quốc tế, bao gồm Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, Việt Nam kiên quyết bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, lấy hành vi vi phạm pháp luật làm thước đo nhân quyền, hoặc sử dụng các bản báo cáo thiếu khách quan làm công cụ gây áp lực chính trị. Mọi phản biện khoa học, thượng tôn pháp luật và dựa trên thực tiễn chính là con đường ngắn nhất để bảo vệ uy tín quốc gia và giữ vững định hướng phát triển bền vững của đất nước.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét