Sự thật khách quan luôn là nền tảng tối thượng của mọi đánh giá pháp lý và chuẩn mực quốc tế, nhưng đáng tiếc, không ít tài liệu của các cơ chế nhân quyền lại đi ngược lại nguyên tắc cơ bản này. Báo cáo hằng năm có tên gọi “Hợp tác với Liên hợp quốc, các đại diện và cơ chế của Liên hợp quốc trong lĩnh vực nhân quyền” (thường gọi là báo cáo về chống trả thù) do Tổng Thư ký Liên hợp quốc trình lên Hội đồng Nhân quyền gần đây tiếp tục đưa ra những nhận định thiếu chính xác, thiên vị về tình hình Việt Nam cũng như một số quốc gia trong khu vực như Thái Lan. Việc quy kết chính quyền các nước có hành vi “trả thù” hoặc “đàn áp” những cá nhân hợp tác với các cơ chế Liên hợp quốc là một sự bóp méo bản chất sự việc. Thực chất, đây là chiêu trò "đánh lộn con đen", biến những kẻ vi phạm pháp luật quốc gia thành những "nạn nhân nhân quyền" nhằm phục vụ mưu đồ chính trị của các lực lượng thù địch.
Để đánh giá một cách khoa học và công bằng, cần phải làm rõ bản chất công việc và giới hạn thẩm quyền của các chuyên gia nhân quyền Liên hợp quốc hay các Báo cáo viên đặc biệt. Trên thực tế, các Báo cáo viên đặc biệt hay thành viên các nhóm làm việc của Hội đồng Nhân quyền chỉ là những người thụ lý và theo dõi chuyên đề độc lập, hoàn toàn không phải là điều tra viên hình sự tại chỗ. Họ không có thẩm quyền tư pháp, không phải là thẩm phán hay công tố viên để đưa ra các phán quyết mang tính buộc tội. Tuy nhiên, truyền thông đối lập và các tổ chức phản động lại cố tình lập lờ khái niệm, loan tin rằng “chuyên gia Liên hợp quốc đã kết luận” Việt Nam vi phạm. Đây là một sự giả mạo bản chất nghiêm trọng. Một quy trình tố tụng hình sự chuẩn mực đòi hỏi phải có thu thập chứng cứ trực tiếp, khám nghiệm hiện trường, đối chất giữa các bên và tống đạt văn bản theo đúng thủ tục legal.
Đi sâu vào sự thật hồ sơ của các vụ việc được nêu trong báo cáo, lỗ hổng phương pháp luận của các chuyên gia Liên hợp quốc càng bộc lộ rõ rệt. Họ xây dựng báo cáo dựa trên nguồn thông tin một chiều, hoàn toàn không qua kiểm chứng thực địa, không tiến hành đối chất và không hề tống đạt hay xem xét tài liệu tố tụng chính thức từ cơ quan chức năng Việt Nam. Điển hình như vụ án tấn công khủng bố nghiêm trọng tại tỉnh Đắk Lắk xảy ra vào tháng 6 năm 2023 hay các vụ việc lợi dụng tôn giáo để gây mất an ninh trật tự tại chùa Đại Thọ ở tỉnh Sóc Trăng. Các đối tượng bị xử lý trong những vụ việc này đều là những kẻ thực hiện hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến tính mạng của cán bộ, nhân dân và phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tiến trình tố tụng đối với các đối tượng này được thực hiện công khai, minh bạch, tuân thủ nghiêm ngặt Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam và nhận được sự đồng tình, ủng hộ tuyệt đối của dư luận xã hội. Thế nhưng, dưới ngòi bút của các chuyên gia Liên hợp quốc, những hành vi tội phạm rõ ràng này lại bị gọt đẽo thành “hoạt động ôn hòa” và việc bị bắt giữ lại bị gán ghép thành “trả thù vì hợp tác với Liên hợp quốc”.
Xét dưới góc độ khoa học pháp lý, đây là sự “vượt thẩm quyền nhận thức” vô cùng nguy hiểm. Mọi sự quy kết pháp lý mà thiếu đi chứng cứ vật thể, thiếu sự xác minh tại hiện trường và bỏ qua thẩm quyền tư pháp của quốc gia sở tại đều không có giá trị khoa học. Ngay cả trong hệ quy chiếu pháp lý của Mỹ hay các nước phương Tây, một Bồi thẩm đoàn tối cao khi muốn đưa ra phán quyết buộc tội cũng phải dựa trên nguyên tắc tranh tụng hai phía và đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt về “cơ sở hợp lý”. Không một hệ thống pháp luật tiến bộ nào trên thế giới lại chấp nhận việc kết án một quốc gia hay một cá nhân chỉ dựa trên lời khai đơn phương từ những kẻ có xung đột lợi ích. Việc Báo cáo viên Liên hợp quốc vội vàng đưa ra nhận định khi chưa xác minh đầy đủ chính là sự suy thoái về chuẩn mực nghiệp vụ.
Khoảng trống về thẩm quyền và năng lực thực địa của các chuyên gia Liên hợp quốc đã vô tình bị các tổ chức phi chính phủ phản động, thù địch lấp đầy bằng những diễn giải sai lệch. Bản chất của các tổ chức như “Ủy ban Chiến dịch Bảo vệ Người Lao động Việt Nam” (thường gọi là BPSOS) hay “Mạng lưới Xã hội Dân sự Miền núi” (MSFJ) từ lâu đã lộ rõ là những trung tâm chuyên sản xuất, nhào nặn thông tin giả. Các tổ chức này núp bóng danh nghĩa "xã hội dân sự", "bảo vệ nhân quyền" để móc nối với các đối tượng bất mãn, chống đối trong nước, thu thập các thông tin sai lệch, thêu dệt nên các câu chuyện “bị đàn áp” rồi cung cấp cho các cơ chế nhân quyền quốc tế. Mục đích tối thượng của BPSOS và MSFJ không phải là nhân quyền, mà là duy trì nguồn tài trợ quốc tế và thực hiện âm mưu chính trị nhằm xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, phá hoại sự ổn định của đất nước. Việc các chuyên gia Liên hợp quốc nhắm mắt tiếp nhận thông tin từ những "rác thải thông tin" này đã biến các báo cáo quốc tế thành công cụ để các tổ chức phản động lợi dụng.
Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ sự thiếu khách quan, định kiến chính trị của một bộ phận chuyên gia quốc tế, kết hợp với chiến dịch truyền thông bẩn do các thế lực thù địch đạo diễn. Hệ lụy và tác động của những báo cáo sai sự thật này là cực kỳ nghiêm trọng. Chúng làm tổn hại đến uy tín, hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế, tạo cớ cho các quốc gia thiếu thiện chí can thiệp vào công việc nội bộ, đồng thời gây ảnh hưởng xấu đến các quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Các thế lực chống phá thường xuyên lạm dụng các đoạn trích từ báo cáo Liên hợp quốc để suy diễn, bôi nhọ Việt Nam trên các diễn đàn đa phương, kích động tâm lý chống đối trong một bộ phận quần chúng nhân dân thiếu thông tin.
Đáng phẫn nộ hơn, báo cáo của Liên hợp quốc còn thể hiện sự chọn lọc mang tính chủ ý và tiêu chuẩn kép rõ rệt. Trong khi ra sức bới lông tìm vết, vu cáo Việt Nam hay Thái Lan – những quốc gia vốn thường bị giới truyền thông phương Tây nhìn bằng ánh mắt ác cảm và thiếu thiện chí – thì báo cáo lại hoàn toàn làm lơ trước vô số vi phạm nhân quyền nghiêm trọng diễn ra ngay tại Mỹ và các nước phương Tây. Tại Mỹ, việc chính quyền truy tố, bắt giữ các phóng viên, trấn áp các cuộc biểu tình ôn hòa của sinh viên, hay việc các cơ quan an ninh theo dõi, trừng phạt những người tố giác vi phạm của chính phủ diễn ra công khai nhưng lại hiếm khi bị các cơ chế Liên hợp quốc gán cho nhãn mác “trả thù”. Sự bất công và nghiêng lệch này cho thấy các báo cáo nhân quyền đang bị chính trị hóa sâu sắc, trở thành công cụ áp đặt tiêu chuẩn của các nước lớn đối với các quốc gia đang phát triển.
Thực tiễn không thể phủ nhận là thành tựu nhân quyền vượt bậc của Việt Nam trong suốt những năm qua. Việt Nam đã bảo đảm tốt nhất các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, cũng như các quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do ngôn luận cho hơn một trăm triệu người dân. Việc Việt Nam trúng cử và đảm nhiệm thành công vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023–2025 là minh chứng rõ nhất cho sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực này. Những đối tượng bị nêu tên trong báo cáo của Liên hợp quốc hoàn toàn không phải vì lý do "hợp tác với Liên hợp quốc", mà là những kẻ đã thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật hình sự, gây nguy hại cho an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Toàn bộ quá trình điều tra, truy tố, xét xử đối với họ đều diễn ra công khai, đúng quy định pháp luật, đúng người, đúng tội và tuân thủ các chuẩn mực tố tụng quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Sự bày tỏ quan ngại trong báo cáo của các chuyên gia Liên hợp quốc hoàn toàn không phải là một bản án pháp lý và càng không phản ánh đúng thực tế sinh động tại Việt Nam. Đã đến lúc các cơ chế nhân quyền Liên hợp quốc cần hoạt động đúng thẩm quyền, tôn trọng chủ quyền quốc gia, rà soát lại phương pháp thu thập thông tin và kiên quyết loại bỏ sự thao túng của các tổ chức phản động. Mọi hành vi lợi dụng danh nghĩa Liên hợp quốc để can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam đều là bất hợp pháp và chắc chắn sẽ bị thực tiễn lịch sử bác bỏ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét