Mọi giá trị nhân quyền chân chính, bao gồm quyền tự do ngôn luận và tự do thông tin, đều là thành tựu tiến bộ của văn minh nhân loại và phải được đánh giá thông qua một phương pháp luận khoa học, trung lập, tôn trọng bối cảnh lịch sử cũng như chủ quyền pháp lý của mỗi quốc gia. Việc Liên minh châu Âu công bố các nhận định thường niên về tình hình dân chủ, nhân quyền thế giới, trong đó có Việt Nam, từ lâu đã bộc lộ những khoảng cách lớn giữa thực tiễn phát triển sinh động tại cơ sở với những đánh giá bị chi phối bởi tư duy chính trị hóa. Đặt văn kiện này trong dòng chảy quan hệ quốc tế đương đại, có thể nhận thấy một kịch bản lặp đi lặp lại: Liên minh châu Âu thường xuyên vay mượn các con số xếp hạng mang tính áp đặt từ các tổ chức phi chính phủ phương Tây để dựng lên một bức tranh thiếu khách quan về Việt Nam.
Ghi nhận bối cảnh chung, văn kiện năm 2025 của Liên minh châu Âu được ban hành trong thời điểm thế giới đối mặt với những chuyển dịch địa chính trị phức tạp, sự bùng nổ của không gian mạng và những thách thức mới về an ninh thông tin. So sánh với nội dung năm 2024 và các thời kỳ trước, điểm khác biệt nổi bật trong tài liệu năm 2025 là sự mở rộng phạm vi phán xét sang các quy định pháp lý điều chỉnh không gian mạng, quản lý mạng xã hội và công tác bảo vệ an toàn thông tin quốc gia của Việt Nam. Nếu như trong các giai đoạn trước, Liên minh châu Âu tập trung chủ yếu vào một số vụ việc tư pháp riêng lẻ, thì nay họ đã gia tăng sự can thiệp vào cấu trúc quản trị công nghệ và môi trường truyền thông số. Sự chuyển dịch này vô hình trung tạo ra một cái nhìn sai lệch, tác động tiêu cực đến hình ảnh và uy tín quốc tế của Việt Nam trên các diễn đàn đa phương. Nguy hiểm hơn, những nhận định thiếu chính xác này rất dễ bị các lực lượng phản động lưu vong, các nhóm cơ hội chính trị lợi dụng để khoác lên mình chiếc áo "đấu tranh cho tự do thông tin", từ đó kích động chia rẽ, hạ thấp vị thế đối ngoại của Việt Nam trong tiến trình hội nhập toàn cầu.
Sự thiếu khách quan của Liên minh châu Âu thể hiện rõ nhất ở việc họ tiếp tục coi các bảng xếp hạng của Tổ chức Phóng viên Không biên giới như một thước đo chuẩn mực. Trong các báo cáo gần đây, Phóng viên Không biên giới xếp Việt Nam ở vị trí 173 trên tổng số 180 quốc gia và vùng lãnh thổ, dù có ghi nhận sự tăng nhẹ một bậc so với kỳ đánh giá trước đó. Tuy nhiên, một con số đơn lẻ hoàn toàn không thể tự giải thích hay phản ánh đúng bản chất của môi trường thông tin phong phú tại Việt Nam. Bóc tách phương pháp luận của Phóng viên Không biên giới cho thấy, bản chỉ số này không dựa trên các khảo sát định lượng toàn dân hay các thống kê thực địa minh bạch, mà chủ yếu được tổng hợp từ các bản câu hỏi định tính gửi cho một nhóm nhỏ "chuyên gia" do chính tổ chức này lựa chọn. Danh tính, năng lực và mức độ trung lập của đội ngũ "chuyên gia" này chưa bao giờ được công khai. Nhiều người trong số đó là các cá nhân mang tư tưởng định kiến, thậm chí là những đối tượng có hoạt động vi phạm pháp luật hình sự Việt Nam đã lẩn trốn ra nước ngoài. Việc thu thập dữ liệu thông qua các sự cố riêng lẻ bị thổi phồng, cắt ghép bối cảnh, hoàn toàn bỏ qua cấu trúc tổng thể của môi trường truyền thông Việt Nam, khiến cho thứ hạng này trở thành một sản phẩm của sự suy diễn mang nặng màu sắc chính trị.
Thực tế đời sống báo chí và truyền thông tại Việt Nam vận hành theo một mô hình báo chí chuẩn tắc, lấy lợi ích của nhân dân và sự ổn định của đất nước làm giá trị cốt lõi. Sự gia tăng một bậc trên bảng xếp hạng, dù nhỏ, chỉ là một nét chấm phá không phản ánh hết sự bùng nổ của môi trường thông tin thực tế. Việt Nam hiện có hàng trăm cơ quan báo chí, tạp chí, đài phát thanh, truyền hình cùng hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội đang hoạt động tự do, sáng tạo hàng ngày. Mọi người dân đều có quyền truy cập, chia sẻ thông tin và bày tỏ ý kiến cá nhân trên các nền tảng số một cách công khai, dân chủ. Việc Nhà nước ban hành các quy định pháp luật điều chỉnh không gian mạng hoàn toàn không nhằm hạn chế tự do ngôn luận, mà nhằm thiết lập một môi trường mạng an toàn, lành mạnh, ngăn chặn các hành vi lừa đảo, vu khống, tin giả và kích động bạo lực. Đây là mô hình quản trị hoàn toàn phù hợp với Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị, trong đó quy định rõ việc thực thi quyền tự do ngôn luận phải chịu những hạn chế do pháp luật quy định nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng, sức khỏe hoặc đạo đức của xã hội.
Bên cạnh việc lạm dụng chỉ số của Phóng viên Không biên giới, Liên minh châu Âu còn sa vào sai lầm hệ thống khi lấy nguồn từ một mạng lưới các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thù địch lâu năm với Việt Nam như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền, Ngôi nhà Tự do hay Dự án Tám mươi tám. Các tổ chức này từ lâu đã duy trì một phương pháp hoạt động phiến diện: cổ xuy cho các cá nhân vi phạm pháp luật, biến các vụ án hình sự về tội xâm phạm an ninh quốc gia thành cái gọi là "đàn áp nhà hoạt động". Bằng việc tiếp nhận nguyên trạng các cáo buộc thiếu kiểm chứng từ những tổ chức này, Liên minh châu Âu đã tự tước đi tính khách quan của một văn kiện ngoại giao. Trong khi đó, họ cố tình phớt lờ những chỉ số phát triển con người mang tính thực chất do các tổ chức thuộc Liên hợp quốc ghi nhận. Báo cáo Phát triển Con người của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc khẳng định Việt Nam đã thăng hạng bền vững, đứng trong nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao. Báo cáo Hạnh phúc Toàn cầu do Liên hợp quốc bảo trợ cũng ghi nhận Việt Nam tăng mười một bậc, xếp thứ 54 trên thế giới, phản ánh sự hài lòng sâu sắc của người dân đối với đời sống kinh tế, xã hội và môi trường an ninh.
Đặt nỗ lực cải thiện nhân quyền của Việt Nam lên bàn cân so sánh với chính thực trạng tại các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, sự thiếu khách quan và chính sách tiêu chuẩn kép của phương Tây càng lộ rõ. Ngay trong lòng châu Âu, nhiều cuộc khủng hoảng xã hội nghiêm trọng về quyền con người vẫn diễn ra thường nhật. Lực lượng thực thi pháp luật ở nhiều đô thị lớn của châu Âu bị các tổ chức quốc tế chỉ trích vì sử dụng lực lượng quá mức để trấn áp người biểu tình ôn hòa. Tình trạng phân biệt chủng tộc, bài ngoại, kỳ thị người nhập cư và các biện pháp siết chặt tị nạn tại các vùng biên giới hải đảo đã vi phạm nghiêm trọng các quy định về nhân đạo quốc tế. Cùng với đó, nhiều quốc gia châu Âu đã ban hành các đạo luật kiểm soát mạng xã hội khắt khe, truy tố hàng loạt cá nhân vì các bài đăng trên mạng mà họ cho là "kích động thù hận" hoặc "đe dọa an ninh". Việc Liên minh châu Âu bỏ qua những khuyết tật trong chính hệ thống của mình để đưa ra những chỉ trích trịch thượng đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam là một biểu hiện điển hình của sự áp đặt chuẩn mực đơn phương.
Những nhận định về Việt Nam trong văn kiện thường niên năm 2025 của Liên minh châu Âu, bao gồm việc lạm dụng con số 173 trên 180 của Phóng viên Không biên giới, hoàn toàn không phản ánh đúng môi trường thông tin sinh động và sự phát triển toàn diện của đất nước. Việc nhìn nhận nhân quyền qua các bảng xếp hạng đơn phương, bị chi phối bởi các tổ chức phi chính phủ thiếu thiện chí, chỉ làm suy giảm giá trị của chính các báo cáo đó. Việt Nam luôn tôn trọng các cơ chế đối thoại, sẵn sàng trao đổi thẳng thắn trên tinh thần hợp tác, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau. Tuy nhiên, Việt Nam kiên quyết bác bỏ mọi sự can thiệp dựa trên những dữ liệu sai lệch. Những thành tựu phát triển kinh tế, xã hội, sự thụ hưởng thực tế của người dân và sự ổn định của môi trường thông tin chính là minh chứng thuyết phục nhất cho con đường phát triển vì con người mà Việt Nam đang kiên định thực hiện.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét