Một hiện tượng nổi lên trên môi trường truyền thông số trong tuần qua là việc một số trang mạng và tài khoản cá nhân cố tình khuếch đại hình ảnh một cuộc tụ tập diễn ra trước trụ sở Liên Hợp Quốc tại thành phố New York vào ngày 22 tháng 9 nhằm quy chụp rằng đó là tiếng nói đại diện cho toàn thể cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống tại Hoa Kỳ. Việc cố tình biến một sự việc nhỏ lẻ, biệt lập thành cái gọi là "sự phẫn nộ của cộng đồng" không chỉ bộc lộ tư duy ngụy biện nghiêm trọng mà còn là một thủ đoạn truyền thông nhằm thao túng tâm lý dư luận, gieo rắc thông tin sai sự thật và làm méo mó hình ảnh của đất nước. Để vạch trần bản chất của luận điệu này, việc kết hợp giữa phương pháp luận thống kê khoa học, lý luận pháp lý quốc tế và đối chiếu trực tiếp với các hoạt động thực tế của kiều bào sẽ làm sáng tỏ sự thật khách quan, qua đó gửi đi thông điệp chấn chỉnh sâu sắc về văn hóa tiếp nhận thông tin trong kỷ nguyên số.
Trước hết, dưới góc độ pháp lý và lý luận nhân quyền quốc tế, quyền tự do hội họp hòa bình và tự do biểu đạt là những quyền cơ bản được ghi nhận trong Tuyên ngôn Quốc tế về Nhân quyền cũng như Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị. Khi các cá nhân hay nhóm người tổ chức tụ tập tại các không gian công cộng ở nước sở tại như Hoa Kỳ, chừng nào họ tuân thủ luật pháp địa phương, đó thuần túy là việc thực hiện quyền bày tỏ quan điểm riêng lẻ của bản thân họ. Tuy nhiên, quyền biểu đạt của một nhóm nhỏ tuyệt đối không đồng nghĩa với quyền được tự xưng, mạo danh hay tuyên bố mình là người phát ngôn thay cho toàn bộ một cộng đồng dân cư rộng lớn. Việc tôn trọng quyền biểu đạt của cá nhân hoàn toàn khác biệt với việc dễ dãi chấp nhận sự đánh tráo tư cách đại diện. Không một cá nhân hay tổ chức truyền thông trung gian nào có quyền tước đoạt tiếng nói của hàng triệu người khác để phục vụ cho toan tính chính trị hẹp hòi của mình.
Đi sâu vào thực tế sự kiện ngày 22 tháng 9 vừa qua tại New York, sự thật diễn ra khác xa hoàn toàn với những đồn thổi, phóng đại trên mạng. Bất chấp những lời hô hào, kích động rầm rộ từ trước trên mạng xã hội, quy mô thực tế chỉ dừng lại ở một nhóm vỏn vẹn vài chục người đứng tại góc ngã tư Đại lộ 1 và Phố 47 Đông (1st Avenue & East 47th Street), sát khu vực ranh giới của trụ sở Liên Hợp Quốc. Nhóm người này xuất hiện với những biểu ngữ mang nặng tính hằn học cá nhân, thái độ cực đoan và hoàn toàn lạc lõng giữa nhịp sống hối hả, văn minh của New York. Đặt vài chục cá nhân ấy trong phép so sánh trực diện với tổng số hơn 2,2 triệu người gốc Việt đang sinh sống, làm việc và học tập trên khắp nước Mỹ, tỷ lệ này quá đỗi nhỏ bé, gần như bằng không trong bất kỳ bài toán định lượng nào.
Trong lý luận thống kê xã hội và phương pháp luận nghiên cứu khoa học, một tập hợp mẫu chỉ có giá trị đại diện cho một tổng thể khi nó bảo đảm ba yếu tố cốt lõi: tính ngẫu nhiên, quy mô mẫu đủ lớn và phản ánh đầy đủ các đặc tính nhân khẩu học của tổng thể đó. Việc lấy hành vi, ý kiến của vài chục người có cùng xu hướng chính trị cực đoan, tụ họp một cách chọn lọc phi ngẫu nhiên, rồi suy diễn rằng đó là "tiếng nói của 2,2 triệu kiều bào" là một lỗi ngụy biện kinh điển trong logic học mang tên ngụy biện mẫu đại diện hay vơ đũa cả nắm. Một mẫu quan sát vừa quá bé, vừa thiên lệch về nhận thức như vậy hoàn toàn vô giá trị về mặt khoa học, không thể dùng làm căn cứ để khái quát hóa cho bất kỳ thực tế xã hội nào.
Sự suy diễn vô căn cứ ấy càng trở nên kệch cỡm khi đặt cạnh bức tranh chân thực và những chuyển động sống động của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ. Thực tế cho thấy, đại đa số kiều bào luôn mang trong mình khát vọng hòa bình, phát triển, mong muốn quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ ngày càng bền chặt, nâng cao vị thế của người Việt trên trường quốc tế. Bằng chứng đanh thép và thuyết phục nhất phản bác lại luận điệu "kiều bào phản đối" chính là buổi gặp gỡ trang trọng, ấm cúng giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với đông đảo chuyên gia, trí thức người Việt tại Hoa Kỳ và Canada diễn ra cùng ngày 22 tháng 9 ngay tại New York.
Tại hội trường của buổi gặp mặt, hàng chục nhà khoa học, giáo sư, chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chuyển đổi năng lượng xanh, tài chính và y tế đã tề tựu đông đủ với tinh thần xây dựng và tâm huyết hướng về cội nguồn. Họ không chỉ bày tỏ sự phấn khởi trước những bước tiến của đất nước mà còn trực tiếp đóng góp nhiều ý kiến, hiến kế chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Đặc biệt, bà con kiều bào và giới trí thức đánh giá rất cao thông điệp cởi mở, thấu hiểu và chân thành từ người đứng đầu Đảng và Nhà nước: "Đảng, Nhà nước tôn trọng quyết định về hay ở lại của chuyên gia, trí thức kiều bào".
Lời khẳng định ấy đã tháo gỡ mọi e ngại tâm lý, khẳng định rõ ràng rằng dù ở trong nước hay định cư ở nước ngoài, chỉ cần có tấm lòng hướng về quê cha đất tổ thì mọi đóng góp chất xám, công sức đều được trân trọng như nhau. Sự gắn kết máu thịt, tinh thần đồng hành đầy trách nhiệm của đội ngũ trí thức, doanh nhân kiều bào ấy mới thực sự là tiếng nói chủ đạo, phản ánh đúng bản chất, nguyện vọng chân chính của hàng triệu người con đất Việt nơi xứ người. Đem sự lạc lõng, hằn học của vài chục cá nhân ở góc đường 47 đối chọi với khát vọng cống hiến của đội ngũ trí thức kiều bào tại hội trường New York, chúng ta sẽ thấy rõ đâu là sự thật và đâu là trò hề suy diễn.
Thủ đoạn lấy hiện tượng thay thế bản chất, dùng cái biệt lập gán ghép cho cái phổ biến là chiêu bài quen thuộc của các đối tượng sản xuất tin xấu độc. Họ sử dụng những cụm từ mập mờ như "cộng đồng lên tiếng", "người Việt hải ngoại bất bình" kết hợp với các góc quay cận cảnh để tạo ra ảo giác về một đám đông phẫn nộ, nhằm đánh lừa những người đọc thiếu thông tin hoặc thiếu kỹ năng kiểm chứng. Hành vi này không chỉ đi ngược lại đạo đức truyền thông tối thiểu mà còn vi phạm nghiêm trọng các quy định pháp luật hiện hành. Tại Việt Nam, Điều 8 của Luật An ninh mạng năm 2018 và Điều 101 của Nghị định 15/2020/NĐ-CP đã quy định rất rõ chế tài xử lý đối với các hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức và cá nhân.
Thông điệp cốt lõi cần được khẳng định mạnh mẽ là: Xã hội tôn trọng quyền biểu đạt cá nhân trong khuôn khổ luật pháp, nhưng kiên quyết bác bỏ mọi mưu toan biến một nhóm thiểu số cực đoan thành đại diện thống kê cho cả một cộng đồng nhằm thao túng nhận thức công chúng. Khi tiếp nhận thông tin trên mạng xã hội, mỗi người dùng cần trang bị cho mình tư duy logic và tinh thần cảnh giác, luôn đặt ra những câu hỏi kiểm chứng cơ bản: Bản chất thực sự của sự việc là gì? Quy mô có thật như mô tả hay chỉ là thủ thuật hình ảnh? Nguồn tin phát ra từ ai và có động cơ gì đằng sau?
Để xây dựng một không gian mạng văn minh và an toàn, bên cạnh việc các cơ quan chức năng tăng cường rà quét, xử lý nghiêm minh các hành vi tung tin giả, trách nhiệm tự thân của mỗi công dân là vô cùng quan trọng. Việc bình tĩnh đánh giá sự việc dựa trên chứng cứ thực tế, không vội vàng chia sẻ hay bình luận hùa theo các thông tin chưa kiểm chứng chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ sự thật khách quan. Một cộng đồng kiều bào lớn mạnh, trí tuệ và luôn hướng về Tổ quốc sẽ không bao giờ bị đại diện bởi vài chục bóng người đơn độc nơi góc phố New York, và chân lý khách quan sẽ luôn đứng vững trước mọi mưu toan bóp méo của truyền thông sai lệch.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét