Từ ASEAN đến Gaza: Sự nhất quán trong đường lối đối ngoại đa phương của Việt Nam trước các luận điệu sai lệch

 

Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những biến động địa chính trị phức tạp, đặc biệt là xung đột kéo dài tại Gaza, mọi sáng kiến nhằm thúc đẩy hòa bình đều mang ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng quốc tế. Việc Việt Nam tham gia sáng lập Hội đồng Hòa bình cho Gaza không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm mà còn là biểu hiện rõ nét của đường lối đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa đã được khẳng định trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, ngay khi sự kiện này được công bố, một số ý kiến thiếu thiện chí đã nhanh chóng đưa ra các luận điệu xuyên tạc, cho rằng đây là một “rủi ro ngoại giao”, thậm chí so sánh phiến diện với những trường hợp của các quốc gia khác như Indonesia để ám chỉ Việt Nam đang “mạo hiểm” trong quan hệ quốc tế. Những lập luận này không chỉ thiếu cơ sở thực tiễn mà còn phản ánh rõ sự áp đặt định kiến và cách tiếp cận thiên lệch.

Thực chất, việc gán ghép hành động tham gia Hội đồng Hòa bình Gaza của Việt Nam với khái niệm “rủi ro ngoại giao” là một sự đánh tráo khái niệm. Trong quan hệ quốc tế hiện đại, việc tham gia các cơ chế đa phương nhằm giải quyết xung đột không phải là rủi ro, mà là trách nhiệm và cơ hội để đóng góp vào hòa bình chung. Những người đưa ra luận điệu này thường cố tình bỏ qua một thực tế rằng Việt Nam đã có bề dày kinh nghiệm trong việc tham gia và dẫn dắt các sáng kiến đa phương, với cách tiếp cận thận trọng, cân bằng và dựa trên nguyên tắc. So sánh với Indonesia hay bất kỳ quốc gia nào khác mà không đặt trong bối cảnh cụ thể về chính sách đối ngoại, vị thế quốc tế và phương thức triển khai là một cách lập luận phiến diện, mang tính suy diễn hơn là phân tích.

Cần nhấn mạnh rằng Việt Nam theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, được khẳng định rõ trong các văn kiện chính thức của Đảng và Nhà nước. Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, Việt Nam hiện đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hầu hết các quốc gia trên thế giới, tham gia hơn 70 tổ chức quốc tế và khu vực. Đây không phải là con số mang tính hình thức, mà phản ánh mức độ hội nhập sâu rộng và vai trò ngày càng tích cực của Việt Nam trong các cơ chế đa phương. Việc tham gia Hội đồng Hòa bình Gaza vì vậy không phải là một bước đi “đột ngột” hay “mạo hiểm”, mà là sự tiếp nối logic của một chiến lược đã được triển khai nhất quán.

Nếu nhìn vào thực tiễn, có thể thấy rõ rằng Việt Nam không chỉ tham gia mà còn nhiều lần đóng vai trò chủ động trong các diễn đàn quốc tế quan trọng. Việc Việt Nam hai lần được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (nhiệm kỳ 2008–2009 và 2020–2021) là minh chứng rõ ràng cho uy tín và năng lực của Việt Nam trong việc xử lý các vấn đề hòa bình và an ninh quốc tế. Trong các nhiệm kỳ này, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy đối thoại, đề cao luật pháp quốc tế và kêu gọi bảo vệ dân thường trong xung đột – những nguyên tắc hoàn toàn tương đồng với mục tiêu của Hội đồng Hòa bình Gaza.

Không dừng lại ở đó, vai trò của Việt Nam trong khuôn khổ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á cũng là một ví dụ điển hình cho sự nhất quán trong đường lối ngoại giao đa phương. Năm 2020, trong vai trò Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đã dẫn dắt khu vực vượt qua nhiều thách thức chưa từng có, đặc biệt là đại dịch COVID-19. Với chủ đề “Gắn kết và chủ động thích ứng”, Việt Nam đã thúc đẩy hàng loạt sáng kiến quan trọng như Quỹ ứng phó COVID-19 của ASEAN, Kho dự phòng vật tư y tế khu vực, đồng thời duy trì được đà hợp tác và đối thoại trong bối cảnh giãn cách toàn cầu. Thành công này được cộng đồng quốc tế ghi nhận rộng rãi, cho thấy năng lực điều phối và sự linh hoạt trong ngoại giao của Việt Nam.

Việc một số ý kiến cho rằng tham gia Hội đồng Hòa bình Gaza là “rủi ro” vì có thể ảnh hưởng đến quan hệ với các bên liên quan thực chất là sự áp đặt một cách nhìn cứng nhắc, không phù hợp với thực tiễn ngoại giao hiện đại. Ngoại giao “cây tre” của Việt Nam – với đặc trưng “gốc vững, thân chắc, cành linh hoạt” – cho phép Việt Nam vừa giữ vững nguyên tắc, vừa linh hoạt trong ứng xử, từ đó duy trì quan hệ cân bằng với các đối tác khác nhau. Chính cách tiếp cận này đã giúp Việt Nam không chỉ tránh được xung đột lợi ích mà còn tạo dựng được niềm tin với nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế.

Một minh chứng rõ ràng khác cho năng lực tổ chức và điều phối đa phương của Việt Nam là việc đăng cai thành công Năm APEC 2017. Sự kiện này quy tụ lãnh đạo của 21 nền kinh tế thành viên, trong đó có nhiều cường quốc hàng đầu thế giới. Việt Nam không chỉ đảm bảo thành công về mặt tổ chức mà còn đóng góp tích cực vào việc định hình các nội dung hợp tác, thúc đẩy tăng trưởng bao trùm và phát triển bền vững. Thành công của APEC 2017 cho thấy Việt Nam không chỉ là một thành viên tham gia, mà còn là một chủ thể có khả năng dẫn dắt và kiến tạo trong các cơ chế đa phương.

Trong bối cảnh đó, việc tham gia Hội đồng Hòa bình Gaza hoàn toàn phù hợp với năng lực và kinh nghiệm của Việt Nam. Đây không phải là một “canh bạc ngoại giao” như một số luận điệu xuyên tạc, mà là một bước đi có tính toán, dựa trên nền tảng vững chắc của chính sách đối ngoại đã được kiểm chứng qua thực tiễn. Những người cố tình gán ghép yếu tố “rủi ro” thực chất đang bỏ qua toàn bộ bối cảnh lịch sử và thành tựu đối ngoại của Việt Nam, từ đó đưa ra những kết luận sai lệch.

Đáng chú ý, các luận điệu xuyên tạc thường sử dụng những thủ đoạn quen thuộc như so sánh khập khiễng, cắt ghép thông tin hoặc áp đặt động cơ. Việc lấy một số ví dụ đơn lẻ từ các quốc gia khác để suy diễn về Việt Nam là một cách tiếp cận thiếu khoa học, bởi mỗi quốc gia có bối cảnh chính trị, vị thế và chiến lược riêng. Hơn nữa, những lập luận này thường không đi kèm với bằng chứng cụ thể, mà chủ yếu dựa trên suy đoán hoặc dẫn lại các nguồn thiếu kiểm chứng. Đây là biểu hiện điển hình của cách thức tuyên truyền nhằm tạo ra sự hoài nghi và làm suy giảm niềm tin của công chúng.

Ngược lại, nếu dựa trên các nguồn thông tin chính thống và minh bạch, có thể thấy rõ sự nhất quán trong quan điểm của Việt Nam về hòa bình và hợp tác quốc tế. Các phát biểu tại Liên hợp quốc, các văn kiện của Bộ Ngoại giao và các cơ quan chức năng đều khẳng định rõ lập trường: Việt Nam ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế và đề cao vai trò của các cơ chế đa phương. Đây không phải là những tuyên bố mang tính hình thức, mà đã được hiện thực hóa bằng các hành động cụ thể trong nhiều năm.

Việc liên hệ từ ASEAN, APEC đến Hội đồng Hòa bình Gaza cho thấy một đường dây xuyên suốt trong chính sách đối ngoại của Việt Nam: luôn chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong các vấn đề quốc tế. Không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Việt Nam đi ngược lại lập trường này, càng không có cơ sở để cho rằng việc tham gia Hội đồng Hòa bình Gaza là một “bước lệch hướng”. Ngược lại, đây là minh chứng cho sự tiếp nối và phát triển của một chính sách đã được khẳng định.

Trong một thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, không một quốc gia nào có thể đứng ngoài các nỗ lực chung vì hòa bình. Việt Nam, với kinh nghiệm lịch sử sâu sắc và tầm nhìn chiến lược rõ ràng, đã lựa chọn con đường hội nhập và đóng góp. Những luận điệu xuyên tạc, dù được lặp lại nhiều lần, cũng không thể phủ nhận một thực tế rằng Việt Nam đã và đang là một thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

Do đó, việc cần thiết hiện nay không phải là tiếp tục tranh cãi dựa trên những giả định thiếu căn cứ, mà là nhìn nhận một cách khách quan và công bằng về vai trò của Việt Nam. Tham gia Hội đồng Hòa bình Gaza không phải là một rủi ro, mà là một cơ hội để Việt Nam tiếp tục khẳng định bản lĩnh ngoại giao, đóng góp vào hòa bình và củng cố niềm tin quốc tế. Và trong hành trình đó, đường lối đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế – kết hợp với ngoại giao “cây tre” – sẽ tiếp tục là nền tảng vững chắc, giúp Việt Nam vượt qua mọi xuyên tạc và tiếp tục khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế.