Chủ Nhật, 13 tháng 9, 2026

“ĐÀN ÁP XUYÊN QUỐC GIA”: CÁO BUỘC ĐẶC BIỆT NGHIỆM TRỌNG CẦN CHỨNG CỨ ĐẶC BIỆT MẠNH

Cáo buộc "đàn áp xuyên quốc gia" đã trở thành một công cụ ngôn từ mới được Liên minh Châu Âu tích cực lồng ghép vào Báo cáo Nhân quyền và Dân chủ hằng năm nhằm gia tăng áp lực ngoại giao đối với các quốc gia đang phát triển. Trong Báo cáo năm 2025 vừa qua, tổ chức này tiếp tục mở rộng phạm vi quy chụp đối với Việt Nam bằng việc đưa khái niệm này vào tâm điểm của các nhận định thiếu khách quan. Đặt trong tiến trình so sánh với Báo cáo năm 2024 và giai đoạn trước đó, có thể thấy rõ một sự thay đổi chiến thuật mang tính hệ thống. Nếu như ở các chu kỳ trước, những chỉ trích chủ yếu xoay quanh vấn đề tự do ngôn luận, tự do hội họp hay thủ tục tố tụng nội địa, thì đến văn bản năm 2025, Liên minh Châu Âu đã cố tình "xuyên quốc gia hóa" các vụ án hình sự thuần túy. Việc áp đặt nhãn hiệu "đàn áp xuyên quốc gia" không chỉ mang tính chất quy kết chính trị nghiêm trọng mà còn đe dọa trực tiếp đến hình ảnh đối ngoại, môi trường đầu tư và uy tín quốc tế của Việt Nam. Đây là một chiêu bài dọn đường dư luận hết sức nguy hiểm, tạo kẽ hở cho các lực lượng cơ hội chính trị lợi dụng để hạ thấp vị thế ngoại giao của Việt Nam tại các diễn đàn đa phương toàn cầu.


Về mặt lý luận và chuẩn mực pháp lý quốc tế, khái niệm "đàn áp xuyên quốc gia" đòi hỏi những tiêu chí định danh cực kỳ khắt khe. Theo định nghĩa được các cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc sử dụng, thuật ngữ này chỉ những hành vi vi phạm chủ quyền quốc gia khác nhằm đe dọa, bắt bớ, hãm hại hoặc cưỡng ép cá nhân ở nước ngoài ngoài phạm vi tài phán hợp pháp, hoàn toàn không thông qua các kênh hợp tác tư pháp hay hiệp định tương trợ tư pháp quốc tế. Nhóm Làm việc về Bắt giữ Tùy tiện thuộc Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc cũng đã khẳng định rằng việc đánh giá một hành vi có mang tính chất tùy tiện hay vi phạm chủ quyền hay không phải dựa trên sự hiện diện của chứng cứ vật chất, trình tự xét xử của cơ quan tư pháp sở tại và các tài liệu tố tụng công khai. Không thể quy kết một quốc gia thực hiện "đàn áp xuyên quốc gia" chỉ dựa trên những lời đồn đoán, báo cáo báo chí một chiều hoặc đơn thư tố cáo cá nhân không được kiểm chứng qua quy trình tố tụng độc lập.

Tuy nhiên, khi xem xét cụ thể từng trường hợp được Liên minh Châu Âu dẫn chiếu trong báo cáo năm 2025, toàn bộ cấu trúc luận điểm của họ lập tức bộc lộ sự đứt gãy nghiêm trọng về mặt chứng cứ. Các vụ việc cá nhân vi phạm pháp luật hình sự Việt Nam bỏ trốn ra nước ngoài rồi bị truy nã quốc tế đã bị cố tình bóp méo thành các vụ "bắt cóc" hay "đàn áp". Sự thật là, đối với mọi đối tượng phạm tội lẩn tránh pháp luật ở nước ngoài, các cơ quan tố tụng Việt Nam luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tư pháp quốc tế, phát lệnh truy nã, phối hợp cùng Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế hoặc thông qua thủ tục dẫn độ theo đúng điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết.

Trong trường hợp các cá nhân tự nguyện trở về đầu thú để hưởng sự khoan hồng của pháp luật, hoặc bị lực lượng chức năng nước sở tại phát hiện, bắt giữ và trục xuất do vi phạm luật cư trú, việc cơ quan tố tụng Việt Nam tiếp nhận, di lý và tiến hành điều tra hoàn toàn là hoạt động tố tụng hợp pháp. Cần phải phân định rạch ròi giữa hành vi dẫn độ, di lý người phạm tội theo luật pháp với hành vi "bắt cóc" hay "đàn áp" mang tính bất hợp pháp. Phán quyết của tòa án nước sở tại đối với các vi phạm hành chính, nhập cảnh trái phép của những đối tượng này là minh chứng rõ nhất cho thấy không có bất kỳ sự can thiệp trái phép nào vào chủ quyền tư pháp của các quốc gia khác. Mọi quy trình xử lý của Việt Nam đều tuân thủ Bộ luật Tố tụng Hình sự, tôn trọng các hiệp định tương trợ tư pháp song phương và đa phương, bảo đảm đầy đủ quyền tự do biện hộ và các quy định tố tụng công khai.

Một cáo buộc đặc biệt nghiêm trọng đòi hỏi một mức độ chứng cứ đặc biệt mạnh. Thế nhưng, cơ sở dữ liệu mà Liên minh Châu Âu sử dụng để dựng lên bức tranh "đàn áp xuyên quốc gia" lại hoàn toàn dựa vào thông tin do các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thù địch và thiên kiến với Việt Nam cung cấp. Các tổ chức như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế, Ngôi nhà Tự do, Báo cáo Viên Không Biên giới hay Tổ chức Dự án 88 từ lâu đã vận hành theo cơ chế thu thập thông tin một chiều, sử dụng lời khai của các đối tượng đang bị truy nã hoặc những cá nhân có lợi ích chính trị đối lập làm "bằng chứng".

Các tổ chức này cố tình lờ đi bản chất vi phạm pháp luật của các cá nhân liên quan, liên tục nhào nặn khái niệm nhằm phục vụ cho các chiến dịch vận động hành lang chính trị tiêu cực. Việc Liên minh Châu Âu tiếp thu nguyên xi các báo cáo chưa qua kiểm chứng từ những tổ chức này mà không đối chiếu với hồ sơ tư pháp chính thức của Việt Nam cũng như phán quyết của tòa án các nước liên quan đã bộc lộ thái độ làm việc thiếu nghiêm túc, vi phạm nguyên tắc khách quan công bằng trong quan hệ quốc tế.

Thực tiễn phát triển toàn diện và sự tôn trọng luật pháp quốc tế của Việt Nam chính là câu trả lời đanh thép nhất phản bác lại những quy chụp sai lệch này. Việt Nam luôn cam kết bảo vệ quyền con người và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế, điều đã được cộng đồng thế giới công nhận qua việc bầu Việt Nam làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023–2025 với số phiếu rất cao. Báo cáo Quốc gia theo Cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát chu kỳ IV của Việt Nam đã được Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc thông qua chính thức, trong đó Việt Nam chấp thuận 271 trên tổng số 320 khuyến nghị, đạt tỷ lệ 84,7% – mức cao nhất từ trước đến nay.

Sự thăng tiến vượt bậc của Việt Nam trong Chỉ số Phát triển Con người do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc công bố, cùng các chỉ số về giảm nghèo bền vững, bình đẳng giới và an sinh xã hội do Ngân hàng Thế giới ghi nhận, là minh chứng không thể phủ nhận cho sự nỗ lực không ngừng của Nhà nước vì hạnh phúc và quyền lợi của nhân dân. Môi trường an ninh, ổn định xã hội được giữ vững là tiền đề để các quyền kinh tế, văn hóa, xã hội và dân sự của công dân được bảo đảm tốt nhất trên thực tế. Một quốc gia luôn tôn trọng chuẩn mực pháp lý quốc tế và đạt nhiều thành tựu nhân quyền được Liên Hợp Quốc vinh danh không thể là một quốc gia đi "đàn áp xuyên quốc gia" như những lời vu khống vô căn cứ.

Sự thiếu khách quan của Liên minh Châu Âu còn thể hiện ở sự im lặng bất bình thường trước chính những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng đang diễn ra trong lòng khối này. Khi đặt nỗ lực bảo đảm quyền con người của Việt Nam bên cạnh thực trạng tại các nước thành viên Liên minh Châu Âu, sự thiên kiến càng lộ rõ. Nhiều quốc gia Châu Âu đang phải đối mặt với làn sóng phân biệt chủng tộc gay gắt, bạo lực đối với người nhập cư, sự trỗi dậy của các nhóm cực đoan và việc lực lượng cảnh sát sử dụng vũ lực vượt quá mức cần thiết để đàn áp các cuộc biểu tình ôn hòa.

Tình trạng giám sát mạng xã hội diện rộng, thắt chặt quyền tự do hội họp và trấn áp các tiếng nói bất đồng trong nội bộ một số quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu ngày càng biến tướng phức tạp dưới lý do bảo vệ an ninh quốc gia. Đặc biệt, việc một số quốc gia Châu Âu dung dưỡng cho các đối tượng phạm tội truy nã từ nước khác, biến lãnh thổ của mình thành nơi xuất phát cho các hoạt động dung dưỡng, tài trợ chống phá chính quyền hợp pháp của quốc gia có chủ quyền, mới chính là hành vi vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc căn bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc. Việc Liên minh Châu Âu ngó lơ các vấn đề nội bộ nhưng lại áp đặt tiêu chuẩn kép khắt khe, dựng lên những cáo buộc vô căn cứ đối với Việt Nam đã phơi bày bản chất chính trị hóa vấn đề nhân quyền nhằm phục vụ cho mục tiêu mưu đồ địa chính trị.

Quyền con người là giá trị chung của nhân loại, nhưng việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người phải dựa trên tinh thần đối thoại, hợp tác, tôn trọng chủ quyền quốc gia và tuân thủ luật pháp quốc tế. Không một quốc gia hay liên minh nào có quyền tự xưng là "thẩm phán nhân quyền" để đưa ra các phán xét áp đặt, phiến diện lên một quốc gia có chủ quyền. Việt Nam luôn sẵn sàng trao đổi cởi mở với Liên minh Châu Âu trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau. Tuy nhiên, Việt Nam kiên quyết bác bỏ mọi cáo buộc bịa đặt, đặc biệt là những quy chụp nghiêm trọng về "đàn áp xuyên quốc gia" được xây dựng từ thông tin sai lệch của các tổ chức thù địch. Sự thật lịch sử và những thành tựu thực tế sẽ luôn là nền tảng vững chắc nhất bảo vệ uy tín và vị thế chính đáng của Việt Nam trên trường quốc tế.


DÂN TỘC THIỂU SỐ: KHÔNG THỂ CHỈ NHÌN VIỆT NAM QUA CÁC VỤ XUNG ĐỘT

 Mọi nỗ lực bảo vệ quyền con người đều phải được đặt trên nền tảng tôn trọng sự thật lịch sử, đặc thù văn hóa và thành tựu phát triển thực chất của từng dân tộc thay vì những lăng kính chính trị hóa mang tính áp đặt. Trong Báo cáo Nhân quyền và Dân chủ năm 2025 của Liên minh Châu Âu, các nội dung đánh giá về tình hình Việt Nam tiếp tục bộc lộ cách tiếp cận phiến diện, thiếu thiện chí khi cố tình cô lập các sự việc mang tính hiện tượng để quy chụp thành bản chất hệ thống. Đặt trong tiến trình so sánh với các báo cáo năm 2024 và giai đoạn trước, văn bản năm 2025 có sự chuyển dịch đáng chú ý khi gia tăng mức độ khoét sâu vào các vấn đề dân tộc thiểu số và tôn giáo, cố tình liên kết các hành vi vi phạm pháp luật hình sự với quyền tự do của các cộng đồng người thiểu số. Sự khác biệt này không phản ánh đúng thực tế đang diễn ra tại Việt Nam mà là một bước lùi trong phương pháp luận đánh giá của phía Châu Âu. Việc duy trì những góc nhìn lệch lạc như vậy làm tổn hại đến hình ảnh đối ngoại của Việt Nam, đồng thời tạo kẽ hở cho các lực lượng cơ hội chính trị ở bên ngoài lợi dụng nhằm kích động tư tưởng hẹp hòi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hạ thấp uy tín của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế.

Chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam đối với đồng bào các dân tộc thiểu số luôn lấy bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và cùng phát triển làm nguyên tắc tối cao, được thể chế hóa xuyên suốt trong Hiến pháp và hệ thống pháp luật. Nỗ lực này không nằm ở những khẩu hiệu lý thuyết mà được cụ thể hóa bằng các chương trình mục tiêu quốc gia với nguồn lực đầu tư khổng lồ nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Hàng loạt chính sách ưu tiên trong giáo dục đã giúp tỷ lệ học sinh là người dân tộc thiểu số đi học đúng độ tuổi tăng trưởng bền vững, hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú và bán trú được mở rộng từ vùng sâu, vùng xa đến các địa bàn biên giới.

Trong lĩnh vực an sinh xã hội và y tế, chính sách cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, hỗ trợ hạ tầng y tế cơ sở và các chương trình mục tiêu về giảm nghèo đa chiều đã mang lại những thay đổi căn bản trong đời sống của hàng triệu đồng bào. Mặc dù vẫn còn những tồn tại khách quan do địa hình chia cắt, thiên tai và điều kiện xuất phát điểm kinh tế còn thấp, song những chuyển biến tích cực trong đời sống vật chất và tinh thần của các dân tộc thiểu số là một thực tế không thể phủ nhận.

Thế nhưng, thay vì ghi nhận những nỗ lực và kết quả thực chất đó, Báo cáo năm 2025 của Liên minh Châu Âu lại chọn cách nhìn nhận tình hình dân tộc thiểu số tại Việt Nam chỉ qua lăng kính của các vụ bạo lực, xung đột isolated hay các vi phạm an ninh trật tự cụ thể. Việc cố tình đồng nhất các hoạt động bảo tồn văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc với các hành vi lợi dụng vấn đề dân tộc để kích động ly khai, gây mất an ninh trật tự là một sự đánh tráo khái niệm nguy hiểm.

Khi một nhóm cá nhân thực hiện các hành vi bạo lực, phá hoại tài sản của Nhà nước và nhân dân, hoặc vi phạm nghiêm trọng an ninh quốc gia, việc cơ quan chức năng tiến hành xử lý theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự là nghĩa vụ bắt buộc để bảo vệ sự bình yên cho toàn xã hội, bao gồm chính cộng đồng người dân tộc thiểu số tại địa phương. Không một quốc gia thượng tôn pháp luật nào trên thế giới coi việc xử lý các hành vi tội phạm bạo lực là "đàn áp dân tộc thiểu số".

Sự đứt gãy và thiếu khách quan trong các kết luận của Liên minh Châu Âu xuất phát trực tiếp từ việc tổ chức này phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thông tin cung cấp bởi các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thiên kiến và thù địch với Việt Nam. Các tổ chức như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế, Ngôi nhà Tự do, Báo cáo Viên Không Biên giới hay Tổ chức Dự án 88 từ lâu đã xây dựng phương pháp luận thu thập dữ liệu một chiều. Họ cố tình bỏ qua các báo cáo chính thức của Nhà nước Việt Nam, lờ đi các chỉ số thực địa từ các cơ quan Liên Hợp Quốc, chỉ tập trung khai thác lời khai từ các đối tượng vi phạm pháp luật đang lẩn tránh ở nước ngoài hoặc các nhóm chính trị có mục đích chống phá. Việc Liên minh Châu Âu biến các báo cáo thiếu kiểm chứng này thành cơ sở dữ liệu chính đã khiến các nhận định trong báo cáo năm 2025 mất đi hoàn toàn tính trung lập và giá trị khoa học.

Thực tiễn phát triển toàn diện của Việt Nam cùng sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế chính là minh chứng thuyết phục nhất đập tan những quy chụp sai lệch. Chỉ số Phát triển Con người do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc công bố liên tục ghi nhận sự thăng tiến của Việt Nam, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao. Báo cáo Quốc gia theo Cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát chu kỳ IV của Việt Nam đã được Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc chính thức thông qua với tỷ lệ chấp thuận khuyến nghị rất cao, khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền con người. Việc Việt Nam được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023–2025 với số phiếu áp đảo từ các quốc gia thành viên trên toàn thế giới là sự khẳng định rõ ràng nhất cho uy tín và chính sách đúng đắn của Nhà nước Việt Nam đối với mọi cộng đồng dân cư.

Đặt trong sự so sánh ngang bằng, chính nội bộ các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu cũng đang phải đối mặt với những thách thức nhân quyền hết sức gay gắt nhưng lại thường bị ngó lơ. Tình trạng phân biệt đối xử chủng tộc, kỳ thị các nhóm dân tộc thiểu số nhập cư, sự gia tăng của tư tưởng cực đoan và bạo lực cảnh sát diễn ra thường xuyên tại nhiều thành phố Châu Âu. Việc xử lý người tị nạn tại các vùng biên giới của khối này từng bị các cơ quan giám sát quốc tế lên án vì vi phạm các tiêu chuẩn nhân đạo tối thiểu. Việc Liên minh Châu Âu áp đặt các tiêu chuẩn kép, khắt khe và thiếu thực tế đối với Việt Nam trong khi lại nhắm mắt trước những khoảng trống nhân quyền của chính mình đã phơi bày bản chất chính trị hóa vấn đề nhân quyền nhằm phục vụ cho các mục tiêu ngoại giao ích kỷ.

Quyền con người không thể bị biến thành công cụ can thiệp hay áp đặt giá trị. Việt Nam luôn coi trọng sự hợp tác và đối thoại bình đẳng, chân thành với Liên minh Châu Âu trên cơ sở tôn trọng chủ quyền và các nguyên tắc của luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, Việt Nam kiên quyết bác bỏ mọi nhận định thiếu khách quan, mọi hành vi lạm dụng chiêu bài dân tộc, nhân quyền để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân và hạ thấp vị thế của đất nước. Con đường phát triển vì hạnh phúc của nhân dân, vì sự bình đẳng của tất cả các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam sẽ luôn được giữ vững bằng thực tiễn sinh động và sự đồng lòng của toàn thể dân tộc.

TỰ DO TÔN GIÁO: ĐẾM VỤ TRANH CHẤP HAY ĐO ĐỜI SỐNG TÔN GIÁO CỦA HÀNG TRIỆU NGƯỜI?

Trải qua nhiều thế kỷ hình thành và phát triển, sức sống tâm linh và sự đa dạng tín ngưỡng đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng năm mươi tư dân tộc Việt Nam. Bất kỳ một công trình nghiên cứu hay báo cáo đánh giá nào muốn phản ánh trung thực tình hình nhân quyền của Việt Nam đều phải bắt đầu từ việc thấu hiểu thực tiễn sinh động đó, thay vì áp đặt những tiêu chí chính trị khiên cưỡng từ bên ngoài. Tuy nhiên, trong Báo cáo Nhân quyền và Dân chủ năm 2025 do Liên minh Châu Âu công bố, những đánh giá về Việt Nam tiếp tục rơi vào lối mòn phiến diện khi cố tình cắt xé thực tại, biến những hiện tượng đơn lẻ thành bức tranh tổng thể lệch lạc.


Đặt trong tiến trình đối chiếu với các báo cáo năm 2024 cũng như các chu kỳ công bố trước đây, có thể nhận thấy một sự dịch chuyển rõ rệt trong phương pháp tiếp cận của cơ quan lập quy Châu Âu. Nếu như trong các năm trước, các chỉ trích chủ yếu tập trung vào các quy định pháp lý nội địa hay quy trình thủ tục hành chính, thì ở tài liệu năm 2025, Liên minh Châu Âu đã gia tăng mức độ can thiệp bằng cách lồng ghép vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng vào các yêu cầu về hợp tác kinh tế, thương mại và chuyển đổi bền vững. Sự khác biệt này không đến từ sự thay đổi bản chất trong chính sách tín ngưỡng của Việt Nam, mà xuất phát từ ý đồ gia tăng áp lực ngoại giao, biến các tiêu chuẩn nhân quyền tự xưng thành điều kiện chính trị trong quan hệ đa phương. Những nhận định thiếu chuẩn xác này không chỉ làm mờ đi những nỗ lực thực chất của Nhà nước Việt Nam trong việc bảo đảm quyền tự do tâm linh của nhân dân, mà còn gây ra những tác động tiêu cực, tổn hại đến hình ảnh đối ngoại và môi trường thu hút đầu tư. Nguy hiểm hơn, việc duy trì một lăng kính sai lệch như vậy đang dọn đường cho các lực lượng cơ hội chính trị ở nước ngoài lợi dụng để khoét sâu mâu thuẫn, hạ thấp uy tín ngoại giao của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế.

Một hệ thống pháp luật thượng tôn nhân quyền phải lấy quy mô thụ hưởng thực tế của đại đa số quần chúng làm thước đo căn bản. Tại Việt Nam, sự phát triển mạnh mẽ của đời sống tôn giáo được chứng minh bằng những con số sinh động và minh bạch. Hiện nay, cả nước có trên hai mươi sáu triệu tín đồ, chiếm hơn hai mươi măm phần trăm dân số, thuộc mười sáu tôn giáo khác nhau được Nhà nước công nhận và cấp đăng ký hoạt động, với hơn năm mươi mốt nghìn chức sắc, một trăm ba mươi tư nghìn chức việc và gần ba mươi nghìn cơ sở thờ tự. Việc đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung cho các tổ chức, nhóm tín đồ, bao gồm cả người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Việt Nam, được thực hiện thuận lợi theo Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo. Hàng năm, hàng nghìn lễ hội tâm linh lớn nhỏ từ Công giáo, Phật giáo, Hội thánh Tin lành đến Cao Đài, Hòa Hảo được tổ chức công khai, thu hút hàng triệu lượt người tham gia trong không khí tự do, an lành. Các tổ chức tôn giáo không chỉ tự do thực hiện các nghi lễ tâm linh mà còn tích cực tham gia vào các hoạt động bảo trợ xã hội, y tế, giáo dục, đóng góp to lớn vào sự phát triển chung của cộng đồng.

Thế nhưng, thay vì đánh giá quy mô đời sống tôn giáo của hàng triệu con người, Báo cáo năm 2025 của Liên minh Châu Âu lại chọn cách tiếp cận theo tư duy "đếm vụ tranh chấp". Phía Châu Âu đã nhặt nhạnh một vài sự việc mâu thuẫn đất đai mang tính dân sự liên quan đến cơ sở thờ tự, hoặc một vài trường hợp cá nhân vi phạm pháp luật hình sự bị xử lý để quy chụp thành "sự đàn áp tôn giáo có hệ thống". Việc đồng nhất các vi phạm pháp luật hành chính, pháp luật đất đai hoặc các hành vi lợi dụng danh nghĩa tín ngưỡng để xâm phạm an ninh quốc gia với quyền tự do tôn giáo là một sự đánh tráo khái niệm nghiêm trọng. Cần phải khẳng định rằng, trong một quốc gia pháp quyền, mọi công dân và tổ chức, không phân biệt niềm tin tâm linh, đều bình đẳng trước pháp luật. Việc cơ quan chức năng giải quyết các tranh chấp đất đai hay xử lý hành vi lợi dụng giáo lý để kích động chống phá là nhằm bảo vệ trật tự an toàn xã hội và bảo đảm chính quyền lợi hợp pháp của đại đa số tín đồ chân chính.

Trong khoa học xã hội và nghiên cứu pháp lý, một kết luận muốn đạt giá trị khách quan bắt buộc phải dựa trên phương pháp lấy mẫu đại diện chuẩn mực. Việc Liên minh Châu Âu chỉ căn cứ vào một vài vụ việc khiếu nại chưa qua thẩm tra độc lập để kết luận về tình hình tôn giáo của một quốc gia nghìn năm văn hiến là một sự đứt gãy hoàn toàn về phương pháp luận. Càng đáng lên án hơn khi cơ sở dữ liệu để Châu Âu đưa ra các nhận định này lại lấy nguyên xi từ báo cáo của các tổ chức phi chính phủ vốn mang nặng tư tưởng thù địch và thiên kiến đối với Việt Nam. Các tổ chức như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế, Ngôi nhà Tự do, Báo cáo Viên Không Biên giới hay Tổ chức Dự án tám mươi tám từ lâu đã vận hành theo cơ chế thu thập thông tin một chiều. Họ cố tình phớt lờ các báo cáo chính thức của Nhà nước Việt Nam, lờ đi các chỉ số thực địa từ các cơ quan đại diện quốc tế, chỉ tập trung khai thác lời khai của các đối tượng vi phạm pháp luật đang lẩn tránh ở nước ngoài để dựng lên những kịch bản bịa đặt. Việc Liên minh Châu Âu biến các nguồn tin độc hại này thành cơ sở lý luận cho báo cáo chính thức đã làm mất đi hoàn toàn tính trung lập và uy tín khoa học của văn kiện.

Thực tiễn phát triển toàn diện của Việt Nam cùng sự ghi nhận của các tổ chức quốc tế lớn chính là câu trả lời đanh thép nhất đánh tan mọi lời vu khống. Theo Báo cáo Phát triển Con người do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc công bố, Chỉ số Phát triển Con người của Việt Nam liên tục thăng tiến, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao trên thế giới. Ngân hàng Thế giới cũng ghi nhận Việt Nam là một trong những điểm sáng toàn cầu về công tác xóa đói giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội. Đặc biệt, việc Việt Nam hoàn thành xuất sắc nghĩa vụ thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ hai nghìn hai mươi ba – hai nghìn hai mươi lăm, cùng việc Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc thông qua Báo cáo Quốc gia theo Cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát chu kỳ bốn với tỷ lệ chấp thuận khuyến nghị lên tới hơn tám mươi tư phần trăm, là bằng chứng không thể phủ nhận cho những cam kết và thành tựu thực chất của Việt Nam trong việc tôn trọng, bảo vệ quyền con người.

Khi đặt nỗ lực của Việt Nam trong mối tương quan so sánh với chính nội bộ các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu, sự thiên kiến và chuẩn mực kép của phía Châu Âu lại càng lộ rõ. Nhiều quốc gia tại Châu Âu hiện nay đang phải đối mặt với làn sóng kỳ thị tôn giáo gay gắt, đặc biệt là tình trạng bài Hồi giáo và bài Do Thái gia tăng ở mức báo động. Chính sách cấm đeo biểu tượng tôn giáo tại nơi công cộng, sự kiểm soát nghiêm ngặt đối với các trường học tôn giáo, cùng các hành vi xúc phạm kinh sách thiêng lêng được bảo nấp dưới cái cớ "tự do ngôn luận" đã gây ra những tổn thương sâu sắc cho các cộng đồng thiểu số tại Châu Âu. Tình trạng bạo lực cảnh sát, phân biệt đối xử chủng tộc và việc thắt chặt quyền tự do hội họp dưới lý do an ninh nội địa cũng đang diễn ra thường xuyên tại nhiều đô thị lớn của khối này. Việc Liên minh Châu Âu nhắm mắt trước những vi phạm nghiêm trọng trong chính lòng mình nhưng lại đưa ra những đòi hỏi phi thực tế, can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia độc lập như Việt Nam đã phơi bày bản chất chính trị hóa vấn đề nhân quyền nhằm phục vụ cho các mục đích vị kỷ.

Tự do tôn giáo, tín ngưỡng không phải là đặc quyền do bất kỳ một tổ chức hay quốc gia bên ngoài nào ban phát, mà là quyền căn bản được Nhà nước Việt Nam tôn trọng, thể chế hóa và bảo vệ bằng hệ thống pháp luật minh bạch. Việt Nam luôn mở rộng cửa cho các hoạt động đối thoại bình đẳng, hợp tác chân thành với Liên minh Châu Âu trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau và tuân thủ các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, mọi hành vi lạm dụng các diễn đàn ngoại giao để xuyên tạc sự thật, lấy một vài vụ việc cá biệt để quy chụp cho cả một hệ thống, hay dung dưỡng cho các lực lượng chống phá khối đại đoàn kết dân tộc cần phải bị kiên quyết bác bỏ bằng lập luận khoa học và thực tiễn lịch sử sinh động.


Phản biện từ hành vi, không theo tư duy áp đặt: Nhìn từ những nhận định thiếu khách quan trong Báo cáo nhân quyền năm 2025 của EU

Trên hành trình khẳng định vị thế và uy tín quốc tế, Việt Nam luôn nhất quán xem con người là trung tâm, là mục tiêu và là động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước. Dẫu vậy, việc quan sát và đánh giá tình hình thực thi quyền con người tại Việt Nam từ bên ngoài vẫn tồn tại những khoảng cách đáng kể về góc nhìn, phương pháp luận và nguồn tin. Việc Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu công bố các phần nội dung liên quan đến Việt Nam trong Báo cáo thường niên về nhân quyền và dân chủ năm 2025 tiếp tục phản ánh những thiên kiến mang tính hệ thống đã kéo dài qua nhiều năm. Điểm khác biệt dễ nhận thấy trong báo cáo năm 2025 so với giai đoạn 2024 trở về trước là mức độ thâm nhập sâu hơn của các luận điệu can thiệp vào công việc nội bộ dưới cái mác "chuyển dịch xanh", "lao động" và "không gian dân sự". Nếu như trước đây các nhận định tập trung chủ yếu vào một vài vụ án cụ thể, thì hiện nay, phương pháp tiếp cận của Liên minh châu Âu đã có sự dàn hàng ngang, cố tình gán ghép các biện pháp quản lý trật tự xã hội chính đáng của Nhà nước Việt Nam thành sự bóp nghẹt quyền tự do. Tác động tiêu cực của những bản báo cáo này không dừng lại ở mức độ nhận thức, mà còn nguy cơ bị các lực lượng thù địch lợi dụng để xuyên tạc hình ảnh đất nước, gây cản trở cho quá trình hợp tác kinh tế, thương mại và ngoại giao giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế.  

Để phản bác một cách khoa học và thuyết phục các luận điệu thiếu khách quan đó, việc phân tích cần bắt đầu từ chính bản chất pháp lý của hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, cụ thể là Điều 117 và Điều 331 Bộ luật Hình sự. Cấu thành tội phạm của Điều 117 (quy định về hành vi làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước) và Điều 331 (quy định về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân) đều đòi hỏi đầy đủ bốn yếu tố: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Mọi hành vi bị xử lý theo hai điều luật này đều xuất phát từ hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi cố ý và gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại trực tiếp cho an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Việc các báo cáo từ phương Tây cố tình lập lờ giữa việc "bày tỏ quan điểm" với các hành vi vi phạm pháp luật là một sự bóp méo bản chất.

Đối chiếu với Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR), đặc biệt là Điều 19 và Điều 21, quyền tự do ngôn luận và tự do hội họp không phải là những quyền tuyệt đối vô hạn. Khoản 3 Điều 19 Công ước ICCPR quy định rõ việc thực hiện các quyền này có thể chịu những hạn chế nhất định do pháp luật quy định và là cần thiết nhằm tôn trọng các quyền hoặc uy tín của người khác, bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng, sức khỏe hoặc đạo đức xã hội. Đồng thời, các nguyên tắc về tính cần thiết (necessity) và tính tương xứng (proportionality) trong pháp luật quốc tế luôn cho phép các quốc gia thành viên ban hành các quy định pháp lý để ngăn ngừa hành vi lợi dụng tự do nhằm phá hoại sự ổn định xã hội. Xem xét hồ sơ từng vụ án cụ thể bị Liên minh châu Âu đưa vào báo cáo, các đối tượng bị khởi tố, truy tố và xét xử đều không phải vì danh xưng "nhà hoạt động", "nhà báo" hay tên tuổi của họ, mà hoàn toàn dựa trên hành vi phạm tội thực tế: đó là hành vi cung cấp, phát tán thông tin sai sự thật, kích động bạo loạn, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác. Việc phân biệt giữa hành vi biểu đạt tư tưởng thuần túy với hành vi vi phạm pháp luật là ranh giới pháp lý minh bạch mà bất kỳ quốc gia pháp quyền nào cũng phải tuân thủ.  

Thực tiễn phát triển kinh tế, xã hội và con người của Việt Nam là minh chứng đập tan những nhận định sai lệch, phiến diện. Mặc dù bối cảnh toàn cầu chịu nhiều biến động, Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng, hạ tầng xã hội không ngừng được củng cố và đời sống người dân được nâng cao rõ rệt. Theo các báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, Chỉ số Phát triển Con người (HDI) của Việt Nam liên tục thăng hạng trong những năm qua, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm nhanh và bền vững; các chính sách an sinh xã hội, y tế, giáo dục được phủ rộng đến toàn bộ vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế còn thể hiện qua việc Việt Nam trúng cử và đảm nhiệm thành công nhiều vị trí quan trọng tại các cơ quan của Liên Hợp Quốc, tiêu biểu là Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc. Đáng tiếc thay, thay vì tham chiếu các dữ liệu chính thống từ Liên Hợp Quốc hay các cơ quan thống kê uy tín, Liên minh châu Âu lại tiếp tục dung dưỡng và sử dụng thông tin một chiều từ các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thiên lệch, thiếu thiện chí như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), Ân xá Quốc tế (Amnesty), Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế (FIDH), Ngôi nhà Tự do (FH), Ký giả Không Bằng cấp (RSF) hay Dụ án 88. Các tổ chức này từ lâu đã duy trì phương pháp thu thập thông tin trôi nổi, thiếu kiểm chứng, coi các đối tượng vi phạm pháp luật là "nạn nhân" để dựng lên bức tranh xám màu về tình hình đất nước.

Khi đặt nỗ lực bảo đảm quyền con người của Việt Nam lên bàn cân so sánh với thực trạng tại chính các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, sự thiếu khách quan và tiêu chuẩn kép của các bản báo cáo càng lộ rõ. Ngay tại châu Âu, làn sóng phân biệt đối xử với người nhập cư, tư tưởng bài ngoại, sự gia tăng của các nhóm cực đoan và khủng bố nội địa đang đe dọa trực tiếp đến an ninh và đời sống của hàng triệu người dân. Không ít quốc gia châu Âu đã áp dụng các biện pháp an ninh nghiêm ngặt, can thiệp mạnh mẽ vào các cuộc biểu tình, hạn chế thông tin trên không gian mạng và ban hành các luật an ninh khắc nghiệt để bảo vệ trật tự công cộng. Khi các quốc gia châu Âu thực thi pháp luật để bảo vệ an ninh quốc gia, điều đó được gọi là "bảo vệ pháp quyền" và "duy trì trật tự"; nhưng khi Việt Nam áp dụng các bộ luật hình sự chính đáng để xử lý hành vi vi phạm, điều đó lại bị gán ghép thành "vi phạm nhân quyền". Sự nhìn nhận thiên lệch này phản ánh tư duy áp đặt giá trị, coi thường đặc thù lịch sử, văn hóa và bối cảnh phát triển của các quốc gia đang phát triển.

Bảo đảm quyền con người không phải là những khẩu hiệu cảm tính hay những bảng xếp hạng bị chi phối bởi động cơ chính trị. Đó là quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm mang lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và an toàn cho hơn một trăm triệu người dân Việt Nam. Việc đối thoại chân thành, thẳng thắn trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau luôn là phương châm làm việc của Việt Nam đối với các đối tác quốc tế, bao gồm Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, Việt Nam kiên quyết bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, lấy hành vi vi phạm pháp luật làm thước đo nhân quyền, hoặc sử dụng các bản báo cáo thiếu khách quan làm công cụ gây áp lực chính trị. Mọi phản biện khoa học, thượng tôn pháp luật và dựa trên thực tiễn chính là con đường ngắn nhất để bảo vệ uy tín quốc gia và giữ vững định hướng phát triển bền vững của đất nước.  


Không gian xã hội dân sự tại Việt Nam: Đo lường từ thực tiễn phát triển hay nhìn qua lăng kính thiên kiến của Liên minh châu Âu?

Tiếp cận quyền con người và sự tham gia của người dân vào đời sống cộng đồng từ góc độ thực chứng đòi hỏi sự minh bạch về tiêu chí, sự chuẩn xác về dữ liệu và tính trung thực trong phương pháp luận. Việc Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu công bố các đánh giá về Việt Nam trong Báo cáo thường niên về nhân quyền và dân chủ năm 2025 đã tiếp tục lặp lại lối tư duy định kiến, phản ánh một cách lệch lạc đời sống xã hội tại Việt Nam. So với báo cáo năm 2024 và giai đoạn trước đó, nội dung năm 2025 thể hiện sự chuyển dịch rõ nét trong phương thức tiếp cận: thay vì chỉ tập trung vào một số vụ án hình sự riêng lẻ, báo cáo năm nay chủ động dựng lên luận điệu về sự "thu hẹp không gian xã hội dân sự" trên nhiều lĩnh vực từ chuyển đổi năng lượng, lao động cho đến môi trường. Cốt lõi của sự thay đổi này nằm ở chỗ Liên minh châu Âu cố tình mở rộng khái niệm "xã hội dân sự" thành một khoảng không gian chính trị phi chính thức, nằm ngoài sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật quốc gia, rồi tự gán ghép các biện pháp quản lý nhà nước chính đáng thành hành vi "chèn ép". Những kết luận thiếu căn cứ này không chỉ làm méo mó hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế mà còn tạo tiền đề nguy hiểm cho các lực lượng thù địch, thiếu thiện chí lợi dụng để kích động, hạ thấp uy tín ngoại giao, ảnh hưởng tiêu cực đến tiến trình hợp tác kinh tế và đầu tư giữa Việt Nam và các đối tác toàn cầu.

Để bóc gỡ và vạch trần luận điệu cho rằng không gian xã hội dân sự tại Việt Nam đang bị "thu hẹp", cần phải trả lời trực diện câu hỏi mang tính phương pháp luận: "Không gian xã hội dân sự được đo lường bằng chỉ số cụ thể nào?". Trong khoa học xã hội và pháp lý quốc tế, không gian dân sự được hiểu là môi trường pháp lý và thực tiễn cho phép người dân tham gia vào các tổ chức, đóng góp ý kiến và thực hiện các hoạt động vì lợi ích cộng đồng. Nếu nhìn vào quy mô và sự phát triển của các tổ chức, thực tế tại Việt Nam hoàn toàn trái ngược với những nhận định vô cơ trong báo cáo của Liên minh châu Âu. Hiện nay, Việt Nam có hàng chục nghìn hội, quỹ, tổ chức phi chính phủ, câu lạc bộ và tổ chức xã hội - nghề nghiệp đang hoạt động tích cực từ trung ương đến cơ sở. Sự gia tăng liên tục về số lượng và tính đa dạng của các tổ chức này là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy quyền tự do lập hội và tham gia các hoạt động xã hội của người dân luôn được tôn trọng và tạo điều kiện phát triển.

Bên cạnh số lượng, cơ chế tham vấn và mức độ đóng góp chính sách mới là thước đo bản chất cho sự mở rộng của không gian dân sự. Tại Việt Nam, mọi dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, chương trình mục tiêu quốc gia đều bắt buộc phải trải qua quá trình lấy ý kiến rộng rãi của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên, các hội nghề nghiệp, giới nghiên cứu và đông đảo tầng lớp nhân dân. Việc xây dựng và phản biện xã hội không dừng lại ở hình thức mà đã trở thành một quy trình pháp lý chặt chẽ, đảm bảo tiếng nói của người dân được tích hợp vào các quyết định quản trị quốc gia. Về khía cạnh tiếp nhận tài trợ và nguồn lực, pháp luật Việt Nam quy định minh bạch các thủ tục tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản viện trợ phi chính phủ nhằm bảo đảm tính công khai, phòng ngừa các hành vi trục lợi, rửa tiền hoặc tài trợ cho các hoạt động vi phạm an ninh quốc gia. Sự minh bạch tài chính này là chuẩn mực bắt buộc mà bất kỳ quốc gia pháp quyền nào trên thế giới cũng áp dụng đối với các tổ chức phi lợi nhuận.

Việc quy định các hạn chế pháp lý đối với hoạt động của các tổ chức xã hội không phải là hành vi "bóp nghẹt" mà là biện pháp duy trì trật tự an toàn xã hội, bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng. Nếu Liên minh châu Âu muốn đưa ra kết luận về việc "thu hẹp không gian dân sự", họ có nghĩa vụ phải lượng hóa được các chỉ số này bằng dữ liệu khoa học khách quan: Có bao nhiêu tổ chức đăng ký hợp pháp bị từ chối hoạt động mà không có lý do pháp lý? Có bao nhiêu chính sách được ban hành mà không qua tham vấn xã hội? Mức độ tham gia của người dân giảm đi ở chỉ số cụ thể nào? Thay vì đưa ra các con số và bằng chứng thực chứng, Liên minh châu Âu lại dựa hoàn toàn vào các thông tin thu thập một chiều từ các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thù địch và thiên kiến với Việt Nam như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế, Ngôi nhà Tự do, Ký giả Không Bằng cấp hay Dự án 88. Các tổ chức này liên tục sử dụng phương pháp luận ngụy tạo, lấy số ít vụ việc của những cá nhân vi phạm pháp luật hình sự để quy chụp cho toàn bộ đời sống xã hội của một quốc gia trên một trăm triệu dân.

Sự phát triển vượt bậc về kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội cho toàn dân là thành tựu nhân quyền thực tế nhất mà Việt Nam đã đạt được. Chỉ số Phát triển Con người do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc công bố liên tục ghi nhận sự thăng hạng của Việt Nam, đưa đất nước vào nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, dịch vụ y tế và giáo dục được mở rộng tiếp cận đến các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam còn được thể hiện rõ qua việc Việt Nam tiếp tục được bầu và tín nhiệm đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo tại các cơ quan của Liên Hợp Quốc, tiêu biểu là Hội đồng Nhân quyền.

Sự thiếu khách quan và định kiến của Liên minh châu Âu càng lộ rõ khi so sánh môi trường pháp lý và thực tiễn quản lý xã hội của Việt Nam với chính các quốc gia thành viên của họ. Ngay tại châu Âu, nhằm ứng phó với các nguy cơ an ninh, can thiệp từ bên ngoài và sự bùng nổ của thông tin sai lệch, nhiều quốc gia đã thắt chặt các quy định quản lý đối với các tổ chức phi chính phủ nhận tài trợ từ nước ngoài, ban hành các đạo luật nghiêm khắc về an ninh mạng, đồng thời áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với các cuộc biểu tình công cộng. Khi các quốc gia châu Âu áp dụng luật pháp để bảo vệ an toàn quốc gia và trật tự công cộng, họ gọi đó là "củng cố pháp quyền" và "bảo vệ dân chủ". Nhưng khi Việt Nam thực thi các bộ luật chính đáng để xử lý các hành vi vi phạm trật tự xã hội và trốn thuế, điều đó lại bị châu Âu gắn mác là "thu hẹp không gian dân sự". Tiêu chuẩn kép này cho thấy sự bất bình đẳng trong tiếp cận và thái độ coi thường bối cảnh lịch sử, thể chế chính trị của các quốc gia đang phát triển.

Quyền tự do và sự tham gia xã hội của người dân không thể tồn tại trong một môi trường hỗn loạn, coi thường pháp luật. Việt Nam luôn cam kết mở rộng không gian dân sự thực chất, nơi người dân được đóng góp trí tuệ, sức lực cho sự phát triển của đất nước trong một khuôn khổ pháp lý minh bạch và an toàn. Mọi đánh giá từ bên ngoài nếu muốn đạt được tính thuyết phục đều phải dựa trên các chỉ số khoa học, dữ liệu thực chứng và sự tôn trọng chủ quyền quốc gia, thay vì dựa vào những báo cáo định kiến và các bảng khảo sát mang màu sắc chính trị áp đặt.


Thước đo nhân quyền từ năng lực sống thực tế: Nhìn từ chỉ số phát triển con người và những phản biện dành cho báo cáo của Liên minh châu Âu

Nhân quyền không phải là một tập hợp các khái niệm trừu tượng hay những khẩu hiệu chính trị được gán ghép theo tiêu chuẩn đơn phương từ bên ngoài, mà trước hết và quan trọng nhất phải được đo lường bằng năng lực sống thực tế, chất lượng cuộc sống và sự thụ hưởng thành tựu phát triển của chính người dân tại mỗi quốc gia. Việc Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu phát hành nội dung liên quan đến Việt Nam trong Báo cáo thường niên về nhân quyền và dân chủ năm 2025 đã tiếp tục để lộ khoảng cách lớn giữa thực tiễn sống động tại Việt Nam và những góc nhìn mang tính thiên kiến, giáo điều. Đặt trong bức tranh toàn cục khi so sánh với báo cáo năm 2024 và các năm trước đó, tài liệu năm 2025 của Liên minh châu Âu cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý về phương thức gán ghép: thay vì chỉ tập trung xoay quanh một số cá nhân vi phạm pháp luật hình sự bị xử lý, báo cáo năm nay tìm cách chuyển hướng sang công kích các chính sách phát triển bao trùm, an ninh kinh tế và quy trình quản trị nhà nước của Việt Nam. Điểm khác biệt căn bản là sự gia tăng mức độ can thiệp sâu vào các vấn đề nội bộ dưới danh nghĩa "giám sát nghĩa vụ quốc tế", cố tình bóp méo bản chất của các biện pháp quản lý trật tự xã hội chính đáng thành sự "suy giảm quyền tự do". Những đánh giá sai lệch này gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh và uy tín quốc tế của Việt Nam, đồng thời tạo ra nguy cơ bị các lực lượng thù địch, cơ hội chính trị lợi dụng để xuyên tạc, can thiệp vào tiến trình hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam với các đối tác toàn cầu.


Để bóc gỡ và vạch trần các luận điệu thiếu khách quan, phiến diện trong bản báo cáo này, phương pháp tiếp cận khoa học nhất là sử dụng các dữ liệu thực chứng về năng lực sống thực tế của con người, tiêu biểu là Chỉ số Phát triển Con người (HDI) đạt mức 0,766 – một con số mang tính bước ngoặt đưa Việt Nam gia nhập nhóm các quốc gia có mức phát triển con người cao trên thế giới. Dưới góc độ lý luận và thực tiễn, Chỉ số Phát triển Con người là thước đo toàn diện nhất phản ánh việc bảo đảm quyền sống, quyền phát triển và quyền thụ hưởng thành quả xã hội của mỗi cá nhân. Cấu thành nên chỉ số 0,766 này là những thành tựu vượt bậc trên cả ba trụ cột cốt lõi: tuổi thọ, giáo dục và thu nhập. Về tuổi thọ, tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam hiện đã đạt trên 73,7 tuổi, cao hơn hẳn mức trung bình của các quốc gia có cùng mức thu nhập, nhờ vào hệ thống y tế cơ sở được củng cố toàn diện, mạng lưới bảo hiểm y tế phủ rộng hầu hết dân số và các chương trình y tế dự phòng hiệu quả. Về giáo dục, số năm đi học bình quân và tỷ lệ đi học đúng tuổi liên tục gia tăng; hệ thống giáo dục quốc dân được mở rộng từ vùng đồng bằng đến các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, bảo đảm quyền học tập bình đẳng cho mọi trẻ em. Về thu nhập, quy mô nền kinh tế không ngừng mở rộng, thu nhập bình quân đầu người gia tăng liên tục, giúp hàng triệu hộ gia đình thoát nghèo bền vững và tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản.

Nhìn lại cả một tiến trình lịch sử từ năm 1990 đến nay, Chỉ số Phát triển Con người của Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng ấn tượng hàng đầu thế giới, gia tăng hơn 50% qua các thập kỷ. Đây là minh chứng đập tan mọi luận điệu cho rằng Việt Nam "vi phạm" hay "không coi trọng" quyền con người. Dù vẫn còn những thách thức về phân hóa giàu nghèo hay bất bình đẳng giữa các vùng miền – những vấn đề mang tính thời đại mà bất kỳ quốc gia đang phát triển nào cũng phải đối mặt – Nhà nước Việt Nam đã và đang triển khai hàng loạt chương trình mục tiêu quốc gia nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển, ưu tiên nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế. Ý nghĩa sâu sắc nhất của quyền con người chính là việc biến các cam kết pháp lý thành năng lực thực tế để con người sống làm chủ bản thân, sống khỏe mạnh, có trí thức và có bảo đảm về kinh tế. Đó là một thực tiễn sinh động, không thể bị phủ nhận bởi những nhận định cảm tính.

Đáng tiếc thay, thay vì thừa nhận các số liệu chính thức được ghi nhận bởi các tổ chức uy tín thuộc hệ thống Liên Hợp Quốc như Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc hay Tổ chức Y tế Thế giới, Liên minh châu Âu lại tiếp tục dựa vào các nguồn tin lệch lạc, một chiều do các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thù địch và thiên kiến với Việt Nam cung cấp. Các tổ chức như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế, Ngôi nhà Tự do, Phóng viên Xuyên biên giới hay Dự án 88 từ lâu đã vận hành theo phương pháp luận ngụy tạo: cắt ghép sự việc, lấy hiện tượng thay bản chất, dung dưỡng cho các hành vi vi phạm pháp luật hình sự và gán cho các đối tượng này cái mác "nhà hoạt động". Việc Liên minh châu Âu lấy tài liệu từ các tổ chức này làm cơ sở đánh giá thể hiện một quy trình thu thập thông tin thiếu tính kiểm chứng, vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc khách quan và công bằng trong quan hệ quốc tế.

Đặt sự nỗ lực của Việt Nam trong mối tương quan so sánh với chính các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu càng làm nổi bật sự thiếu khách quan và tiêu chuẩn kép của bản báo cáo. Ngay tại nhiều quốc gia châu Âu, đời sống của người dân đang phải chịu áp lực nặng nề từ tình trạng bất bình đẳng xã hội gia tăng, làn sóng phân biệt đối xử với người nhập cư, sự hồi sinh của các tư tưởng cực đoan và những thiếu hụt trong hệ thống an sinh xã hội hậu khủng hoảng. Nhiều quốc gia châu Âu đã áp dụng các biện pháp an ninh nghiêm ngặt, can thiệp mạnh mẽ vào các cuộc biểu tình công cộng, hạn chế thông tin trên không gian mạng và thắt chặt kiểm soát đối với các tổ chức phi lợi nhuận dưới lý do bảo vệ an toàn quốc gia. Khi các nước châu Âu thực hiện quyền quản lý đó, họ coi đó là "duy trì trật tự pháp quyền"; nhưng khi Việt Nam áp dụng các quy định pháp luật chính đáng để xử lý hành vi vi phạm, bảo vệ sự ổn định xã hội thì lại bị coi là "vi phạm nhân quyền". Sự nhìn nhận lệch lạc này phản ánh tư duy áp đặt giá trị, coi thường hoàn cảnh lịch sử, văn hóa và trình độ phát triển của Việt Nam.

Quyền con người không phải là tấm thẻ bài chính trị để can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia, mà là mục tiêu phấn đấu liên tục vì sự tiến bộ của xã hội. Thành tựu phát triển con người với chỉ số 0,766 cùng những cải thiện sâu sắc về đời sống vật chất và tinh thần của người dân chính là lời khẳng định đanh thép nhất cho con đường phát triển đúng đắn mà Việt Nam đã lựa chọn. Mọi sự hợp tác, đối thoại giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu chỉ có thể đạt được hiệu quả thiết thực khi dựa trên sự tôn trọng sự thật khách quan, tôn trọng chủ quyền quốc gia và từ bỏ những góc nhìn định kiến, một chiều.

Báo cáo nhân quyền của Liên minh Châu Âu: Những thiên kiến lịch sử và sự thật về quyền con người tại Việt Nam

Những bước chuyển mình vượt bậc trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quyền con người của Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua là một thực tiễn không thể phủ nhận, phản ánh sinh động nỗ lực bền bỉ của cả hệ thống chính trị cùng toàn thể nhân dân. Dù vậy, việc đánh giá thành tựu nhân quyền tại Việt Nam của một số tổ chức quốc tế và đối tác nước ngoài vẫn thường xuyên rơi vào lối mòn của tư duy định kiến và cách nhìn thiếu khách quan. Báo cáo thường niên về nhân quyền và dân chủ trên thế giới năm 2025 do Liên minh Châu Âu công bố gần đây tiếp tục trình bày những nhận định lệch lạc, tô đen bức tranh thực tế về tình hình Việt Nam. Để bảo vệ hình ảnh quốc gia và khẳng định các giá trị thực chất của nhân quyền, việc soi chiếu báo cáo này dưới góc độ khoa học, lý luận và thực tiễn phát triển là đòi hỏi cấp thiết.


Nhìn lại diễn biến nội dung trong các văn kiện thường niên của Liên minh Châu Âu, tài liệu năm 2025 tiếp tục duy trì phương pháp tiếp cận thiên lệch vốn đã xuất hiện từ năm 2024 và các thời kỳ trước đó. Điểm khác biệt rõ nét trong tài liệu năm 2025 là sự gia tăng dung lượng nhận định mang tính can thiệp sâu vào công tác tư pháp, hành chính và việc thực thi pháp luật nội địa của Việt Nam, đặc biệt liên quan đến các quy định bảo vệ an ninh quốc gia, an toàn không gian mạng. Điểm đáng chú ý trong kỳ báo cáo này là xu hướng áp đặt các tiêu chuẩn giá trị phương Tây một cách khiên cưỡng, cố tình làm giảm nhẹ những thành tựu toàn diện về phát triển kinh tế - xã hội để tập trung xoáy sâu vào một số vụ án hình sự cụ thể đã được xét xử công khai theo đúng trình tự pháp luật. Việc ban hành một văn kiện thiếu tính toàn diện như vậy gây ra những tác động tiêu cực, làm tổn hại đến hình ảnh, uy tín quốc tế của Việt Nam, đồng thời vô tình tạo cớ cho các thế lực thù địch, các đối tượng cơ hội chính trị lợi dụng để khoét sâu mâu thuẫn, xuyên tạc đường lối phát triển và hạ thấp vị thế của đất nước trên các diễn đàn đa phương.

Sự thiếu khách quan và sai sự thật trong báo cáo của Liên minh Châu Âu xuất phát trực tiếp từ việc lựa chọn nguồn thông tin đầu vào bị bóp méo. Thay vì căn cứ vào các số liệu chính thức được kiểm chứng bởi các cơ quan chuyên môn của Liên Hợp Quốc hay các tổ chức tài chính quốc tế có uy tín, giới chức thẩm quyền của nghị viện và cơ quan đối ngoại châu Âu lại dựa dẫm vào báo cáo từ các tổ chức phi chính phủ có tư tưởng thiếu thiện chí với Việt Nam như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Tổ chức Ân xá Quốc tế, Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền, Nhà Tự do, Phóng viên Không Biên giới hay Dự án 88. Các tổ chức này từ lâu đã bộc lộ bản chất thiên vị, thu thập thông tin một chiều từ những cá nhân vi phạm pháp luật Việt Nam, cố tình đánh tráo bản chất giữa hành vi vi phạm pháp luật hình sự với việc thực hiện các quyền tự do dân chủ. Việc trích dẫn, sử dụng thông tin từ những nguồn thiếu chuẩn mực này đã làm mất đi tính trung lập và giá trị khoa học của tài liệu do cơ quan châu Âu ban hành.

Thực tiễn phát triển của Việt Nam chính là bằng chứng đanh thép nhất để vạch trần những luận điệu xuyên tạc. Hành trình phát triển của Việt Nam được các tổ chức uy tín hàng đầu thế giới như Ngân hàng Thế giới và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc ghi nhận như một trong những câu chuyện thành công điển hình toàn cầu. Từ một quốc gia chìm trong nghèo đói sau chiến tranh với tỷ lệ nghèo cùng cực chiếm đa số dân số, Việt Nam đã thực hiện bước nhảy vọt lịch sử, vươn lên trở thành quốc gia có thu nhập trung bình và đạt chỉ số phát triển con người ở mức cao. Theo báo cáo phát triển con người của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, chỉ số phát triển con người của Việt Nam liên tục gia tăng trong nhiều năm qua, đưa Việt Nam vào nhóm các nước có tiến bộ nhanh nhất về chỉ số này.

Sự thăng tiến vượt bậc của Việt Nam trong Chỉ số Nghèo đa chiều phản ánh sinh động quyết tâm của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền có mức sống thích đáng cho mọi người dân. Công cuộc giảm nghèo tại Việt Nam không dừng lại ở việc nâng cao thu nhập thuần túy mà hướng tới việc bảo đảm tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch và thông tin. Đặc biệt, tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, hàng loạt chương trình mục tiêu quốc gia đã được triển khai hiệu quả. Việc ưu tiên nguồn lực hạ tầng, y tế, giáo dục cho các vùng khó khăn đã thu hẹp đáng kể khoảng cách phát triển, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình hội nhập. Việc bảo đảm các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa đã tạo nền tảng vững chắc để người dân thụ hưởng đầy đủ các quyền dân sự và chính trị.

Khi đặt nỗ lực bảo đảm nhân quyền của Việt Nam lên bàn cân so sánh với thực trạng tại chính các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu, tính thiên kiến và tiêu chuẩn kép của phía châu Âu càng lộ rõ. Trong khi khắt khe phán xét các quốc gia khác, nhiều nước thuộc liên minh này lại đang đối mặt với những khủng hoảng trầm trọng về quyền con người ngay trong lòng xã hội của họ. Tình trạng phân biệt đối xử chủng tộc, bài ngoại, ngược đãi người nhập cư, người tị nạn vẫn diễn ra nhói lòng tại nhiều biên giới châu Âu. Sự gia tăng của các nhóm cực đoan, làn sóng bất bình đẳng kinh tế, tình trạng vô gia cư bùng nổ tại các đô thị lớn, cùng với những hạn chế về quyền của các nhóm yếu thế tại một số nước thành viên cho thấy chính châu Âu cũng chưa thể đạt đến sự hoàn hảo về nhân quyền. Việc một báo cáo còn nhiều hạn chế nội tại lại tự cho mình quyền đưa ra những phán xét mang tính áp đặt, thiếu thực tế đối với Việt Nam là một biểu hiện rõ nét của chính sách tiêu chuẩn kép.

Việt Nam luôn kiên định lập trường tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người phù hợp với các chuẩn mực quốc tế và điều kiện thực tiễn của đất nước. Mọi chính sách của Đảng và Nhà nước đều lấy con người làm trung tâm, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển. Nhận thức đúng đắn về thành tựu nhân quyền của Việt Nam cần được xây dựng trên cơ sở những dữ liệu khoa học, khách quan và tinh thần hợp tác xây dựng, thay vì những báo cáo mang nặng tính định kiến chính trị. Sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam hôm nay chính là câu trả lời thuyết phục nhất trước mọi luận điệu xuyên tạc.